Το φαινόμενο της ξήρανσης των πεύκων

Rodiaki NewsRoom

Επεκτείνεται ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο της ξήρανσης των πεύκων εξαιτίας της λεγόμενης «κάμπιας των πεύκων» η οποία πλήττει πολλές περιοχές του νησιού μας κυρίως στον αστικό ιστό.

Το φαινόμενο, είναι σε γνώση των αρμοδίων επιστημόνων της περιοχής μας, οι οποίοι αναμένεται να προχωρήσουν σε ουσιαστικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή του.

Χαρακτηριστική εικόνα της κάμπιας (ώριμη προνύμφη) με τα τριχίδιά της

Μιλώντας στη «Ροδιακή» ο δασικός φυτοϋγειονομικός Ελεγκτής Δωδεκανήσου κος Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος (με την ιδιότητά του ως Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος) επισήμανε μεταξύ άλλων ότι «η κάμπια των πεύκων, ή αλλιώς πευκοκάμπια ή πιτυοκάμπη, Thaumetopoea pityocampa, είναι έντομο που προκαλεί έντονη αποφύλλωση των πεύκων, κυρίως στα αστικά και περιαστικά δάση που απουσιάζουν οι φυσικοί εχθροί της, καθώς και προβλήματα αλλεργιών σε ανθρώπους και ζώα.

Ο βιολογικός κύκλος του εντόμου ξεκινάει περίπου τον Αύγουστο, όταν τα ενήλικα αρσενικά άτομα πετούν προς αναζήτηση συντρόφου για αναπαραγωγή. Τα θηλυκά ενήλικα άτομα, κατά την περίοδο της σύζευξης, εκλύουν μια χημική προσελκυστική ουσία-φερομόνη με την οποία έλκουν τα αρσενικά. Σχεδόν αμέσως μετά τη σύζευξη, το θηλυκό άτομο ξεκινάει την απόθεση των αυγών στις βελόνες. Η ανάπτυξη των εμβρύων διαρκεί 30 έως 45 ημέρες και μετά την εκκόλαψη των αυγών, οι προνύμφες περνούν πέντε συνολικά στάδια μέχρι να είναι έτοιμες για τη νύμφωση. Χαρακτηριστική είναι η έντονη κοινωνικότητα που οι προνύμφες δείχνουν από την πρώτη κιόλας στιγμή, δημιουργώντας φωλιές με αραιά νήματα.

Η κάμπια στην καθοδική πορεία της στο έδαφος για το στάδιο της νύμφωσης

Αφού ολοκληρωθεί η ανάπτυξη της προνύμφης, οι ώριμες πλέον προνύμφες ενός δέντρου συγκεντρώνονται σε ένα σημείο του κορμού, παραμένοντας σε επαφή μεταξύ τους και στη συνέχεια, μια θηλυκή προνύμφη τίθεται επικεφαλής και ξεκινάει μια μορφή «λιτανείας», όπου κάθε προνύμφη ακολουθεί την άλλη, διατηρώντας επαφή μεταξύ τους με τη βοήθεια των τριχιδίων που φέρουν στην κεφαλή τους και το τελευταίο κοιλιακό τους τμήμα. Η «λιτανεία» αυτή κατευθύνεται σε κατάλληλη θέση στο έδαφος, όπου πραγματοποιείται σε βάθος περίπου 8 έως 10 εκατοστά η νύμφωση. Με την ολοκλήρωση της νύμφωσης, τα ενήλικα άτομα εξέρχονται από το βομβύκιο περίπου τον Αύγουστο, ξεκινώντας έναν νέο βιολογικό κύκλο.

Η φωλιά

Η κάμπια κατά το προνυμφικό στάδιο τρέφεται ιδιαίτερα λαίμαργα από τις βελόνες των πεύκων με αποτέλεσμα την μερική και μερικες φορές την ολοκληρωτική αποφύλλωση των δέντρων ενώ αν απειληθεί διασπείρει στον αέρα τρίχες με τοξίνες που ερεθίζουν το δέρμα, τα μάτια και το αναπνευστικό σύστημα.

Η κάμπια εντοπίζεται στον ελλαδικό χώρο τουλάχιστον από τους ιστορικούς χρόνους και ο πληθυσμός της εμφανίζει μία περιοδικότητα καθώς παρουσιάζει εξάρσεις κάθε 3 έως 10 χρόνια . Μία τέτοια έξαρση του πληθυσμού συμβαίνει στην περιοχή μας τη φετινή περίοδο οπότε και παρατηρούνται έντονες προσβολές των βελονών των πεύκων, που όμως από τη στιγμή που οι κάμπιες θα κατέβουν από τα δέντρα για το στάδιο της νύμφωσης θα αρχίσουν και πάλι να πρασινίζουν καθώς δεν προκαλείται στις περισσότερες περιπτώσεις ξήρανση του δέντρου.

Φερομονική παγίδα

Παγίδα κορμού

Όσον αφορά στην καταπολέμηση του εντόμου για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα είναι καλό να συνδυαστούν οι παρακάτω μέθοδοι.

Το μήνα Φεβρουάριο και μέχρι τα μέσα Μαρτίου, μπορεί να γίνει κοπή των φωλιών (κουκουλιών) με προσοχή, για να μην πεταχτούν τα τριχίδια της κάμπιας και προκαλέσουν αλλεργία, και ακολούθως καύση τους με πετρέλαιο σε δοχεία, καθώς οι κάμπιες είναι εξαιρετικά άκαυστες. Αυτή προφανώς η μέθοδος μπορεί να εφαρμοσθεί για φωλιές που είναι σε χαμηλό ύψος.

Ακόμη υπάρχουν παγίδες κορμού οι οποίες τοποθετούνται στο κατώτερο μέρος του κορμού και εγκλωβίζουν τις κάμπιες κατά την κάθοδο τους προς το έδαφος.

Το μήνα Ιούλιο έως το μήνα Σεπτέμβριο τοποθέτηση φερομονικών παγίδων στα χαμηλότερα κλαδιά του δέντρου και οι οποίες αποπροσανατολίζουν και εγκλωβίζουν τα αρσενικά έντομα με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η αναπαραγωγή.

Τέλος τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο, όταν οι κάμπιες είναι στο πρώτο και δεύτερο στάδιο της ανάπτυξης τους και πριν σχηματίσουν πάνω στα δένδρα φωλιές, ψεκασμός με μικροβιακά εντομοκτόνα, που έχουν σαν βάση τον εντομοπαθογόνο βάκιλλο BaciΙΙυs thuringiensis, και είναι κατάλληλα για βιολογική καταπολέμηση, δηλαδή είναι ακίνδυνα για τον άνθρωπο, τα ζώα και τα φυτά, ακόμη και για τις μέλισσες, αφού θανατώνουν μόνο τις κάμπιες των Λεπιδοπτέρων εντόμων, όπως είναι η πιτυοκάμπη.

Όλα τα παραπάνω είναι εφικτό να τα προμηθευτεί κανείς από τα κατά τόπους γεωπονικά κέντρα.