Μαρία Καρίκη: Πόσα είδη μοναξιάς υπάρχουν;

Μαρία Καρίκη

Πολλές φορές ταυτίζουμε τη μοναξιά με την απουσία των άλλων γύρω μας. Αυτός, όμως, είναι ο πιο απλουστευτικός ορισμός που μπορεί να της δώσουμε. Η μοναξιά είναι ένα συναίσθημα αποκοπής, αποσύνδεσης και απόσυρσης.

Μπορεί να γίνει ακόμα και ενώ είσαι ανάμεσα σε κόσμο. Οι ταχύτητες με την οποία κινείται η σύγχρονη πραγματικότητα δε σε αφήνει να ακολουθήσεις με την ησυχία σου αυτά που πραγματικά επιθυμείς.

Νιώθεις συνεχώς ότι πρέπει να διαλέξεις. Και η αλήθεια είναι ότι δεν είσαι σίγουρος τι να επιλέξεις: άλλοτε επιδιώκεις να χωρέσεις όσα περισσότερα μπορείς μέσα στη μέρα σου κι άλλοτε θες απλά να μείνεις μόνος με τον εαυτό σου και να σκεφτείς απομακρυσμένος από τη «βαβούρα» αυτού του κόσμου.

Αρχικά, θα πρέπει να διευκρινίσουμε, λοιπόν, ότι η έννοια της μοναξιάς δεν είναι πάντα συνυφασμένη με μία αρνητική χροιά. Μπορεί να νιώσουμε την ανάγκη να επιδιώξουμε τη μοναξιά.

Να θέλουμε λίγο χρόνο να αποστασιοποιηθούμε από πρόσωπα και καταστάσεις για να πάρουμε μία «ανάσα», να δούμε πιο «καθαρά» και να ανασυνταχθούμε προτού πάρουμε οποιεσδήποτε αποφάσεις.

Είναι αυτό το είδος μοναξιάς που θες να κλειστείς για λίγο στο «καβούκι» σου και να βυθιστείς στην ηρεμία, στη σιωπή, στον εσωτερικό σου κόσμο, χωρίς τίποτα και κανείς να σε πιέζει ή να περιμένει κάτι από εσένα.

Υπάρχουν, ωστόσο, και φορές που η μοναξιά προκύπτει, χωρίς να την επιδιώκουμε. Το συναίσθημα αυτό κυριαρχεί όταν έχουμε ανθρώπους γύρω μας μεν, αλλά νιώθουμε ότι κανείς δεν μας «καταλαβαίνει».

Ενώ προσπαθούμε να επικοινωνήσουμε, να μιλήσουμε, να εκφράσουμε αυτά που σκεφτόμαστε και νιώθουμε, μας δημιουργείται η εντύπωση ότι οι άλλοι απέναντί μας ή δεν μας ακούνε πραγματικά ή δεν μπορούν να κατανοήσουν σε βάθος τα όσα λέμε.

Και κάπως έτσι, αισθανόμαστε μόνοι, σε απόσταση από τους αγαπημένους μας ανθρώπους ή και θυμωμένοι που κανείς δεν μπορεί να δείξει την ενσυναίσθηση που τόσο έχουμε ανάγκη σε κάποιες στιγμές στη ζωή μας.

Μόνοι, επίσης, μπορεί να νιώσουμε ώντας μέσα σε μία σχέση, σε έναν γάμο. Να είσαι, δηλαδή, μαζί με έναν άνθρωπο, αλλά να έχετε χάσει προ πολλού την ουσιαστική επαφή μεταξύ σας.

Χαμένοι και οι δύο στην καθημερινή ρουτίνα, απορροφημένοι ο καθένας στα δικά του και στις κοινές υποχρεώσεις είναι εύκολο σταδιακά να μεγαλώσει η «απόσταση» ανάμεσα στο ζευγάρι. Το χειρότερο δεν είναι μόνο ότι συμβαίνει αυτό, αλλά το ότι το συνηθίζουμε κιόλας.

