Δωδεκάνησος: Πώς περιήλθε οριστικά στη Μητέρα Πατρίδα, την Ελλάδα, στις 22.10.1947
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 3589 ΦΟΡΕΣ
Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας
Στις 31 Μαρτίου 1946 διεξήχθησαν στην Ελλάδα οι πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά τον Δεύτερο Παγκόμσιο Πόλεμο.
Την εποχή εκείνη τα Δωδεκάνησα βρίσκονταν υπό την προσωρινή διακυβέρνηση των Συμμάχων μας Άγγλων. Και την 1η Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους με δημοψήφισμα της 27ης Σεπτεμβρίου και ποσοστό 68,3% επανήλθε ο βασιλιάς Γεώργιος, ο οποίος, προπολεμικά, το 1936 τον είχε καλέσει ο Ιωάννης Μεταξάς.
Τα Δωδεκάνησα
Δυστυχώς το πρόβλημα των ελληνικών διεκδικήσεων, μετά τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, βρισκόταν σε αδιέξοδο. Οι διεκδικήσεις αυτές διαμορφώθηκαν τον καιρό της κατοχής και περιελάμβαναν: τη Βόρεια Ήπειρο, τη διαρρύθμιση των συνόρων προς τη Βουλγαρία – με σοβαρή εδαφική επέκταση που μερικοί φιλοδοξούσαν να συμπεριλάβει όλη την Ανατολική Ρωμυλία- και τα Δωδεκάνησα.
Για την Κύπρο δεν γινόταν σοβαρός λόγος τότε. Και επιπλέον προστίθεντο η ελληνική αξίωση μεγάλων επανορθώσεων, περίπου έξι δισεκατομμυρίων δολαρίων της εποχής. Εξ όλων απέμειναν τα Δωδεκάνησα, τα οποία κατέχονταν «ντεφάκτο» από Ελληνικές Δυνάμεις. Η Αμερική, η Αγγλία και η Γαλλία ήταν σύμφωνες να επιδικαστούν τελεσίδικα στην Ελλάδα. Προσέκρουσαν, όμως, στο «βέτο» της Ρωσίας.
Ξαφνικά, όμως, την 27η Ιουνίου (1946) έγινε ένα θαύμα. Καθώς αναφέρει ο Σόλωνας Γρηγοριάδης στο έργο του: «Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας 1941-1974», (σελ. 157), έγινε ένα θαύμα. Στη συνεδρίαση της 27ης Ιουνίου του 1946 άρχισε να υποχωρεί η Ρωσία, καθόσον παράδοξα ο εκπρόσωπός της ο Μολότοφ έδειχνε μεγάλη υποχωρητικότητα. Τότε, κάποια στιγμή ο Αμερικανός υπουργός Τζέιμς Μπερνς, στράφηκε προς τον Ρωσικό αντιπρόσωπο και του είπε με ύφος ελαφρό και προφανώς χαριτολογώντας:
- Aυτή η συνεδρίαση πήγε τόσο καλά, ώστε θα νόμιζε κανείς ότι μπορούμε να διακανονίσουμε ακόμη και το Δωδεκανησιακό. Η φράση και μόνο του Μπερνς δείχνει πόσο θεωρούσαν οι Δυτικοί άκαμπτη τη σοβιετική θέση σ’ αυτό το καίριο ελληνικό θέμα. Η έκπληξή του, όμως, υπήρξε μεγάλη, όταν άκουσαν τον Μολότοφ να απαντά με ένα από τα σπάνια χαμόγελά του.
- Δηλαδή ο κ. Μολότοφ θέλει να πει ότι δέχεται να δοθούν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα;
- Αυτό ακριβώς εννοώ, απάντησε ο Μολότοφ. Και επειδή και εσείς συμφωνείτε, ας θεωρήσουμε το ζήτημα λυμένο και ας προχωρήσουμε σε άλλο θέμα.
Ο Μπερνς, εξακολουθούσε να είναι έκπληκτος.
