Η αναζήτηση της γενεαλογίας των Καστελλοριζιών της διασποράς

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Κυριάκος Χονδρός*
chondros.kyr@gmail.com

Ο υπογραφόμενος, γεννημένος στο Καστελλόριζο πριν από 70- τόσα χρόνια, και για αρκετά χρόνια μόνιμος κάτοικος του, ασχολήθηκε με την έρευνα ιστορικών και λαογραφικών θεμάτων.

Όλα αυτά τα χρόνια δεκάδες ομογενείς, αναζητούν τους προγόνους τους, όμως προσκρούουν σε διάφορα εμπόδια ανάμεσα στα οποία η καταστροφή δημοτικών αρχείων, εξαιτίας των δυο παγκοσμίων πολέμων.
Επομένως κάθε καταγραφή, είναι εξαιρετικά πολύτιμη και σημαντική, από κάθε άποψη.

Οι προφορικές πληροφορίες από τους κατοίκους κατεγράφησαν άλλες σε μαγνητόφωνο και άλλες σε τετράδια σημειώσεων. Επίσης συγκεντρώθηκε και ένας αριθμός ασπρόμαυρων φωτογραφιών, κυρίως από το αρχείο του φωτογράφου Βλάσιου Ζαναΐλη φωτογράφου (αρνητικά σε μορφή τσαμιού).
Την προσωπική αυτή ενασχόληση, υλοποιήσαμε από αγνή αγάπη και ανιδιοτέλεια προς το ακριτικό νησί, όταν τότε πολλοί Έλληνες δεν γνώριζαν την ύπαρξη και πολύ περισσότερο πού βρίσκεται το Καστελλόριζο.

Το σύνολο των βιωματικών εμπειριών, οι αφηγηματικές παραστάσεις, το εθνολογικό και λαογραφικό υλικό, επεξεργαστήκαμε πολλά χρόνια μετά, έχοντας υπόψη τις επιταγές και τους κανόνες που ορίζουν παρόμοιες μελέτες.
Παράλληλα, ο πατέρας μας Μιχάλης Χονδρός υπήρξε ανταποκριτής του Καστελλορίζου προς την εφημερίδα «Καστελλοριζιακά Νέα» που εκδιδόταν και ακόμα εκδίδεται στην Αθήνα, καθώς επίσης ανέπτυξε αλληλογραφία με Καστελλοριζιούς σε πολλές χώρες του κόσμου.
Με την εγκατάστασή μας στη Ρόδο, οι ανταποκρίσεις και η αλληλογραφία συνεχίστηκαν για αρκετά ακόμα χρόνια, ενώ υπήρξε και ενεργός συμμετοχή στον Κεντρικό Σύλλογο Καστελλοριζίων Ρόδου ο «Μεγιστεύς».

Συνεχίσαμε στη δωδεκανησιακή πρωτεύουσα να συγκεντρώνουμε ανάλογο υλικό από τους συμπατριώτες της Ρόδου, μια ζωντανή παροικία η οποία έδινε το παρόν σε πολιτισμικές εκδηλώσεις και με στραμμένο το βλέμμα της στα προβλήματα του ακριτικού νησιού. Από αυτή την παροικία που αποτελούσε και την πρώτη γενιά, αντλήσαμε ενδιαφέροντα στοιχεία που συγκροτούσαν την ταυτότητα και τη συλλογική μνήμη.

Από το 1977, με την έκδοση και κυκλοφορία της εφημερίδας «Η Φωνή του Καστελλορίζου» σε όλες τις καστελλοριζιακές παροικίες του κόσμου, αρχίσαμε μια επαφή μέσω αλληλογραφίας με τους αναγνώστες, εμπλουτίζοντας το ιστορικό, λαογραφικό, γλωσσολογικό υλικό. Σ’ αυτό βοήθησαν οι ανταποκριτές και κυρίως το ζεύγος Γιώργος και Κωνσταντίνα Εξηντάρη από το Σύδνεϋ.