Κι έτσι είναι δυνατό δύο άνθρωποι να κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι, να έχουν να φροντίσουν την οικογένειά τους, αλλά να αισθάνονται τόσο μόνοι, γιατί δε βρίσκουν το χρόνο και το θάρρος να αναγνωρίσουν και να φροντίσουν τη σχέση που ολοένα και εκπίπτει.

Η μοναξιά μπορεί να γίνει, επίσης, αισθητή όταν κάποιος δεν έχει ένα ικανοποιητικό υποστηρικτικό δίκτυο. Όταν, δηλαδή, δεν νιώθει να πλαισιώνεται από φίλους ή συγγενείς που να δείχνουν ένα αυθεντικό ενδιαφέρον.

Υπάρχουν φορές που νιώθει κανείς την ανάγκη να μιλήσει για ένα πρόβλημά του ή μία ανησυχία του, αλλά δε ξέρει σε ποιον να στραφεί. Ποιος ενδιαφέρεται πραγματικά ώστε να νοιάζεται να ακούσει και να συμβουλεύσει; Να αφιερώσει χρόνο να υποστηρίξει, να συμπαρασταθεί σε εκείνον που το χρειάζεται;

Δεν είναι αυτονόητο ότι ο καθένας έχει γύρω του τέτοιους ανθρώπους που να θέλουν να ακούσουν τον πόνο, τη λύπη, τη στεναχώρια του...
Μοναξιά, επίσης, μπορεί να αισθανθεί ο σύγχρονος άνθρωπος όταν καλείται να αντιμετωπίσει μία σειρά από προβλήματα (οικονομικά, επαγγελματικά, υγείας κ.ά.) και το κάνει μόνος του.

Όταν δεν υπάρχει κανείς να τον βοηθήσει πρακτικά ή και ηθικά και νιώθει ότι πρέπει να αγωνιστεί μόνος του για να τα καταφέρει και σηκώνει συνεχώς στους ώμους του ένα τεράστιο βάρος από το οποίο δεν μπορεί να απαλλαχθεί σύντομα.

Η κούραση, οι ματαιώσεις μερικές φορές από αυτό τον αγώνα τον καταβάλλουν. Δεν έχει βοήθεια. Περνούν όλα από το χέρι του. Κάποιες φορές νιώθει τόσο μόνος σε όλο αυτό που πιστεύει ότι θα λυγίσει τελικά, ενώ άλλες φορές μπορεί να θέλει να τα παρατήσει από αγανάκτηση και ψυχική εξάντληση.

Τέλος, υπάρχει κι εκείνο το είδος της μοναξιάς που αφορά πιο βαθιά στην ύπαρξή μας: πρόκειται για την «υπαρξιακή» μοναξιά. Είναι το αίσθημα που παλεύεις να βρεις την ταυτότητά σου, τον σκοπό και το νόημα στη ζωή σου, αλλά δυσκολεύεσαι να το βρεις.

Ψάχνεις απεγνωσμένα να καταλάβεις ποιος είσαι και τι θες να κάνεις και διαπιστώνεις ότι είσαι αρκετά «μακριά» από την αυθεντική εκδοχή του εαυτού σου. Η υπαρξιακή μοναξιά προκύπτει όταν έχεις χάσει τα όνειρά σου, τους στόχους σου, τα θέλω σου, την αίσθηση κάποιας αποστολής που να σε κινητοποιεί και να σε κρατάει σε σύνδεση με το νόημα που δίνεις εσύ στη ζωή σου.

Πολλές φορές διαπιστώνουμε ότι λόγω της στυγνής ρουτίνας, του ελάχιστου ελεύθερου χρόνου και των ατελείωτων υποχρεώσεων έχουμε πολύ σοβαρά παραμελήσει τον εαυτό μας. Σε σημείο που, ίσως, νιώθουμε ότι τον έχουμε «χάσει» κιόλας...

Ό,τι κι αν γίνεται γύρω μας, ας έχουμε το νου μας να φροντίζουμε τη σχέση με τον εαυτό μας. Γιατί αν διαταραχθεί στον βωμό άλλων «προτεραιοτήτων», τότε το κόστος θα είναι δυστυχώς μεγάλο και πολλαπλό...