- Ας ανασάνουμε για ένα - δύο λεπτά, είπε στο τέλος, για να συνέλθουμε.
Τη σκηνή περιγράφει ο Τζέιμς Μπερνς στα Απομνημονεύματά του (γαλλική έκδοση: 1947), ως και ο Γρηγ. Δαφνής: «Σοφοκλής Βενιζέλος», σελ. 378).
Επίσημα κανείς δεν έμαθε ποτέ, γιατί είχε αντιδράσει με τόσο πείσμα η Σοβιετική Ένωση έως τότε στην Ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων. Όπως κανείς δεν έμαθε γιατί απέσυρε κάθε αντίρρηση ξαφνικά εκείνο το πρωί. Πάντως, έτσι, απροσδόκητα η Ελλάδα αποκτούσε τα σκλαβωμένα επί 638 χρόνια νησιά.
Εν τω μεταξύ, οι Άγγλοι που βρίσκονταν στα Δωδεκάνησα προσπάθησαν να δημιουργήσουν ένα σύστημα με την παραμονή τους στην Κύπρο, προκειμένου να εξασθενήσει το αίτημα της Ένωσης, που ήταν η αμετακίνητη θέληση του δωδεκανησιακού λαού. Με σκοπό να εξουδετερωθεί η κίνηση αυτή των Άγγλων διοργανώθηκε από την τοπική ηγεσία κατά τον Εσπερινό του Πάσχα, (21 Απριλίου 1946), δημοψήφισμα υπέρ της Ένωσης.
Θεωρώ αναγκαίο να μεταφέρω εδώ στιχομυθία που διεξήχθη το 1946, επί Αγγλοκρατίας, μεταξύ του Άγγλου Αξιωματικού Mackibens και του Μιχάλη Κουγιουμτζή, Δωδεκανήσιου, μόνιμου κατοίκου Κω, η οποία αναγράφεται σε βιβλίο του ιστορικού-ερευνητή Βασίλη Χατζηβασιλείου και την οποία ανέφερε σε ανάλυσή του στην αθηναϊκή εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» στις 5.3.2001 ο δημοσιογράφος Βίκτωρας Νέτας:
- «Μαckibens: Πες μου, Μιχάλη, τι θέλει ο λαός της Κω: την Αγγλία, την Αυτονομία ή την Ένωση με την Ελλάδα;
- Κουγιουμτζής: Περί Αγγλίας και Αυτονομίας ουδείς λόγος να γίνεται. Ένωση και μόνον Ένωση με την Ελλάδα.
- Μackibens: Θα έρθει μία μέρα που θα μετανιώσετε.
- Κουγιουμτζής: Δεν θα μετανιώσουμε ποτέ! Αν και ξέρουμε ότι η Μάνα μας είναι φτωχή, αλλά δεν παύει να είναι Μάνα!».
Αργότερα διαδόθηκε ότι τη μεταστροφή αυτή της Σοβιετικής Ένωσης εξασφάλισε ο Άγγλος Πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ, που έπεισε τον ομόλογό του Ιωσήφ Στάλιν προς τούτο.
Ο Τσώρτσιλ, προηγουμένως είχε υποσχεθεί την παραχώρηση στον Αντιβασιλέα και Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Αντιβασιλέα.
Στην αποβάθρα Ρόδου υποδέχθηκε τον Δαμασκηνό ο αείμνηστος Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος Τρύφωνος με Αρχιερατική στολή γονυκλινής αναφέροντας τα εξής: «Ευγνώμων και στοργική η θυγάτηρ Ρόδος υποδέχεται την πολυπόθητο Μητέρα Αυτή, Ελλάδα. Ορέξατε αυτή Πανσθενουργόν, Μακαριώτατε Αρχιεπίσκοπε, Αντιβασιλέα της Μητρός Ελλάδος». Με τον ίδιο τελετουργικό τρόπο υποδέχθηκε και ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος την απόβαση του Ελληνικού Στρατού στην Ιωνία υπό τον πλοίαρχο Μαυρουδή την 1η Μαΐου 1919.
Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός μέσα σ’ ένα παραλήρημα ενθουσιασμού στην Πλατεία Μητροπόλεως, προ της Αστικής Σχολής, εκφώνησε λόγο και μεταξύ άλλων τόνισε:
«...Υποκλίνομαι μετά σεβασμού ενώπιον της μνήμης των ηρώων, οι οποίοι εθυσιάσθησαν διά να έλθει η πανέορτος αυτή ημέρα και απονέμω τον δίκαιον έπαινον εις πάντας τους Δωδεκανησίους, διότι πάντοτε εκράτησαν υψηλά τη σημαία των Εθνικών πόθων της Δωδεκανήσου. Το Πανελλήνιον ας εφρανθεί. Η Δωδεκάνησος είναι ελευθέρα και Ελληνική. Δύναται να αναμένει με ακλόνητον εμπιστοσύνην και τυπική διαβεβαίωση των Μεγάλων μας Συμμάχων διά την επάνοδον της εις την αγκάλη της Μητρός. Διότι η επίσημος αυτή αναγνώρισις, με την βοήθεια του Παντοδυνάμου θα έλθει ασφαλώς, θα έλθει αφεύκτως. Χριστός Ανέστη».
Ο δήμος Ρόδου του αφιέρωσε δρόμο με το όνομά του: «Οδός Αντιβασιλέως Δαμασκηνού», στη θέση της ονομασίας: «Via Arnaldo Mussolini», που είχε δοθεί προς τιμήν του αδελφού του Ιταλού δικτάτορα Μουσσολίνι.
Διαδοχικά στάδια παραχώρησης της Δωδεκανήσου
Η Δωδεκάνησος, προτού ενσωματωθεί με τη Μητέρα-Πατρίδα, γνώρισε ξενική κατοχή 638 χρόνων. Από τον γεωγραφικό χώρο του δωδεκανησιακού συμπλέγματος πέρασαν η ιπποτική κυριαρχία (1309-1522), η τουρκοκρατία (1522-1912) και στη χρονική περίοδο 1912-1945 η ιταλική τυραννία. Περιοριζόμαστε στην περιληπτική διαχρονική πορεία από την τουρκική κατοχή.
• Στις 29 Σεπτεμβρίου του 1911 η Ιταλία, προκειμένου να κατακτήσει την Τριπολίτιδα και την Κυρηναϊκή (τη σημερινή Λιβύη) αποικία της, κήρυξε τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, καθόσον η τελευταία είχε υπό την κυριαρχία της τα προαναφερθέντα εδάφη. Και να εμποδιστεί ο ανεφοδιασμός των Αράβων πολεμιστών από τους Τούρκους, με τη δικαιολογία ότι οι εκεί παράκτιες αραβικές φυλές προέβαλλαν αντίσταση στα Ιταλικά Στρατεύματα, οι Ιταλοί κατέλαβαν τα Δωδεκάνησα τον Μάιο του 19121.
• Όταν ο Ιταλοτουρκικός πόλεμος τελείωσε, η Συνθήκη Ειρήνης προέβλεπε, ναι μεν να παραχωρηθούν στους Ιταλούς τα οθωμανικά εδάφη της Αφρικής, όπου υπήρχαν ιταλικά εμπορικά και άλλα ζωτικά συμφέροντα, οι Ιταλοί, όμως, θα έπρεπε να εκκενώσουν τα Δωδεκάνησα, που είχαν καταλάβει. Έτσι οι Ιταλοί πήραν αυτό που ήθελαν, ωστόσο, δεν έφυγαν από τα δωδεκανησιακά εδάφη.
