Η αγροτική ανάπτυξη της Δωδεκανήσου

(Αύξηση της αξίας του προϊόντος της ελληνικής γεωργίας κατά 1% μπορεί να προσδώσει αύξηση στο ΑΕΠ κατά 5%)

Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας Για όσους παρακολουθούν, κατά το δυνατόν αντικειμενικό τρόπο τις πρωτοβουλίες που εκδηλώνονται για την ορθολογική ανάπτυξη του δωδεκανησιακού αγροτικού τομέα, η πρωτοβουλία που είχε η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου να πραγματοποιηθεί την περασμένη εβδομάδα σχετικήε κδήλωση στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντορυ Κρεμαστής, με θέμα: «Νησιά Αιγαίου και νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2014-2020», αποτέλεσε ενδεδειγμένη αποδοτική ενέργεια. Και σαν τέτοια πρέπει να χαιρετιστεί και να εξαρθεί δημόσια. Ταυτόχρονα, να ευχηθούμε ότι παρόμοιες εκδηλώσεις να επαναλαμβάνονται, γιατί και στο παρελθόν πραγματοποιήθηκαν, χωρίς, ωστόσο, συνέχεια. Επιπλέον, πιστεύουμε ακράδαντα, πως πρέπει απαραίτητα, τουλάχιστο για την περιοχή του δωδεκανησιακού συμπλέγματος, ότι πρέπει να μπει κάποια ιεραρχημένη σειρά στον κύκλο των ενεργειών, διαφορετικά ό,τι προηγείται σε λίγο χρόνο ξεχνιέται· κι έτσι, σαν να μην έγινε τίποτα. 1. Ειδικό γραφείο παρακολούθησης Θα πρέπει να δραστηριοποιηθεί η Διεύθυνση Γεωργίας Δωδεκανήσου και από «το σκονισμένο αρχείο» να αναδειχθεί κάθε δυνατότητα, που μπορεί να επικαιροποιηθεί, ώστε να συμβαδίζει με τα σημερινά δεδομένα.  Και παράλληλα, να οργανωθεί ειδικό γραφείο στη Διεύθυνση Γεωργίας, εν ανάγκη να αποσπαστεί από την Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, κατάλληλο πενταμελές γεωπονικό προσωπικό, το οποίο θα ασχολείται αποκλειστικά με την ενεργοποίηση του δωδεκανησιακού αγροτικού τομέα και να υποδεικνύει τα αγροτικά προϊόντα που θα παράγονται και πως θα αξιοποιείται ορθολογικά κάθε διαθέσιμη έκταση γης. Εάν μέχρι πρότινος δεν λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τις αναπτυξιακές δυνατότητες-άμεσες και έμεσες-που μπρούσε να μας προσφέρει ο γεωργικός και γενικότερα ο αγροτικός τομέας, σήμερα πια δεν έχουμε το δικαίωμα, την πολυτέλεια θα λέγαμε, να τον αγνοήσουμε. Τώρα οι αγρότες ξέρουν, πλέον, με την κατάλληλη ειδική γεωπονική καθοδήγηση, τι να καλλιεργήσουν και που. 2. Ριζική δραστική επαναλειτουργία της Ενωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Δωδ/σου Καθοριστικός παράγοντας, όπου ο αγροτικός δωδεκανησιακός τομέας την πρώτη μεταπελευθερωτική 30ετή χρονική περίοδο παρουσίαζε αξιόλογη παρουσία στην τοπική ανάπτυξη ήταν και η οργανωμένα λειτουργούσα Ενωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Δωδεκανήσου. Με τη δραστηριότητα οτυ κατά διαστήματα εκλεγόμενου Διοικητικού Συμβουλίου, με επικεφαλής του εκάστοτε Πρόεδρο και το έμπειρο υπαλληλικό προσωπικό, έδιναν το παρόν τους στην παρουσίαση των αγροτικών θεμάτων της περιοχής. Σε κάθε, δε, χωριό υπήρχε και Παράρτημα της Κεντρικής Ενωσης. Ετσι και σε γενικότερο πλαίσιο, η τοπική ηγεσία, όσο και οι εκπρόσωποι των λοιπών παραγωγικών τάξεων, ομού με τους γεωργικούς παράγοντες, συσκέπτονταν, κατά διαστήματα, στην προσπάθεια ανάδειξης και επίλυσης των θεμάτων της περιοχής. Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια, η Ενωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Δωδεκανήσου απώλεσε την αίγλη της. Το φαινόμενο είναι, μάλλον, Πανελλαδικό. Και όπως επισημαίνει ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Κτηνιάτρων Δημοσίων Υπαλλήλων Αντ. Πανούσης: «... το ισχύον Συνεταιριστικό σύστημα θεωρείται χρεωκοπημένο και γραφειοκρατικό» (“Το Βήμα”, 23.1.2011). Επί του προκειμένου, το παράδειγμα ορισμένων χωρών της Βορείου Ευρώπης, όπως της Ολλανδίας ή του Βελγίου, όπου η γεωργική παραγωγή αυξήθηκε μέσω των Συνεταιρισμών, οι οποίοι χρηματοδοτούμενοι με τις επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης βελτίωσαν τόσο την ποσοτική, όσο και την ποιοτική αγροτική παραγωγή γενικότερα. Ειδικά στην Ολλανδία, το 60% της αγροτικής παραγωγής το διαχειρίζεται το Συνεταιριστικό Κίνημα. Ενώ στη χώρα μας, στο λάδι, όπως και στον τοματοπολτό, αλλά και σε πολλά άλλα αγροτικά προϊόντα, έχουμε μείνει, ως εθνική παραγωγή, σε αρχικό στάδιο και πουλάμε ακατέργαστα και πάμφθηνα τα προϊόντα μας σοτυς Ιταλούς, στους Ισπανούς, κ.λπ., οι οποίοι τα αξιοποιούν προς ίδιον όφελος και τα πωλούν σαν δικά τους προϊόντα!». Και είναι απαράδεκτη η αδιαφορία των όσων είχαν την ευθύνη διακυβέρνησης της χώρας την τελευταία 30ετία ότι, παρά τις κοινοτικές επιδοτήσεις δεν προώθησαν ορθολογικά τον αγροτικό τομέα, και επιπρόσθετα το ευνοϊκό κλίμα. Και εισάγουμε σήμερα: φασόλια και λεμόνια από την Αργεντινή, λουλούδια από την Ολλανδία, κρέας και γάλα από τη Γαλλία και το Βέλγιο,πατάτες από την Αίγυπτο, με ετήσιο κόστος πάνω από 7 δισ. ευρώ. Ενώ η Ισπανία εισπράττει από την εξαγωγή αγγουριών 2,5 δισ. ευρώ το χρόνο και η Τουρκία, επίσης, περίπου 3 δισ. ευρώ από μπακλαβάδων (“Η Καθημερινή”, 9.4.2013). 3. Αξιοποίηση για αγροτικές εκμεταλλεύσεις της εναπομείνασας δωδ/κής ακίνητης περιουσίας Κίνητρο, που θα κεντρίσει το ενδιαφέρο για αγροτική ανάπτυξη σε επιχειρηματική βάση και θα συντελέσει ευνοϊκά στην αναδιάταξη της δωδεκανησιακής οικονομίας, πρέπει απαραίτητα να χρησιμοποιηθεί η σχολάζουσα από χρόνια δημόσια δωδεκανησιακή ακίνητη περιουσία. Αποτελεί, κατά την άποψή μας, λύση μακροπρόθεσμη, στην οποία δεν δώσαμε μέχρι σήμερα την ανάλογη σημασία. Ετσι, θα πρέπει να αποσπαστούν 3-4 κάπως ειδικευμένοι υπάλληλοι για 4-5 μήνες στην τοπική Υπηρεσία Δημοσίων Κτημάτων για να καταγραφεί η υπάρχουσα κατάσταση, ώστε: αφού διαχωριστούν τα καθαρώς δημόσια αγροτικά κτήματα, με μια διαδικασία δίκαιη και στηριγμένη σε αντικειμενικά κριτήρια, ύστερα από διακήρυξη, να παραχωρηθούν για αγροτική εκμετάλλευση σε ενδιαφέρους, που θα συγκεντρώνουν τα εχέγγυα, ανάλογη επέκταση, με την προϋπόθεση να δημιουργηθούν σύγχρονες δενδροφυτεύσεις, ως και γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, με επιχειρηματικά κριτήρια. Η δε έκταση γης που θα παραχωρείται για αξιοποίηση-όχι πώληση-δεν πρέπει μικρότερη των δέκα στρεμμάτων. Τα κτήματα της κατηγορίας αυτής και ανάλογα με τις προϋποθέσεις που θα συγκεντρώνει ο φορέας που θα αναλάβει την αξιοποίηση (εταιρία, κοινοπραξία, φυσικό πρόσωπο και λοιπά), να παραχωρηθούν υπό τύπον εκμίσθωσης για 10-15 χρόνια, εν ανάγκη και με συμβολικό μίσθωμα, με προοπτική να ανανεώνεται η σύμβαση, εφόσον και από τον ενδιάμεσο χρόνο διαπιστώνεται, ότι η έκταση γης αξιοποιείται για το σκοπό που εκμισθώθηκε, διαφορετικά θα αποβάλλεται άμεσα. 