Η Ελλάδα που αγάπησαν συγγραφείς απ' όλο τον κόσμο

Η τέχνη, ο πολιτισμός, η διανόηση, αλλά και το φυσικό τοπίο της Ελλάδας προσέλκυσαν κατά καιρούς το ενδιαφέρον πολλών συγγραφέων από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Η τέχνη, ο πολιτισμός, η διανόηση, αλλά και το φυσικό τοπίο της Ελλάδας προσέλκυσαν κατά καιρούς το ενδιαφέρον πολλών συγγραφέων από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Ο αμερικανός μυθιστοριογράφος Χένρι Μίλερ θα δημοσιεύσει το 1941 τον "Κολοσσό του Μαρουσιού", ένα ταξιδιωτικό αφήγημα στο οποίο θα συγκεντρώσει τις εντυπώσεις του γύρω από του πρόσωπο του Γ. Κ. Κατσίμπαλη, που υπήρξε ακάματος βιβλιογράφος, στενός φίλος του Γιώργου Σεφέρη και μια από τις πρωταγωνιστικές μορφές της γενιάς του 1930.

Από την πλευρά του, ο Λόρενς Ντάρελ, ο εκπατρισμένος από τη Βρετανία συγγραφέας, ο οποίος άφησε ως κληρονομιά στην παγκόσμια λογοτεχνία το "Αλεξανδρινό Κουαρτέτο", θα δημοσιεύσει το 1957 το αυτοβιογραφικό χρονικό "Πικρολέμονα", που παρά τον απολογητικό του χαρακτήρα για την πολιτική των ʼγγλων στην Κύπρο, θα αποτελέσει ένα βιβλίο με ανάγλυφους χαρακτήρες και συναρπαστική πλοκή.

Από τους Αγγλοσάξονες στη Γαλλία και τον ελληνιστή Ζακ Λακαριέρ, που έζησε πολλά χρόνια στην Ελλάδα και δημοσίευσε κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1970 και του 1980 πολλά έργα για την αρχαιοελληνική μυθολογία και φιλοσοφία, αλλά και για τους σύγχρονους Έλληνες. Πιο γνωστό ανάμεσά τους, το πολυδιαβασμένο "Ελληνικό καλοκαίρι" (1976).

Όσο για τον Πάτρικ Λι Φέρμορ, αγγλικής και ιρλανδικής καταγωγής, που πολέμησε εναντίον των ναζί στα βουνά της Κρήτης, πρωταγωνίστησε στην απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Κράιπε και έζησε μέχρι τον θάνατό του στην Καρδαμύλη, θα δημοσιεύσει δύο σημαντικά περιηγητικά βιβλία για την Ελλάδα: τη "Μάνη" (1958) και τη "Ρούμελη" (1966).

Πέρσι, συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από την γέννηση του μεγάλου Αυστραλού συγγραφέα Πάτρικ Γουάιτ (1912-2012).

Ο Πάτρικ Γουάιτ ανανέωσε εκ βάθρων την αυστραλιανή λογοτεχνία, βγάζοντάς την από το τέλμα του απομονωτισμού της και φέρνοντάς την στο διεθνές προσκήνιο.

Αυτό το εγχείρημά του, όμως, κάθε άλλο παρά εύκολο υπήρξε. Γνώρισε πρωτοφανή αμφισβήτηση και λυσσαλέα αντίδραση, κυρίως από το αυστραλιανό κατεστημένο αλλά όχι μόνο, για τρεις κυρίως λόγους: (α) Εξαιτίας της ομοφυλοφιλίας του (κάτι το αδιανόητο και ασυγχώρητο για την άκρως συντηρητική, πουριτανική αυστραλιανή κοινωνία της τότε εποχής)· (β) των ριζοσπαστικών, αριστερών απόψεών του, καθώς βέβαια και του εκκεντρικού, εριστικού χαρακτήρα του, και (γ) της εξαιρετικά περίπλοκης και δύσβατης γραφής του που καθιστούσαν τα βιβλία του δυσνόητα και, ενίοτε, ακατάληπτα.

Αυτοί ήταν και οι λόγοι που ο Πάτρικ Γουάιτ υπήρξε ανέκαθεν το "μαύρο πρόβατο" μέσα στην ίδια του την πατρίδα. Γι' αυτό και το έργο του έπρεπε να αναγνωρισθεί πρώτα στη Βρετανία και τις ΗΠΑ όπου πρωτοκυκλοφόρησε, και πολύ αργότερα στην Αυστραλία.

Αν και το βραβείο Νόμπελ εξομάλυνε κάπως την κατάσταση, ουσιαστικά η σχέση του συγγραφέα με την Αυστραλία και τους Αυστραλούς ουδέποτε αποκαταστάθηκε πλήρως.

Ο Πάτρικ Γουάιτ, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και μέσα από το συγγραφικό του έργο, είχε στενή επαφή με τον Ελληνισμό. Ωστόσο, παρά τον αδιαμφισβήτητο "έρωτά" του, όπως γράφει, για την Ελλάδα, βλέπει -από τότε!- τα ουκ ολίγα τρωτά της και δεν παρασύρεται συναισθηματικά, ούτε την εξιδανικεύει, όπως κάνουν άλλοι.