Επιπλέον, κοινή διαπίστωση πως η άυλη πολιτιστική κληρονομιά του νησιού, υπήρχε κυρίως στην Αυστραλία και σε άλλες πόλεις του κόσμου.
Η καστελλοριζιακή διασπορά της Αυστραλίας διατήρησε, αναβίωσε, παρουσίασε, εικόνες και μνήμες, μεταβιβάζοντας αυτές, στις νέες γενιές.
Ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο των ομογενών ήταν και είναι η αναζήτηση του γενεαλογικού τους δέντρου.
Οι ομογενείς, παράλληλα με το χρήσιμο έργο της διαφύλαξης και προβολής της γενικότερης εικόνας του Καστελλορίζου, επιδόθηκαν στην αναζήτηση ονομάτων και βαθμών συγγενείας, μέσω της σύγχρονης τεχνολογίας.

Άλλοι για να γνωρίσουν τη γενιά τους και άλλοι για να εντοπίσουν την ακίνητη περιουσία τους (σπίτι ή οικόπεδο). Στην αναζήτηση αυτή, οι ομογενείς προσέκρουσαν σε διάφορα προβλήματα από την έλλειψη τεκμηρίων και γενικά ντοκουμέντων.
Μια αναζήτηση που θέλει να συνδέσει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον, με νεωτερικότητα και αναστοχασμό.

Όπως λέει η Βασιλική Χρυσανθακοπούλου, συγγραφέας του βιβλίου «Τόποι μνήμης στην καστελλοριζιακή μετανάστευση και διασπορά», γράφει:
«(…) οι αυστραλογεννημένοι Καστελλοριζιοί αναπτύσσουν σχέσεις με το νησί, την ιστορία και τον μύθο του, τους προγόνους και τους απογόνους τους, βιώνοντας και εκφράζοντας την εθνοτικοτοπική και πολιτισμική τους ταυτότητα ετεροτοπικά, νεωτερικά, σχεσιακά, φαντασιακά, αλλά όχι λιγότερο πραγματικά».

Με τη ζωηρή επιθυμία των ομογενών να μάθουν το «από πού κρατά η σκούφια τους», ανήρτησαν ιστοσελίδες στις οποίες αφού παρουσιάζουν τα ονόματά τους και τις οποίες πληροφορίες έχουν για τους προγόνους τους, ψάχνουν έντονα να πληροφορηθούν για επιπλέον στοιχεία. Οι περισσότεροι διαδικτυακοί τόποι, που είναι γραμμένοι στην αγγλική γλώσσα, συνδέονται και με φωτογραφικό υλικό.

Ένας από αυτούς είναι το “Forum Castellorizo”, στον οποίο αναρτήθηκαν ονόματα οικογενειών που αναζητούν τους συγγενείς τους, όπως:
Αθηρηνού, Αλεξίου, Αντωνάς, Βανείτης, Βερέβη, Γεμενής, Γκραβάς, Κάβουρας, Κανδυλάπτης, Καρπούζης, Καυκαλούδης, Κομνηνός, Κουάνης, Κοτζάς, Κουτσούκος, Κώτης, Λιβισιανός, Μανδρατούκας, Παλάσης, Πιπέρογλου, Σάλακας, Σμαράγδης, Σπάρταλης, Σπυρίδης, Ταλιάνας, Χριστοφής, κ.ά.

Άλλοι Διαδικτυακοί τόποι που εντοπίσαμε:
http://www.kastellorizo.org/megisti/Kastellorizo_net_list_01.htm
https://castellorizo.proboards.com/thread/191/castellorizians-port-said
www.castellorizo.org/histories/cashtm
https://www.yumpu.com/en/document/view/7702820/you-must-read-this-castellorizo-genealogy-pages.
https://elenikaz.com/home
https://www.greece-is.com/kastellorizo-life-in-black-white.

Επομένως η εργασία μας, εκτός από την εμφάνιση της κοινής καταγωγής, φιλοδοξεί να εμπλουτίσει και να αναβαθμίσει τα οικογενειακά δέντρα των Καστελλοριζιών, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη διευκόλυνση όσων αναζητούν συγγενικά τους πρόσωπα.

* Ο Κ.Μ.Χ. είναι ιδρυτής του Εργαστηρίου Ιστορίας και Λαογραφίας Αιγαίου (Μικράς Ασίας και Καστελλορίζου), μη κερδοσκοπικού και μη χρηματοδοτούμενο. Επίσης έχει γράψει ιστορικά και λαογραφικά μελετήματα για τα Δωδεκάνησα.