• Στις 29 Ιουλίου 1919 υπογράφεται Συνθήκη μεταξύ των Κυβερνήσεων Ελλάδας-Ιταλίας. Η Συνθήκη αυτή, γνωστή υπό το όνομα Tittoni-Βενιζέλου, αναπτέρωσε τις ελπίδες του δωδεκανησιακού λαού, καθόσον, σύμφωνα με τους όρους της, η Ιταλία παραχωρούσε στην Ελλάδα αμέσως την κυριαρχία της Δωδεκανήσου, εκτός της Ρόδου, η οποία θα παραδιδόταν μετά πενταετία με δημοψήφισμα. Με την ίδια συνθήκη η Ιταλία, εκτός από τα Δωδεκάνησα, παραχωρούσε και τη Βόρειο Ήπειρο.
• Ένα χρόνο αργότερα, στις 22 Ιουλίου 1920, καταγγέλλεται από την Ιταλία η προαναφερθείσα Συνθήκη. Τον Αύγουστο, όμως, του ίδιου έτους υπογράφεται η Συνθήκη των Σεβρών και με τη Συμφωνία Bonino-Βενιζέλου επικυρώνεται, σχεδόν, η προηγούμενη, με τη διαφορά ότι το δημοψήφισμα για τη Ρόδο, θα διενεργούνταν μετά από 15 χρόνια.
• Η ζηλότυπη, όμως, μοίρα του δωδεκανησιακού λαού θέλησε άλλη τροπή των πραγμάτων. Με την πτώση του Ελευθερίου Βενιζέλου, τον Νοέμβριο του 1920, και αφού εν τω μεταξύ μεσολάβησε η Μικρασιατική Καταστροφή 1922, η Ιταλία καταγγέλλει τη Συνθήκη των Σεβρών και αθετεί την υπογραφή της.
• Με τη Συνθήκη της Λωζάννης, 24 Ιουλίου 1923, η Τουρκία παραχωρεί στην Ιταλία τα δικαιώματά της στα Δωδεκάνησα, κι έτσι «μονιμοποιείται» η Ιταλική κατοχή.
• Εν τω μεταξύ, στην Ιταλία με την άνοδο του φασισμού στην εξουσία τον Οκτώβριο του 1922, ο Μουσολίνι αντιμετώπιζε το δωδεκανησιακό σύμπλεγμα ως ιταλική κτήση και με διάφορα μέτρα προσπαθούσε να καταπνίξει το ελληνικό φρόνημα ενισχύοντας και το καθολικό στοιχείο σε βάρος των Ορθοδόξων.
• Ο διορισμός του Ντε Βέκκι τον Δεκέμβριο του 1936, ως Πολιτικού και Στρατιωτικού Διοικητή της Δωδεκανήσου επιδεινώνει την κατάσταση. Κλείνουν τα Ελληνικά Σχολεία και η Παιδεία προσαρμόζεται, ως προς τη διδακτέα ύλη, με εκείνη της Μητροπολιτικής Ιταλίας.
• Η Ελλάδα δεν έπαψε ποτέ να ζητά από την Ιταλία τα Δωδεκάνησα. Η Ιταλία, όμως, με παρελιστική τακτική, λόγω και των συγκυριών του Μεσοπολέμου κατά τον 20ό αιώνα, κατάφερε να κρατήσει το όλο θέμα σε εκκρεμότητα μέχρι το 1940, οπότε κήρυξε τον Οκτώβριο του 1940 τον πόλεμο στην Ελλάδα.
• Η νικηφόρα, όμως, λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ανέτρεψε τις προβλέψεις και τα σχέδια των φασιστών και ήδη από το 1944 άρχισε η Απελευθέρωση ορισμένων μικρών νησιών.
• Στις 8 Σεπτεμβρίου 1943 η Ιταλία γονατίζει υπό το βάρος της ήττας της και την αυγή της επόμενης ημέρας αποβιβάζεται στην ευλίμενη περιοχή του Καστελλορίζου ικανός αριθμός από βρετανικά μητροπολιτικά και αυτοκρατορικά στρατεύματα. Στις 13 του μήνα εισπλέει το ελληνικό αντιτορπιλικό «Παύλος Κουντουριώτης» έμφορτο στρατού. Από τότε, οι Καστελλορίζιοι και η Πολιτεία, αναγνωρίζουν την ημέρα αυτή, ως χρονικό σταθμό της
Απελευθέρωσης του πρώτου ελληνικού εδάφους.