4. Να λειτουργήσει το φράγμα “Γαδουρά” Το φράγμα του “Γαδουρά” πρέπει πάση θυσία να τεθεί, όσο το δυνατό γρηγορότερα, σε λειτουργία. Εν ανάγκη και σε βάρος άλλου έργου δευτερεύουσας σημασίας. Σήμερα, θα ήταν από καιρό έτοιμο το εν λόγω έργο, εάν δεν εκδηλωθεί οι έριδες μεταξύ των όμορων Κοινοτήτων από που θα περνούσαν οι σωλήνες διοχέτευσης του νερού. Και εν τω μεταξύ, όσο βραδύνει η παράδοση τα πράγματα από κάθε άποψη θα χειροτερεύουν σε βάρος και αυτής της πραγματικής τοπικής οικονομάις. Καθόσον, οι ανάγκες σε χρήση και αποταμίευση νερού για το τουριστικό νησί της Ρόδου θα πολλαπλασιάζονται, ενώ παράλληλα και ο αγροτικός τομέας στερείται φθηνότερου αρδεύσιμου νερού, γεγονός που θα συμβάλλει στην ανταγωνιστικότητα των παραγόμενων αγροτικών προϊόντων. 5. Επαναλειτουργία της γεωργικής σχολής στον Καλαμώνα Από τον Ιούνιο του 1948, μέχρι το 1965, αρχικά με οικονομική ενίσχυση του Παρροδιακού Συλλόγου “Απόλλων”, που εδρεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, άρχισε η λειτουργία της Γεωργικής Σχολής στην περιοχή Καλαμώνα Ρόδου. Η φοίτηση ήταν μονοετής, οι δε μαθητές προέρχονταν από όλο το δωδεκανησιακό σύμπλεγμα. Διδάσκονταν πρακτικά και θεωρητικά μαθήματα, όπως δενδροκομία, λαχανοκομία, ανθοκομία, ελαιοκομία, αμπελουργία, οινοποιΐα, κτηνοτροφία, παρασκευής τυριών και άλλα σχετικά. Μέσα στη δίνη της μονόπλευρης τουριστικής ανάπτυξης της τότε εποχής, η Γεωργική Σχολή Καλαμώνα έπαυσε να λειτουργεί το 1965. Ωστόσο, θα ήταν χρήσιμο να αποτανθούμε στους συμπατριώτες μας Δωδεκανήσιους της Αμερικής και να ζητήσουμε ξανά τη συνδρομή τους για την επαναλειτουργία της, τώρα, μάλιστα που η περιοχή 1.000 και πάνω στρεμμάτων παραχωρήθηκε, όπως γράφτηκε στον τοπικό τύπο, στο Δήμο Ρόδου. Και μόνο για ιστορικούς λόγους, θεωρούμε χρήσιμο να παραθέσουμε τα παρακάτω στοιχεία: Η παραπάνω περιοχή Καλαμώνα, στην οποία οι Ιταλοί είχαν δώσει την ονομασία “Peveragnio”, την καλλιεργούσαν αγρότες που η φασιστική διοίκηση, με τις οικογένειές του είχε φέρει από την Ιταλία. Το σύνολο των μεροκάματων που αρχιχκά, το 1929, ήταν 2.566, σε μια δεκαετία, το 1939, ανήλθαν σε 21.582. Η δε παραγωγή μόνο σε φρούτα από 180 κιλά το 1931, σε 44.700 το 1939. * * * Αυτά, κατά γενικό τρόπο, θεώρησα αναγκαίο να αναφέρω, λαμβάνοντας υπόψη και τον περιορισμένο χώρο που διαθέτει η φιλόξενη “Ροδιακή”. Ωστόσο, συμπερασματικά να τονίσω επί του προκειμένου, ότι σύμφωνα με πρόσφατη Μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), η αύξηση της αξίας του προϊόντος της ελληνικής γεωργίας κατά 1% μπορεί να προσδώσει αύξηση στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κατά 5%. Παρόλα αυτά, εμείς εδώ, στα Δωδεκάνησα, εγκαταλείπουμε πάνω από 360.000 στρέμματα αγροτικής γης επιδεκτικά καλλιέργειας.