Πνευματική παραγωγή για το διάστημα πριν και μετά το 1922 Νεότατη μικρασιατική βιβλιογραφία

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Κυριάκος Μιχ. Χονδρός
chondros.kyr@gmail.com

Τις κοινωνικές δυνάμεις περιόδους της νεότερης και νεότατης ιστορίας μας, με ιδέες και αξίες αναδεικνύουν συγγραφείς με τις μελέτες και τις έρευνές τους, προσφέροντας στον κάθε αναγνώστη, εκτός από την τέρψη του διαβάσματος, τη γνώση, τη μάθηση και την εμπειρία.

Πρόσφατα γράφονται και εκδίδονται χρήσιμα βιβλία, από προοδευτικούς ανθρώπους που θέλουν να συμβάλλουν με το έργο τους στην πνευματική παραγωγή της χώρας μας.

Τον επόμενο χρόνο συμπληρώνονται 99 χρόνια από τη Μεγάλη Καταστροφή και Μεγάλη Τραγωδία του Μικρασιατικού Ελληνισμού. Εκατομμύρια άνθρωποι και από τις δυο πλευρές του Αιγαίου ξεριζώθηκαν. Όμως οι Ρωμιοί είναι εκείνοι που απώλεσαν τη γη τους, το βιός τους, τις περιουσίες τους.

Άλλοι βρήκαν τραγικό θάνατο και άλλοι χάθηκαν στα βάθη της Ανατολής. Όσοι κατόρθωσαν να έρθουν στην Ελλάδα, τους περίμενε η καταφρόνηση, ο εμπαιγμός, η αδιαφορία. Λίγοι Έλληνες άνοιξαν τις αγκαλιές τους και περιέθαλψαν και φρόντισαν τον μικρασιατικό κόσμο.

Αλλά αυτός ο κόσμος, ο ρακένδυτος, ανασήκωσε τα μανίκια, εργάστηκε φιλότιμα και πρόκοψε. Εργάστηκε φιλότιμα σε κάθε τομέα της παραγωγής. Μπόλιασαν ευεργετικά. Και από σιγά - σιγά έγιναν αποδεκτοί, σε κάθε τοπική κοινωνία.

Ενδιαφέρον έχει η ιστορία του κάθε πρόσφυγα που κατέφυγε στα ιταλοκρατούμενα νησιά και έτυχε να βρει συμπόνια και στήριξη, από την τοπική κοινωνία, (πόλη και χωριά) μέσω της Μητρόπολης Ρόδου με εράνους και με άλλα μέσα για ανακούφιση.

Εκείνα τα χρόνια η φτώχεια δεν επικρατούσε μόνο στα χωριά και στα μικρά νησιά, αλλά σε όλη την επικράτεια.

Η εξερεύνηση και η κάθε περιήγηση στις μικρασιατικές πατρίδες είναι ενδιαφέρουσες από κάθε άποψη. Γιατί παρουσιάζουν οικονομικές, δημογραφικές και κοινωνικές παραμέτρους.

Αλλά και στην Ελλάδα είτε στο ελεύθερο κράτος είτε σε περιοχές με κατοχή, οι μετασχηματισμοί, οι ταυτότητες, οι πολιτικοί και πολιτισμικοί θεσμοί, αποτελούν την ανθρωπογεωγραφία που ακόμη θα μας απασχολεί. Η εγκατάσταση και η αποκατάσταση, μεγάλα κεφάλαια της νεότερης και νεότατης ιστοριογραφίας. Η ταλάντευση δύο κόσμων.

Μερικά μόνο παραδείγματα, πνευματικής παραγωγής που πλουτίζουν τη μικρασιατική βιβλιογραφία που αξίζει να διαβαστεί από τον καθένα και την καθεμιά.

Γιώργος Πουλημένος, «Σμύρνη περιηγητικός οδηγός 1922».

Ιωάννης Παπαχρήστου, «Το μαρμαρένιο νησί, περιηγήσεις στον Μαρμαρά της Προποντίδας».

Κυρίλλου του ΣΤ΄ Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης, «Αρχισατραπία του Ικονίου».

Λουκάς Π. Χριστοδούλου, «Η Ιστορία των Σωματείων της Νέας Ιωνίας 1923 – 1974».

Αντώνης Ματζάρης: «Ο νονός μου ο Καλόγερος από τα Καράμπουρνα της Σμύρνης στην Περαία Θεσσαλονίκης».

Ανδρέας Μπαλτάς: «Τα Καράμπουρνα της Μικρασιατικής Ερυθραίας, Ιστορικό λεύκωμα».

Οι εκδόσεις εξ Ανατολής, προάγουν με το εκδοτικό και πνευματικό τους έργο, το τραύμα και την απώλεια του 1922, ενός κόσμου που χάθηκε με βίαιο τρόπο και ενός κόσμου που ακολούθησε νέες συνθήκες και νέες τακτικές μέχρι να ορθοποδήσει.

Το «Χαμένος Παράδεισος» είναι μια δυνατή ιστορία καταστροφής, ηρωισμού και αναβίωσης, ειπωμένο με τον ξεχωριστό λόγο που κατέστησε τον Γκάιλς Μίλτον επιτυχημένο δημοσιογράφο και συγγραφέα.

Ο Μιχάλης Τριανταφύλλου, έγραψε και κυκλοφόρησε ήδη το πολύ πλούσιο σε γνώσεις και όγκο «Παλαιά Αλικαρνασσός». Ο συγγραφέας κατόρθωσε με το συγκεκριμένο αυτό πόνημα να ερευνήσει σπάνια έγγραφα και ντοκουμέντα σε διάφορες πόλεις εντός και εκτός Ελλάδας.

Εξαιρετική εργασία, «Η Μικρά Ασία των Νέων Χρόνων» του Κώστα Χατζηαντωνίου, εκδόσεις Γόρδιος.

Να προσθέσουμε δύο βιβλία των Εκδόσεων Παπαδόπουλος απέσπασαν σημαντικές διακρίσεις: Συγκεκριμένα, το ιστορικό βιβλίο «Μικρά Ασία: Ένας οδυνηρός μετασχηματισμός (1908-1923)» του Βλάση Αγτζίδη και η ιστορική μελέτη «Σμύρνη 1922, Η καταστροφή μιας πόλης» της Marjorie Dobkin Housepian.

Tο βιβλίο του Κώστα Μ. Σταματόπουλου, αξιοποιώντας την εγχώρια και τη διεθνή βιβλιογραφία, επιχειρεί να δώσει περιεκτικές απαντήσεις σε βασικά ζητήματα του Μικρασιατικού, τίτλος «1922. Πώς φτάσαμε στην Καταστροφή.

Σήμερα η νέα γενιά αισθάνεται την αύρα του παρελθόντος ως εθνική συνείδηση και κυρίαρχο «εμείς», το συλλογικό «εμείς».