Είναι εφικτή η επίτευξη ενεργειακής αυτονομίας στη Κάρπαθο;

Rodiaki NewsRoom

Το παράδειγμα του νησιού El Hierro της Ισπανίας

Γράφει ο Γιάννης Στυλ. Βουρδουμπάς
Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ, M.Sc, Ph.D.

Η κλιματική αλλαγή, όπως είναι γνωστό, αποτελεί το σημαντικότερο περιβαλλοντικό πρόβλημα του πλανήτη, οι επιπτώσεις της οποίας στις αναπτυσσόμενες και ανεπτυγμένες χώρες είναι ιδιαίτερα οδυνηρές.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας αντιμετώπισης της, η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) στοχεύει στην ελαχιστοποίηση της χρήσης ορυκτών καυσίμων στη παραγωγή ενέργειας τις προσεχείς δεκαετίες και βεβαίως η χώρα μας εναρμονίζεται με τον στόχο αυτόν. Το νησί της Καρπάθου έχει πλούσιο ηλιακό και αιολικό δυναμικό, ενώ το ηλεκτρικό του δίκτυο είναι αυτόνομο και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας βασίζεται στη χρήση πετρελαίου.

Πίνακας 1. Ενεργειακά συστήματα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην Κάρπαθο για την ελαχιστοποίηση της χρήσης ορυκτών καυσίμων για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας

Η χρήση αιολικών πάρκων και φωτοβολταϊκών συστημάτων για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στο νησί θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερη, σε σχέση με τη σημερινή. Με πληθυσμό 6.511 μονίμους κατοίκους και πολλούς επισκέπτες, κάθε χρόνο η μέση ημερήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στην Κάρπαθο είναι ελαφρά μικρότερη από 100 MWh. Το El Hierro, ένα Ευρωπαϊκό νησί με παρόμοια χαρακτηριστικά με την Κάρπαθο, έχει επιτύχει τη σημαντική μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με την αξιοποίηση των άφθονων ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών που διαθέτει.

Το Ισπανικό αυτό νησί ανήκει στο σύμπλεγμα των Καναρίων νήσων και έχει πληθυσμό 11.154 μονίμων κατοίκων. Το ηλεκτρικό του δίκτυο είναι αυτόνομο, ενώ η μέση ημερήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχεται σε 114.9 MWh. Τα τελευταία χρόνια, το νησί αυτό κατάφερε να ελαχιστοποιήσει τη χρήση ορυκτών καυσίμων για τη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ ορισμένες ημέρες όλη η καταναλισκόμενη ηλεκτρική ενέργεια στο El Hierro παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ).
Αυτό επιτυγχάνεται, κατά κύριο λόγο, με τη χρήση αιολικών πάρκων τα οποία παράγουν επαρκείς ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ παράλληλα υπάρχει και ένα σύστημα αποθήκευσης της ηλεκτρικής ενέργειας με αντλησιοταμίευση.

Πίνακας 2. Οφέλη από την επίτευξη ενεργειακής αυτονομίας στο νησί της Καρπάθου

Ένα τέτοιο σύστημα αποτελείται από δύο ταμιευτήρες νερού που βρίσκονται σε διαφορετικά υψόμετρα. Κατά την περίοδο όπου η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια δεν χρειάζεται στο δίκτυο, χρησιμοποιείται για την άντληση νερού από τον χαμηλότερο στον υψηλότερο ταμιευτήρα νερού (και αποθηκεύεται σε μορφή δυναμικής ενέργειας).

Αιολικό πάρκο στο νησί El Hierro. Τέτοια αιολικά συστήματα ηλεκτροπαραγωγής θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και στην Κάρπαθο

Την περίοδο όπου η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας είναι αυξημένη και δεν επαρκεί η παραγόμενη, τότε νερό μεταφέρεται από την υψηλότερη δεξαμενή στη χαμηλότερη, ενώ κατά τη πτώση της κινείται ένας υδροστρόβιλος παράγοντας ηλεκτρική ενέργεια, για την κάλυψη των αναγκών. Τα συστήματα αντλησιοταμίευσης χρησιμοποιούνται ευρύτατα διεθνώς για την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ αποτελούν σήμερα πάνω από το 95% των υπαρχόντων συστημάτων αποθήκευσης.
Όπως έχει αναφερθεί το 2019, το 53.8 % των ενεργειακών αναγκών στο νησί El Hierro καλύφθηκε από ΑΠΕ, ενώ για 24 συνεχόμενες ημέρες όλες οι ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια του νησιού καλύφθηκαν από ΑΠΕ. Η ισχύς του αιολικού συστήματος του νησιού ανέρχεται σε 11.5 MW, ενώ η συνολική ισχύς των υδροστροβίλων του συστήματος αντλησιοταμίευσης ανέρχεται σε 11.32 MW.

Ένας από τους δύο ταμιευτήρες νερού του συστήματος αντλησιοταμίευσης στο νησί El Hierro. Παρόμοιο σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην Κάρπαθο

Το επιτυχές υβριδικό σύστημα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και η αποθήκευση της με σύστημα αντλησιοταμίευσης στο νησί El Hierro θα μπορούσε να εφαρμοσθεί και στην Κάρπαθο, προάγοντας την ενεργειακή της αυτονομία, καθώς τα χαρακτηριστικά των δύο νησιών είναι παρόμοια. Η δημιουργία ενός υβριδικού συστήματος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και αποθήκευση της στο νησί της Καρπάθου μπορεί να επιτευχθεί, είτε από εξειδικευμένες εταιρείες ή από ενεργειακούς συνεταιρισμούς, στους οποίους θα μπορούσαν να συμμετέχουν οι κάτοικοι και οι φορείς του νησιού.

Ο θεσμός των ενεργειακών συνεταιρισμών (ή ενεργειακών κοινοτήτων) είναι πολύ διαδεδομένος σε χώρες της Ε.Ε., όπου υπάρχουν και λειτουργούν πολλοί τέτοιοι συνεταιρισμοί με χιλιάδες μέλη ο κάθε ένας. Η πολιτεία σήμερα, με κατάλληλα νομοθετήματα, προάγει τον θεσμό των ενεργειακών συνεταιρισμών ο οποίος δίδει το δικαίωμα στους πολίτες να συμμετέχουν σε συνεργατικά σχήματα, τα οποία αξιοποιούν τους ενδογενείς ανανεώσιμους ενεργειακούς πόρους ενός τόπου, προσφέροντας τους ταυτόχρονα οικονομικά οφέλη.

Άποψη των Καναρίων νήσων. Το νησί El Hierro διακρίνεται κάτω αριστερά

Συνεπώς, το επιτυχές παράδειγμα του Ισπανικού νησιού El Hierro, το οποίο έχει παρόμοια χαρακτηριστικά με την Κάρπαθο, όσον αφορά στην επίτευξη ενεργειακής αυτονομίας, προσφέρει ένα καλό παράδειγμα για την προώθηση της ενεργειακής αυτονομίας στην Κάρπαθο.