Aναμνήσεις για την 31η Μαρτίου 1947

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Γιώργος Ζαχαριάδης, Δημοσιογράφος

Είναι κάποια γεγονότα στη ζωή που όσα χρόνια κι άν περάσουν, παραμένουν πάντα ζωντανά στη μνήμη σου!
Δεν μπορεί να τα σβήσει κανένας, ιδιαίτερα όταν τα γεγονότα αυτά τα έχεις ζήσει τόσα έντονα και κάτω από συνθήκες συγκλονιστικές. 'Εχω ζήσει ιταλοκρατία, πόλεμο, βομβαρδισμούς, γερμανοκρατία, αρρώστιες, πείνα, αγγλοκρατία και ένα σωρό άλλες απίστευτες καταστάσεις. Όμως μια ημέρα που σημάδεψε τη ζωή μου δεν πρόκειται να ξεχάσω!

Είναι η 31η Μαρτίου 1947, η ημέρα που ουσιαστικά ελευθερώθηκε η Δωδεκάνησος, κατέβηκε η εγγλέζικη σημαία από τον ιστό του κτηρίου της Διοικήσεως και υψώθηκε η ελληνική! Επιτέλους τα νησιά μας - ύστερα από εκατοντάδες χρόνια-ήταν ελεύθερα, ήταν ελληνικά!

Χθες συνάντησα μια παλιά μου συμμαθήτρια από το δημοτικό σχολείο στο Αμαράντειο. Ήταν η Ήβη Παπαδοπούλου-Στεργιόπουλου, κόρη του Κωστή Παπαδόπουλου, που ήταν κι αυτός ένας από τους Έλληνες Δωδεκανήσιους κρατούμενους στο «κοντσεντραμέντο».

Συζητήσαμε για τα παλιά του Αμαραντείου και προσπαθήσαμε να θυμηθούμε τους άλλους συμμαθητές που στις 31 Μαρτίου 1947 κατεβήκαμε με τους δασκάλους στο Μαντράκι για να πανηγυρίσουμε την ελευθερία μας.

Θυμηθήκαμε την Ελένη Πετρίδη (μητέρα του βουλευτή Βασίλη Υψηλάντη), την Ελένη Λαμπαδαρίου, την Άννα Σαλαχούρη, τη Μιχαλία Παντελίδη, τη Ρόζα Γερονικόλα, τη Μαριγούλα Παπαγαπητού, την Κρυστάλω Τσαμπάζη, τον Δημήτρη Κονδυλιό, τον Λάκη Καλλιγά, τον Τάκη Παπαδόπουλο, τον Μιχάλη Πατσάκη, τον Γρηγόρη Γρηγοριάδη, που με τα άλλα παιδιά, μαζί ο διευθυντής του Αμαραντείου φλογερός πατριώτης Γεώργιος Παπαϊωάννου-Ζίγδης (πατέρας του σπουδαίου πολιτικού Γιάννη Ζίγδη) και ο δάσκαλος παπα-Αναστάσης Κυριατσούλης βρεθήκαμε στο κουβούκλιο της Φιλαρμονικής απέναντι από «Ακταίον».

Χιλιάδες Ροδίτες άνδρες, γυναίκες, παιδιά είχαν κατακλύσει το Μαντράκι και πανηγύριζαν κρατώντας ελληνικές σημαίες που τις είχαν κρυμμένες στα μπαούλα των σπιτιών στα χρόνια της κατοχής. Και όταν ήρθε η ώρα για να παιανίσει η Φιλαρμονική τον Εθνικό μας Ύμνο και να γίνει η έπαρση της ελληνικής σημαίας, όλοι μας γονατίσαμε. Καθώς, όμως, ανέβαινε η σημαία, έμπλεξε το σχοινί. Παγώσαμε!

Κακό σημάδι, είπαν όλοι. Κάποιος πετάχτηκε και σαν αίλουρος ανέβηκε στον ιστό και ξέμπλεξε το σχοινί. Αργότερα μάθαμε ότι ήταν ο ιερολοχίτης Γιάννης Καντάς από τη Χίο, πρωτοπαλίκαρο του διοικητή του Ιερού Λόχου Χριστόδουλου Τσιγάντε! Ο Γιάννης Καντάς έγινε ο ήρωας των παιδικών μας χρόνων στη Ρόδο!

