Αντιμετωπίζοντας δύσκολους χαρακτήρες

Γράφει η Μαρία Καρίκη Ψυχολόγος Κάθε άνθρωπος έχει το δικό του μοναδικό χαρακτήρα, τη δική του μοναδική προσωπικότητα σε σχέση και σύγκριση με τους υπόλοιπους. Αυτό σημαίνει πως σκέφτεται διαφορετικά και συμπεριφέρεται διαφορετικά. Είναι σημαντικό να διαθέτει κανείς ένα στοιχειώδες επίπεδο αυτογνωσίας ώστε να αναγνωρίζει και να παραδέχεται ποιος είναι και τι αυτό συνεπάγεται. Τις περισσότερες φορές η θεώρηση που υιοθετούμε για τον ίδιο μας τον εαυτό είναι, όπως είναι φυσικό, υποκειμενική και μεροληπτική, άλλοτε θετική και άλλοτε αρνητική. Τι συμβαίνει, όμως, όταν ερχόμαστε σε σύγκρουση με τους άλλους; Όταν αντιλαμβανόμαστε ότι το άτομο απέναντί μας έχει έναν «δύσκολο» χαρακτήρα; Σε τέτοιες περιπτώσεις το πρώτο λάθος που κάνουμε είναι να απαντάμε παρορμητικά, να φωνάζουμε ίσως, να «χαρακτηρίζουμε» τον άλλο, χωρίς να προλάβουμε να λάβουμε υπόψη μας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του! Η ενσυναίσθηση είναι εκείνη η δεξιότητα που θα μας βοηθήσει να διευθετήσουμε ομαλά ένα ζήτημα με έναν «δύσκολο» άνθρωπο. Τι σημαίνει αυτό; Οφείλουμε να κατανοήσουμε, όσο το δυνατό, τα βασικά σημεία του χαρακτήρα του συνομιλητή μας, αλλά και τη συναισθηματική «θέση» στην οποία βρίσκεται προκειμένου να αντιδράσουμε κατάλληλα. Ποιος είναι αυτός απέναντί μας; Πώς νιώθει και φέρεται έτσι; Ποια δικά του άλυτα θέματα προβάλλει σε εμένα; Με ποια δική μου συμπεριφορά θα έχω το καλύτερο αποτέλεσμα στη μεταξύ μας αλληλόδραση; Οι περισσότεροι άνθρωποι αντιδρούν με βάση το δικό τους χαρακτήρα και όχι με βάση τον άνθρωπο που έχουν απέναντί τους. Γι’αυτό είναι και σύνηθες το φαινόμενο να νομίζουν ότι διεξάγουν έναν εποικοδομητικό διάλογο, ενώ στην ουσία απλά ακούγονται παράλληλα δύο μονόλογοι, χωρίς φυσικά να καταλήγουν πουθενά. Το κλειδί σε μια δύσκολη σχέση είναι να πούμε αυτά που θέλουμε μεν, αλλά να δώσουμε κυρίως προσοχή στο πώς θα τα πούμε. Πώς δεν θα νευριάσει ο συνομιλητής μας; Πώς δεν θα «ακουμπήσουμε» τα ευαίσθητα «κουμπιά» του; Πώς θα πετύχουμε να εισακουστούμε χωρίς να βρούμε μπροστά μας μια απολυτότητα ή μια άρνηση; Όλα αυτά αποτελούν στοιχεία που πρέπει να σκεφτεί ο καθένας προτού αποφασίσει να μιλήσει με κάποιον προκειμένου να διευθετηθεί ή να λυθεί κάτι. Ένας «δύσκολος» χαρακτήρας μπορεί να τύχει να είναι φίλος μας, συγγενής μας, συνεργάτης, σύντροφος, αφεντικό μας. Δεν θα είναι πάντα εύκολο να φεύγουμε, όπως μπορεί να διαλέγουν κάποιοι ως ανώδυνη λύση. Καλούμαστε να μάθουμε να διαχειριζόμαστε δύσκολες σχέσεις, ώστε να καταφέρνουμε να κρατάμε τις ισορροπίες. Δεν εγκαταλείπουμε μια σχέση τέτοια, αλλά ούτε και αντιδράμε σπασμωδικά με φωνές. Το ζήτημα είναι να αναρωτηθούμε και εμείς πώς φερόμαστε σε αυτούς τους ανθρώπους! Μήπως είμαστε πια προκατειλημμένοι και εμείς απέναντί τους και φερόμαστε με τρόπο που ενισχύει την ιδιαιτερότητά τους; Μήπως και εμείς τους μιλάμε απότομα ή επιλέγουμε λάθος τρόπο έκφρασης, γεγονός που ενισχύει και τις δικές τους αντιδράσεις; Το βασικό είναι να κατανοήσουμε ότι κάθε σχέση είναι δράση-αντίδραση! Ό,τι συμβαίνει σε μια σχέση συντηρείται και από τα δύο μέλη, ανεξαρτήτως ποιος φταίει ή ποιος ξεκίνησε. ʼρα είναι σημαντικό να αναλάβουμε τη δική μας ευθύνη ως προς μια «δύσκολη» σχέση συνειδητοποιώντας και τα δικά μας λάθη ή τους λανθασμένους χειρισμούς. Η συνύπαρξη με κάποιον άνθρωπο σε οποιοδήποτε επίπεδο αποτελεί «τέχνη»! Δεν πρόκειται απλά για μια «συνάντηση» όπου αφήνουμε αβίαστα τον εαυτό μας να φέρεται ελεύθερα χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη μας ποιον έχουμε απέναντί μας. Απαιτείται μια συνεχής εγρήγορση για το ποια είναι η καταλληλότερη αντίδραση. Σίγουρα δεν είναι η τυχαία ή όποια μας βγαίνει ανάλογα με τη διάθεσή μας. Δυστυχώς δεν διαθέτουν όλοι οι άνθρωποι τη δεξιότητα της ενσυναίσθησης, ώστε να μπορούν να ελίσσονται στις σχέσεις τους και να τις προστατεύουν. Αρκεί να θυμόμαστε ότι όλοι είμαστε τόσο διαφορετικοί μεταξύ μας που δεν μπορούμε να έχουμε την ίδια συμπεριφορά και τον ίδιο τρόπο σκέψης. Αντί λοιπόν να προσδοκούμε κάτι τέτοιο, είναι καλύτερο και πιο εύστοχο να λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη μας τη μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου, που αντιστοίχως όμως θέλει τη δική της μοναδική διαχείριση…