• Την 8η Μαΐου 1945 ο Γερμανός Στρατηγός Wagener, Αρχηγός των κατοχικών δυνάμεων του δωδεκανησιακού συμπλέγματος, υπογράφει στη Σύμη την άνευ όρων παράδοση της Δωδεκανήσου, παρουσία του Άγγλου Ταξιάρχη Moffat, του Συνταγματάρχη Acland και του Διοικητή του Ιερού Λόχου Έλληνα Χρήστου Τσιγάντε.
• Με την πράξη αυτή ολοκληρώθηκε η αγγλική κατοχή της Δωδεκανήσου. Η διαδικασία που προηγήθηκε, καθώς και η υπογραφή του Πρακτικού της έγιναν σε ένα παλιό αρχοντικό της Σύμης, το οποίο χρησιμοποιούσαν οι Σύμμαχοι, ως έδρα Διοίκησης και στο οποίο υπάρχει σήμερα εντοιχισμένη αναμνηστική πινακίδα.
• Εν τω μεταξύ, την ίδια ημέρα και ώρα 14:51, ο Έλληνας Πρεσβευτής στην Άγκυρα Ραφαήλ με κρυπτογραφικό τηλεγράφημά του, αρ. πρωτ. 1995/1945 προς το Υπουργείο των Εξωτερικών, αναφέρει: «Υπογράφεται σήμερον εν Σύμη παράδοσις Γερμανικής Φρουράς Δωδεκανήσου».
• Στις 9 Μαΐου αγγλικές δυνάμεις με άνδρες του Ιερού Λόχου αποβιβάζονται στη Ρόδο. Εγκαθίσταται η αγγλική Διοίκηση Δωδεκανήσου, οπότε τερματίζεται και η τελευταία κατοχή, την οποία εκπροσωπούσαν οι Γερμανοφασίστες.
• Η ομόφωνη, κατ’ αρχήν, Συμφωνία για την παραχώρηση της Δωδεκανήσου αποφασίστηκε στις 27 Ιουνίου 1946 στο Παρίσι, από το Συμβούλιο των Υπουργών των Εξωτερικών των νικητριών Μεγάλων Δυνάμεων. Η απόφαση, όμως, αυτή δεν έτυχε άμεσης εφαρμογής, γιατί έπρεπε να προηγηθεί η επικύρωση της Συνθήκης μεταξύ της Ελλάδας και της Ιταλίας.
• Στις 2 Φεβρουαρίου 1947, υπογράφεται Συνθήκη Ειρήνης Ιταλίας και Συμμάχων και στο άρθρο 14 αναφέρεται: «Η Ιταλία εκχωρεί εις την Ελλάδα εν πλήρει κυριαρχία τας νήσους της Δωδεκανήσου: Αστυπάλαια, Ρόδο, Χάλκη, Κάρπαθο, Κάσο, Τήλο, Νίσυρο, Κάλυμνο, Λέρο, Πάτμο, Σύμη, Κω και Καστελλόριζο, ως και τας παρακειμένας νησίδας».
Άνθη της Δωδεκανήσου στον τάφο του Εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου
«…Η παραμονή στη Ρόδο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος και Αντιβασιλέα Δαμασκηνού, παρά τις αντιρρήσεις των Άγγλων, λόγω Τεργέστης να μη ζητηθεί να συμβεί το ίδιο από της πλευράς της Γιουγκοσλαβίας στη διαιρεμένη πόλη, διήρκεσε τρία 24ωρα και ο «Αβέρωφ» του οποίου επέβαινε απέπλευσε για την Κρήτη. Δεν ήταν δυνατόν, όμως, να επισκεφθεί τα Χανιά, επειδή ακόμη υπήρχαν Γερμανοί εκεί και υπήρχε ο φόβος μήπως συμβεί τίποτε το δυσάρεστο.
