Παλιοί φωτογράφοι της Ρόδου: «Γιάννης Κοζάς»

του Συμέων Μ. Δοντά, οδοντιάτρου

Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου-λευκώματος του Συμεών Μ. Δοντά «ΡΟΔΟΣ 1850-1950. Εκατό Χρόνια Φωτογραφίας» από τις εκδόσεις ΖΗΤΗ, η «Ροδιακή» ολοκληρώνει τα αφιερώματα στους πρωτοπόρους της ροδίτικης φωτογραφίας, ως ελάχιστο φόρο τιμής στους αφανείς αυτούς ήρωες στους οποίους οφείλονται όλες αυτές οι μοναδικές αποτυπώσεις του χρόνου, φθάνοντας ως τις μέρες μας χάρη στη δημιουργικότητα και το μεράκι των ντόπιων και ξένων φωτογράφων. Ο Γιάννης Κοζάς γεννήθηκε το 1919 στη Σύμη στην ενορία Κουλουντρή από γονείς Συμιακούς. Τα παιδικά του χρόνια τα έζησε στην Σύμη, όπου τελείωσε το Πετρίδειο Δημοτικό Σχολείο, ενώ τα επόμενα χρόνια έζησε με την οικογένεια του στην Κάλυμνο, όπου και αποφοίτησε το εξατάξιο Γυμνάσιο. Δεν συνέχισε τις σπουδές του, καθότι με δική του αναφορά, υπήρχε μόνο ιταλόφωνη εκπαίδευση. Τη φωτογραφία τη διδάχτηκε από τον πατέρα του Βασίλειο, ο οποίος αποφοίτησε από την Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και υπήρξε μαθητής του Λύτρα και του Ιακωβίδη, ενώ εξειδικεύτηκε στην κοσμηματογραφία (διακοσμητική). Στην Σύμη εικονογράφησε εκκλησίες και οικίες. Το 1920 ο Βασίλης Κοζάς ασχολήθηκε με την φωτογραφική τέχνη, μαζί με τον Φιλήρατο Πάχο του οποίου ήταν γαμπρός. Το 1922 εγκαταστάθηκε στην Κάλυμνο και ίδρυσε εργαστήρι διακόσμησης και φωτογραφίας και μετά στη Ρόδο το 1946, όπου συνεχίζει τη φωτογραφική τέχνη μαζί με τα παιδιά του, Γιάννη και Κωνσταντίνο (Βασίλειος Κοζάς & Υιοί), ενώ ταυτόχρονα πούλαγαν φωτογραφικά προϊόντα και μηχανές. Η μαθητεία του Γιάννη Κοζά κοντά στον πατέρα του ήταν καθοριστική για την μετέπειτα ζωή και το έργο του, καθότι δεν υπήρξε μόνο πηγή έμπνευσης γι’ αυτόν, αλλά μαθήτευσε δίπλα του αναπτύσσοντας πέρα από τις τεχνικές, την ματιά και το πνεύμα ενός ανθρώπου, που βλέπει πίσω από την εικόνα. Όπως αναφέρει ο ίδιος εκτός από τον πατέρα του, πήρε αρκετά μαθήματα φωτογραφίας, ιδίως στο θέμα του φωτισμού, από τον Παναγιώτη Σακελλαρίδη. Όπως έλεγε «Στη δουλειά μου προσέχω πολύ στο φωτισμό και στο θέμα. Με ένα ασήμαντο πράγμα, με τον ανάλογο φωτισμό, μπορείς να φτιάξεις ένα αριστούργημα». Στο μοναδικό αυτόγραφο βιογραφικό του αναφέρει, πως πλησίασε την φωτογραφική τέχνη «χλιαρά», σύντομα όμως κατάλαβε την αξία της τέχνης και, μπήκε σε άλλους κόσμους. Όπως λέει χαρακτηριστικά ανακάλυψε πέρα από τον πνευματικό κόσμο και τον κόσμο της τέχνης. Ασχολήθηκε με πάθος με όλα τα είδη φωτογραφίας, αγάπησε όμως περισσότερο το τοπίο, διότι όπως λέει και ο ίδιος «έχει πολλά ταξίδια, εκδρομές κλπ., και το κυριότερο γνωρίζεις από κοντά τις φυσικές καλλονές που μας χάρισε ο πανάγαθος θεός». Ο Γιάννης Κοζάς πεθαίνει στη Ρόδο το 2004 και, μέχρι το τέλος της ζωής του, όσο του επέτρεπαν οι ανάγκες του επαγγέλματός του, δεν σταμάτησε να καταγράφει εικόνες από τα Δωδεκάνησα της μεταπολεμικής εποχής με πάθος και αγάπη.