Μόλις τελείωσε η τελετή και μέσα σε ένα κλίμα συγκίνησης και ενθουσιασμού, το τεράστιο πλήθος κινήθηκε προς το νεκροταφείο του Αγίου Δημητρίου «για να πει στους νεκρούς ότι η Δωδεκάνησος ελευθερώθηκε και είναι ελληνική».

Το «κακό μαντάτο» με τη σημαία, αποδόθηκε στον θάνατο του βασιλιά Γεωργίου του Β’ που συνέβη την επόμενη μέρα! (Ας ελπίσουμε να είναι μόνο αυτό).
Τα χρόνια του Αμαραντείου κατά τη διάρκεια της αγγλοκρατίας και αργότερα, ήταν πολύ δύσκολα για όλους.

Είχαν προηγηθεί ο πόλεμος, η πείνα, οι κακουχίες, οι αρρώστιες και το σχολείο μας με τους ηρωικούς δασκάλους του είχε αναλάβει μια τεράστια προσπάθεια να δώσει ζωή και μόρφωση στην ταλαιπωρημένη και εξουθενωμένη νεολαία της Ρόδου.

Με την Ήβη θυμηθήκαμε τον πρωινό έλεγχο στη σιδερένια πόρτα του Αμαραντείου από τον Ζίγδη και τον παπα-Ανασταση που για να περάσουμε μέσα στο σχολείο, έπρεπε να ήταν καθαρά τα νύχια και τα αυτιά μας. Διαφορετικά, επιστρέφαμε στα σπίτια μας.

Θυμηθήκαμε τον επιστάτη Αντώνη Κόχυλα που κάθε μέρα μας έδινε από μια κουταλιά μουρουνέλαιο (όλους από το ίδιο κουτάλι) και μια φέτα πορτοκάλι για την...ψαρίλα! Ο ίδιος μας έβαζε και τα εμβόλια. Κρατούσε ένα βαζάκι που είχε μέσα κάποιο φάρμακο και με το πενάκι μας έξυνε το μπράτσο. Το ίδιο πενάκι χρησιμοποιούσε για όλα τα παιδιά και εάν το χέρι δεν έκανε πληγήν μας έλεγαν ότι «το εμβόλιο δεν έπιασε και πρέπει να το ξανακάνουμε...».

Εκείνα τα χρόνια της μεταπελευθερωτικής Ρόδου δύο ακόμα αρρώστιες έκαναν θραύση. Τα τραχώματα και ο τριχοφάγος (τριχοφά, όπως τον λέγαμε). Επειδή τα τραχώματα ήταν μεταδοτικά, δημιουργήθηκε σχολείο σε αίθουσες του κτηρίου της Ακαδημίας, το «τραχωματικό» όπως ονομάστηκε. Σήμερα στις αίθουσες αυτές λειτουργεί νηπιαγωγείο.

Ο τριχοφάς ήταν ακόμα μια διαδεδομένη αρρώστια της εποχής, που ευτυχώς ο γιατρός-ακτινολόγος Γιώργος Φώκιαλης έφερε τα κατάλληλα μηχανήματα για ν’ αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στα παιδιά που έχαναν τα μαλλιά τους!

Ο γιατρός Γιώργος Φώκιαλης είχε πολεμήσει ως ανθυπολοχαγός με το Σύνταγμα Δωδεκανησίων Εθελοντών και μετά την υποχώρηση, διέφυγε στη Μέση Ανατολή και κατατάχθηκε στον Ιερό Λόχο.
Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς από εκείνα τα συγκλονιστικά χρόνια. Ήταν δύσκολα χρόνια. Ήμασταν, όμως, λεύτεροι!

(Ως επίλογος: το έχω γράψει πολλές φορές, θα το επαναλάβω και σήμερα. Η ουσιαστική επέτειος της Ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα είναι η 31η Μαρτίου 1947, η οποία δυστυχώς δεν περιλαμβάνεται σε κανένα επετειακό ημερολόγιο. Η 7η Μαρτίου 1948 πιστεύω ότι ήταν «εφεύρεση» των Ανακτόρων).