Ο χρονικογράφος της εποχής για το ταξίδι αυτό, μεταξύ των άλλων, σημειώνει μια λεπτομέρεια: «... Με συγκίνηση πληροφορήθηκαν οι Κρήτες ότι ο Μακαριότατος Αντιβασιλέας είχε την έμπνευση να μεταφέρει από την Απελευθερωθείσα Ρόδο – πρωτεύουσα των Δωδεκανήσων- άνθη της Δωδεκανήσου, που του προσφέρθηκαν εκεί κατά τη διάβασή του από εδώ, και έδωσε εντολή και μεταφέρθηκαν στο Ακρωτήρι για να τοποθετηθούν στον τάφο του Ελευθερίου Βενιζέλου, ως χαιρετισμός προς τη μνήμη του Εθνάρχη, ο οποίος κατέβαλε τόσον αγώνα για την απελευθέρωση των Δωδεκανήσων, εκ μέρους των ελευθέρων ήδη Δωδεκανησίων...».
• Την 31η Μαρτίου 1947 ο Άγγλος Ταξίαρχος Parker υπογράφει στη Ρόδο το πρωτόκολλο παράδοσης της Δωδεκανήσου στον Έλληνα Στρατιωτικό Διοικητή Αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη. Στο πρωτόκολλο αυτό αναφέρονται τα εξής: «Η κατοχή της Δωδεκανήσου την μεσημβρίαν από την Βρετανικήν Στρατιωτικήν Διοίκησιν εις την Ελληνικήν τοιαύτην, συμφώνως προς τους όρους της Συμφωνίας της υπογραφείσης εν Αθήναις υπό των Αντιπροσώπων των Κυβερνήσεων Μεγάλης Βρετανίας και Ελλάδος».
• Η Στρατιωτική Ελληνική Διοίκηση ήταν μεταβατική περίοδος2 μέχρι την Ενσωμάτωση.
• Στις 22 Οκτωβρίου 1947 επικυρώνεται η Συνθήκη Ελλάδας-Ιταλίας και στις 28 του ίδιου μήνα γίνεται η προσάρτηση και η Δωδεκάνησος αποτελεί, πλέον, ελληνικό έδαφος. Δεν έμενε, παρά να οριστεί η επίσημη, τυπική τελετή της Ενσωμάτωσης.
• Στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως 7/9.1.1948 δημοσιεύεται ο Νόμος 518/48 «περί προσαρτήσεως της Δωδεκανήσου εις την Ελλάδα», ο οποίος στην πρώτη παράγραφο του μόνου άρθρου αναφέρει: «Αι νήσοι της Δωδεκανήσου Ρόδος, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Αστυπάλαια, Νίσυρος, Πάτμος, Χάλκη, Κάσος, Τήλος, Σύμη, Κως, Λέρος και Καστελλόριζον, ως και αι παρακείμεναι νησίδες είναι προσηρτημέναι εις το Ελληνικόν Κράτος από της 28ης Οκτωβρίου 1947».
• Στις 7 Μαρτίου 1948, με την παρουσία του επίσημου Ελληνικού Κράτους, ήτοι του Ανώτατου Άρχοντα, των Μελών της Κυβέρνησης και της Στρατιωτικής Ηγεσίας επισφραγίζεται σε επίσημη τελετή η Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα. Ήταν η ημέρα της δικαίωσης των αγώνων και της ανταμοιβής των θυσιών του δωδεκανησιακού λαού.
