Κάνοντας αυτοκριτική ως γονιός

Μαρία Καρίκη

Καθημερινές οι προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί ο κάθε γονιός. Δεν υπάρχουν έτοιμες συνταγές.

Μόνο αγάπη, καλή πρόθεση και αυτοκριτική. Χαρά, υπερηφάνεια, λύπη, στεναχώρια και ματαιώσεις. Ανάμεικτα συναισθήματα μπροστά στα δύσκολα και ικανοποίηση μπροστά σε κάθε χαμόγελο του παιδιού. Δεν υπάρχει χάρτης επιτυχίας. Επιτυχία είναι η ουσιαστική επαφή και επικοινωνία με το παιδί σου. Επιτυχία είναι η ηρεμία και η ευδιαθεσία του παιδιού σου.

Παράλληλα με τα όσα οφείλει να διεκπεραιώσει ένας ενήλικας ως προς τις υποχρεώσεις του γενικά και παρά τα όποια προσωπικά «θέματα», ο γονιός αγωνίζεται να μην μεταθέσει στο παιδί του αυτά που τον απασχολούν.

Δεν είναι εύκολο πάντα. Αφορμές θα υπάρχουν συνέχεια για να θυμώσεις, να απογοητευτείς, να παρεκτραπείς. Και μετά πιάνεις τον εαυτό σου να αναρωτιέται αν αντέδρασες «σωστά», αν υπερέβαλλες, αν αδίκησες… Ακροβατείς ανάμεσα στις ενοχές και στο θυμό… Πολλές φορές δεν προλαβαίνεις να σκεφτείς πριν αντιδράσεις. Άλλες φορές καταλήγεις στο ότι χειρίστηκες λάθος το θέμα με το παιδί σου που προέκυψε. Υπόσχεσαι στον εαυτό σου ότι την επόμενη φορά θα το χειριστείς καλύτερα… και πάλι, όμως, κάτι συμβαίνει και ξεχνάς την υπόσχεσή σου…

Ο γονιός έχει (θεωρητικά) συναίσθηση της ευθύνης της ψυχικής υγείας του παιδιού του. Ωστόσο, υπάρχουν στιγμές που η παρόρμηση, η κούραση, η έλλειψη υπομονής δημιουργούν συγκρούσεις, παρεξηγήσεις, εντάσεις. Δεν είναι η διαφωνία και η αντιπαράθεση το «πρόβλημα», αλλά το πώς διαχειριζόμαστε τη φόρτιση της στιγμής. Βγαίνουμε εκτός εαυτού; Ξεστομίζουμε λέξεις που πληγώνουν; Γινόμαστε επικριτικοί, τιμωρητικοί; Το παιδί δοκιμάζει τα όριά μας, καθώς και τα δικά του όρια. Δεν θέλει ένα γονιό που να του φωνάζει, αλλά να το κατανοεί πρωτίστως.

Προτού φτάσουμε στην έκρηξη, καλό θα ήταν να δούμε πίσω από τη συμπεριφορά και πίσω από την αντίδραση του παιδιού! Γιατί το κάνει; Τι φταίει; Τι το επηρεάζει; Με ποιο τρόπο συμμετέχουμε σε αυτό εμείς ως γονείς, η οικογένεια ευρύτερα, οι συνομίληκοι, το σχολείο, η εξελικτική του φάση; Μπορεί να είναι κάποιο από αυτά ή και όλα αυτά. Ας μην είμαστε αυστηροί, ας μην είμαστε βιαστικοί. Δεν ωφελούν οι «χαρακτηρισμοί»…δεν ωφελούν τα άκρα…

Σε κάθε αντιπαράθεση, σε κάθε αδιέξοδη στιγμή με το παιδί μας «μεταφέρεται» ένα υπόδηλο μήνυμα. Πίσω από τις λέξεις, πίσω από την καθαυτή συμπεριφορά υπάρχει κάτι που χρειάζεται να αποκωδικοποιηθεί. Αυτό θα πρέπει να είναι ο κύριος στόχος κάθε γονέα, αν θέλει πραγματικά να βρει λύση σχετικά με αυτό που τον προβληματίζει, τον αγχώνει ή τον ματαιώνει. Τι κρύβεται πίσω από το προφανές που δίνει ένα «νόημα» διαφορετικό στη συμπεριφορά του παιδιού;

Όσα επιχειρήματα και να έχει ένας γονιός, όσο δίκιο και να έχει, είναι εκείνος που οφείλει να βρει τα «κουμπιά» και τις ανησυχίες του παιδιού του. Είναι εκείνος που πρέπει να κάνει την περισσότερη δουλειά. Τι «πιάνει» και τι δεν «πιάνει» με το συγκεκριμένο παιδί; Ποια είναι τα «κουμπιά» του; Τι διαφορετικό έχει δοκιμάσει ως προσέγγιση προς το παιδί του; Μερικές φορές τα πράγματα δεν είναι και τόσο περίπλοκα ή σύνθετα. Αρκεί να αλλάξει τον τρόπο που του μιλάει, το ύφος, το timing… Αρκεί να του λέει πιο συχνά πόσο το αγαπάει και πόσο υπερήφανος είναι για εκείνο… Αρκεί που μοιράζονται χρόνο μαζί, στιγμές μαζί…

Αρκεί που είναι δίπλα στο παιδί ακόμα και όταν εκείνο τον «διώχνει» με τον τρόπο του…