Αντιθέτως, στέκεται αντικειμενικά και κριτικά -κάποτε δηκτικά, αλλά πάντα δίκαια- απέναντί της, όπως αποκαλύπτουν τα διαχρονικά και πάντα επίκαιρα αποσπάσματα από την αυτοβιογραφία του με τίτλο "Ψεγάδια στον καθρέφτη" που μετέφρασε κι επιμελήθηκε ο ομογενής πανεπιστημιακός και συγγραφέας δρ. Γιάννης Βασιλακάκος και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "Τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός", έπειτα από κρατική χορηγία προς τον μεταφραστή από το Αυστραλιανό Συμβούλιο Τεχνών (Australia Council for the Arts).



Στη δύσκολη καμπή που διέρχονται η Ελλάδα και ο Ελληνισμός, χρήσιμο θα ήταν να ξαναθυμηθούμε τις οξυδερκείς επισημάνσεις του μεγάλου Αυστραλού συγγραφέα, όπως δημοσιεύθηκαν στο "Νέο Κόσμο".

Για τη σχέση με την Ελλάδα: "Η Ελλάδα αποτελεί τη μεγαλύτερη σχέση έρωτα-μίσους για οποιονδήποτε πραγματικά εθισμένο σ' αυτήν. [...] Αλλά η Ελλάδα είναι μια μεγάλη απελπιστική φρενίτιδα γι' αυτούς που την κατανοούν...". [...] "Πρώτα εν εξάρσει, κατόπιν νευριασμένος, απελπιζόσουν, εξαπτόσουν και τελικά το έπαιρνες απόφαση - με άλλα λόγια, περνούσες όλο το φάσμα των αντιδράσεων που προξενεί μια σχέση με την Ελλάδα". [...]

Για την ελληνική επιπολαιότητα: "Η Ελλάδα είναι αρκετά επιπόλαιη, αν εξαιρέσουμε την πολιτική, αλλά κι εκεί η σύγχυση περισσεύει. Οι Έλληνες είναι μόνο για κουτσομπολιό, και το πολιτικό κουτσομπολιό είναι ένας αποπλανητικός τρόπος για να χάνεις τον καιρό σου. Λίγοι Έλληνες διαβάζουν οτιδήποτε εκτός από εφημερίδες, αν και οι λογοτεχνικές κλίκες αφθονούν, συνήθως περιστρεφόμενοι γύρω απ' τους ποιητές. Όταν ρωτάς γιατί δεν υπάρχουν περισσότεροι μυθιστοριογράφοι, σου λένε πως η πολιτική κατάσταση το καθιστά επικίνδυνο για τους Έλληνες να γράφουν μυθιστορήματα. Τη στιγμή που τόσοι πολλοί Έλληνες είναι πρόθυμοι να πεθάνουν για τα πολιτικά τους πιστεύω, το μόνο που μπορώ να σκεφτώ είναι πως δεν είναι διατεθειμένοι να κόψουν το κουτσομπολιό τους για να αφοσιωθούν σε μακρόχρονες και κοπιώδεις περιόδους απομόνωσης που απαιτεί η συγγραφή ενός μυθιστορήματος. Το κουτσομπολιό είναι διασκεδαστικό, ενδιαφέρον, ως τη στιγμή που θ' αρχίσεις να το βλέπεις σαν ένα ακόμη είδος εθισμού όπως τα ναρκωτικά. Τότε νοσταλγείς να ξεφύγεις από τα νύχια του".

Για την κατάντια της Ελλάδας: "[...] στη Μεγαλόπολη, μια τσιμεντοβιομηχανία επιστημονικής φαντασίας ξερνούσε σύννεφα σκόνης και καυσαέρια πάνω απ' τις πεδιάδες, τα λιόδεντρα, τα βουνά της Πελοποννήσου. Από τη Μεγαλόπολη ως την Τρίπολη είχα δίπλα μου έναν μικρόσωμο, παχύ, γκριζομάλλη άντρα, με μαύρο κοστούμι και σκούρα γυαλιά, που θύμιζε τους 'σπουδαίους' Αυστραλοέλληνες. [...] Κάπου, κατά μήκος αυτού που ήταν κάποτε ο Σαρωνικός, ήταν ένας σταθμός όπου μας ξέρασε το λεωφορείο, δίνοντάς μας χρόνο να φάμε, αν το επιθυμούσαμε. Μας κόπηκε η όρεξη όταν ρίξαμε μια ματιά στις προοπτικές. Ενώ στεκόμασταν σε μια ξυλογέφυρα πάνω απ' τα οικτρώς κατεξευτελισμένα νερά εκείνου του κλασικού κολπίσκου, κοίταξα κάτω, κι εκεί, ανάμεσα στα σκουπίδια, ήταν ένα πλαστικό κουτάλι σταμπαρισμένο με τη λέξη 'AMERICA'.

Φτάσαμε στην Αθήνα και, μια ή δυο μέρες μετά την άφιξή μας, διαβάσαμε για ένα λαμπρό σχέδιο της κυβέρνησης να 'αξιοποιήσει' το Ναβαρίνο χτίζοντας ναυπηγεία κι επεκτείνοντας τα υπάρχοντα διυλιστήρια. Ως coup de gr