Οι πρώτες μεταπολιτευτικές εκλογές στα Δωδεκάνησα
Ένα από τα θέματα, που απασχολούσαν τη νεοαπελευθερωθείσα ελληνική επαρχία, τα Δωδεκάνησα, ύστερα την προσάρτησή της, το 1947, στον εθνικό κορμό και ιδιαίτερα μετά την επίσημη Ενσωμάτωση, που έγινε στις 7 Μαρτίου 1948, ήταν η εκπροσώπηση του δωδεκανησιακού συμπλέγματος στην Ελληνική Βουλή. Έτσι, ενώ οι εκλογές ορίστηκαν για τον Φεβρουάριο 1950, αργότερα, όμως, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 19.1.1950, ορίστηκε να διεξαχθούν στις 5 Μαρτίου 1950.
Κίνηση ανεξάρτητης εκπροσώπησης της Δωδεκανήσου στη Βουλή
Στον τοπικό Τύπο στις 5.1.1950 αναδημοσιεύτηκε άρθρο του Αθηναίου δημοσιογράφου Δημήτρη Χρονόπουλου, στο οποίο ανέπτυσσε τις απόψεις για τις εκλογές που θα διεξάγονταν σε δύο μήνες. Με το άρθρο του εκείνο ο Δ. Χρονόπουλος ανέπτυξε την παρακάτω πρόταση: «...
Η κυβέρνηση πρέπει να προσέξει ιδιαιτέρως το θέμα. Πρέπει να αποδώσει τη δέουσα προσοχή εις την Δωδεκάνησο και εις την ανάλογον εκπροσώπησίν της εις την νέαν Εθνικήν Αντιπροσωπεία. Θα προτείνομεν, όμως και κάτι άλλο: «Μίαν τιμητικήν υπέρ της Δωδεκανήσου εξαίρεσιν, ένα προνόμιον, ωσάν εκείνο που εκατόν έτη είχαν τα Ψαρά, οι Σπέτσαι και η Ύδρα και που λόγω της συμβολής των εις τον Εθνικόν Αγώνα εξέλεγαν δικούς των βουλευτάς. Έτσι και τώρα η Δωδεκάνησος αγωνισθείσα επί των Ελληνικών επάλξεων εξακόσια και πλέον χρόνια, δικαιούται να αξιώσει το τιμητικόν προνόμιον: Διπλάσιον αριθμόν βουλευτών εκ Δωδεκανήσου, δηλαδή βασικήν και αποφασιστικήν συμβολήν εις το Πανελλήνιο αίτημα ανανεώσεως του πολιτικού κόσμου».
Η παραπάνω πρόταση δε βρήκε ανταπόκριση στον πολιτικό κόσμο της Χώρας. Επίσης, άλλη προσπάθεια που καταβλήθηκε από τον Γενικό Διοικητή Νικόλαο Μαυρή στο να μην καταρτίσει κανένα κόμμα συνδυασμό στα Δωδεκάνησα κι έτσι να συγκροτηθεί από ντόπιους πολιτευόμενους, δεν έγινε αποδεκτή από τους Αρχηγούς των Κομμάτων, παρά μόνο από τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, ο οποίος και τελικά δεν έχρισε υποψηφίους της παράταξής του, στην Περιφέρειά μας.
Οι Δωδεκανήσιοι στις κάλπες
Στις 5 Μαρτίου 1950, με την ανατολή του ήλιου, όπως προβλέπεται από τον Νόμο, άρχισε η ψηφοφορία στα Δωδεκάνησα, όπως και στην υπόλοιπη Χώρα. Από τα πρώτα αποτελέσματα φάνηκε καθαρά πως στα Δωδεκάνησα υπερτερούσε το Κόμμα των Φιλελευθέρων, με δεύτερο το Λαϊκό και ακολουθούσε η ΕΠΕΚ του Πλαστήρα, με μικρή διαφορά από το δεύτερο κόμμα.
Βουλευτές που εκλέχθηκαν
Έτσι, με βάση τα προαναφερθέντα δεδομένα, σε συνδυασμό και με τις τέσσερις έδρες που αναλογούσαν στη Δωδεκάνησο, η βάση για την πρώτη κατανομή ήταν 5.841. Έτσι, μόνο το Κόμμα των Φιλελευθέρων που έλαβε τη βάση και κέρδισε μία έδρα από την πρώτη κατανομή, διατηρώντας υπόλοιπο για τη δεύτερη κατανομή 1.811 ψήφους. Την έδρα των Φιλελευθέρων της πρώτης κατανομής κατέλαβε ο Στέλιος Κωτιάδης σε σταυρούς προτίμησης, 2.814 του συνδυασμού. Ακολούθησε ο Γιάννης Ζίγδης με 2.617 σταυρούς.
Από τον συνδυασμό του Λαϊκού Κόμματος πρώτος σε σταυρούς, 1.812, ήρθε ο Γεώργιος Ιωαννίδης από την Κω και από τον συνδυασμό του Πλαστήρα ο Γεώργιος Χατζησταυρής με 2.384 σταυρούς. Από τα άλλα κόμματα δεν μπήκε κανένας υποψήφιος στη δεύτερη κατανομή.
Xαιρετισμός στη Ρόδο και σε όλα τα Δωδεκάνησα Ρόδος, ωραίο μου νησί, που ‘χεις γλυκόν αέρα
Στις 7.3.1948, την επίσημη Ενσωμάτωση με την Ελλάδα, ο δημοσιογράφος Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, δημοσίευσε άρθρο στην εκδιδόμενη τότε στη Ρόδο εφημερίδα «Ελληνική Σημαία».
Στη συνέχεια αναδημοσιεύουμε το τελευταίο μέρος του εν λόγω άρθρου. «...Η Ρόδος και τ’ άλλα νησιά, τα Δωδεκάνησα, οι ασάλευτοι βράχοι οι Ελληνικοί μάς ξαναδίνουν την ώρα τούτη την άπειρη το νόημα της Μεσογειακής μας καταγωγής, της πρώτης ρίζας. Ξαναγυρίζοντας στ’ ακρογιάλια τους, ζούμε την τεράστια μετατόπιση μέσα στον χρόνο: «Λίνδον, Ιαλυσόν τε και Κάμειρον». «Συλλογιούμαστε τους ποντοπόρους εκείνους τειχομάχους της Τροίας, που τους αναφλόγισε η ομορφιά της Ελένης».
«Η Αθηνά Λινδία, η Δωρική, διαφεντεύει τη Μεσόγειο, στ’ ακραία τούτα σημάδια της. Τη χαριτώνει η Παναγιά η Σκιαδενή, ο Σταυρός ο Απολλωνιάτης. Το χελιδόνι του Παρθενώνα πάει να χτίσει τη φωλιά του σ’ ένα γείσο της Λίνδου. Είναι το χελιδόνι, των Πελασγών, που ξαναβρίσκει Πελασγούς, σε μια στιγμή θαυμαστή, που και μόνο για να τη ζήσει κανείς αξίζει να ‘χει πονέσει απεριόριστα».
1 Το 1912, από τις 28 Απριλίου έως τις 20 Μαΐου, οι Ιταλοί κατέλαβαν κατά χρονολογική σειρά: Την Αστυπάλαια (28/04), τη Ρόδο (04/05), τη Χάλκη (08/05), την Κάλυμνο, τη Λέρο, τους Λειψούς, τη Νίσυρο, την Πάτμο, την Τήλο, την Κάσο, την Κάρπαθο (όλα στις 12/05), τη Σύμη (19/05) και τελευταία την Κω (20/05).
Πρόκειται, δηλαδή, για 13 νησιά, στα οποία θα προστεθεί και το Καστελλόριζο (στις 01/03/1921). Θα τους το παραδώσουν οι Γάλλοι, που το είχαν πάρει το 1915. (Πηγή: Ζαχαρίας Ν. Τσιρπανλής: «Ιταλοκρατία στα Δωδεκάνησα, 1912-1943), Ρόδος 1998.
2 «Δωδεκανησιακή Επιθεώρηση», Απρίλιος 1947.
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
