Μανώλης Κασσώτης: Η Μάχη για τα Δωδεκάνησα – Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν την Κω

Rodiaki NewsRoom

Του
Μανώλη Κασσώτη
στο anamniseis.net

Όπως αναφέρθηκε στο προηγούμενο άρθρο, αμέσως με την συνθηκολόγηση της Ιταλίας με τους Συμμάχους, οι Γερμανοί εξουδετέρωσαν τους Ιταλούς στη Ρόδο και κατέλαβαν την Κάρπαθο.

Παράλληλα οι Σύμμαχοι με τη συνεργασία των Ιταλών κατέλαβαν την Κω, Λέρο και Σάμο. Ο επόμενος στόχος των Γερμανών είναι να καταλάβουν τα τρία αυτά νησιά, αρχίζοντας από την Κω, και να εξαλείψουν την προσωρινή Συμμαχική παρουσία σε ολόκληρη την Βαλκανική. Η Μάχη για την Κω αρχίζει.

Στην Κω είχε την έδρα του το 10ο Σύνταγμα Πεζικού της μεραρχίας “Regina”, με ένα τάγμα πεζικού, ένα λόχο αντιαρματικών, ένα λόχο πολυβόλων Ακτής, έναν λόχο πολυβόλων, μοίρα πεδινού πυροβολικού, μοίρα αντιαεροπορικού πυροβολικού, πυροβολαρχία βαρέων πολυβόλων των 20 χιλ. και μονάδες υποστήριξης.

Επίσης στην Κω στάθμευε μοίρα διώξεως με τέσσερα αεροπλάνα. Συνολικά γύρω στους 4.000 άνδρες υπό τον συνταγματάρχη Felice Leggio. Επίσης στο αεροδρόμιο της Αντιμάχειας βρισκόταν ένα μικρό γερμανικό αεροπορικό κλιμάκιο 10 αντρών.

Τη νύχτα 9/10 Σεπτεμβρίου 1943 έπεσαν με αλεξίπτωτο ο λοχαγός Johnson με έναν ασυρματιστή, σταλμένοι από το Κάιρο, που ήρθαν σε επαφή με τον συνταγματάρχη Leggio και τον έπεισαν να συμπαραταχθεί με τους Συμμάχους.

Τη νύχτα 12/13 Σεπτεμβρίου έφθασαν με περιπολικό σκάφος 10 άντρες της Special Boat Service με τον ταγματάρχη Sutherland, και την επόμενη νύχτα έπεσε ένας λόχος αλεξιπτωτιστών 120 περίπου αντρών προς ασφάλεια του αεροδρομίου της Αντιμάχειας. Στις 15 Σεπτεμβρίου έφτασε ο υποστράτηγος Anderson και ο συνταγματάρχης Kenyon που ανέλαβε διοικητής των Βρετανών στην Κω, ενώ ο Anderson επέστρεψε στο Κάιρο. Συνολικά μέχρι στις 2 Οκτωβρίου οι Βρετανοί απέστειλαν στην Κω ένα τάγμα πεζικού 700 ανδρών, αεροπορικές και αντιαεροπορικές δυνάμεις 500 ανδρών, και άλλες στρατιωτικές δυνάμεις.

Η γερμανική αντεπίθεση ξεκίνησε στις 17 Σεπτεμβρίου με αεροπορικό βομβαρδισμό, που στην αρχή αντιμετώπισαν δυσκολίες λόγω της παρουσίας των πυροβολητών της RAF στο έδαφος. Οι γερμανικές αεροπορικές επιθέσεις συνεχίστηκαν που, λόγω της αμελητέας ιταλικής αντιαεροπορικής άμυνας, είχαν σοβαρές επιπτώσεις στην ικανότητα των Συμμάχων να υπερασπιστούν το νησί.

Στις 23 Σεπτεμβρίου ο υποστράτηγος Muller έλαβε εντολή να προετοιμαστεί για κατάληψη της Κω και Λέρου, με πρώτο στόχο την Κω. Η συγκέντρωση ενός τάγματος πεζικού στο Ηράκλειο και άλλων μονάδων στη Σούδα πραγματοποιήθηκε την 1η Οκτωβρίου. Άλλο τάγμα συγκεντρώθηκε στον Πειραιά, κι ένας λόχος αλεξιπτωτιστών βρισκόταν στο αεροδρόμιο στο Τατόι.

Η αναχώρηση δια θαλάσσης από Κρήτη και Πειραιά έγινε το ίδιο βράδυ και τις πρωινές ώρες συναντήθηκαν στις Κυκλάδες μεταξύ Πάρου και Νάξου. Η πορεία των νηοπομπών υπήρξε παραπλανητική, κάποια πλοία κινήθηκαν προς την Ικαρία, και τα υπόλοιπα προς τη Ρόδο. Οι Βρετανοί, παρά την έγκαιρη προειδοποίηση από τη RAF, θεώρησαν ότι τα σκάφη μετέφεραν εφόδια και ενισχύσεις στη Ρόδο και παρέμειναν σε κατάσταση σχετικής χαλάρωσης.

Οι Γερμανοί επέλεξαν τρεις ακτές απόβασης, η κύρια στο Μαρμάρι και δύο δευτερεύουσες στον κόλπο του Καμαρίου και στην περιοχή του Αγίου Θωμά. Για εξουδετέρωση του αεροδρομίου της Αντιμάχειας σχεδιάστηκε απόβαση από αέρος με τους αλεξιπτωτιστές και δια θαλάσσης με Λόχο Επάκτιων Κυνηγών στον κόλπο του Καμαρίου.

Ώρα απόβασης δια θαλάσσης είχε οριστεί η 4η πρωινή της 3ης Οκτωβρίου και από αέρος η 6η πρωινή. Τα πρώτα γερμανικά σκάφη εντοπίστηκαν μεταξύ Κω και Καλύμνου από τα ιταλικά παρατηρητήρια, αλλά δεν ειδοποιήθηκαν έγκαιρα οι Βρετανοί, που αντιλήφθηκαν την αποβίβαση μετά την έναρξή της. Τα γερμανικά τμήματα προωθήθηκαν γρήγορα προς το εσωτερικό του νησιού και κατέλαβαν το αεροδρόμιο στο Τιγκάκι.

Οι Γερμανοί, εκμεταλλευόμενοι την αδράνεια των Βρετανών, προχώρησαν με γοργούς ρυθμούς την αποβίβαση των τμημάτων τους. Μέσα σε λίγες ώρες οι Γερμανοί πέτυχαν να αποβιβαστούν και στις τρεις ακτές, αιφνιδιάζοντας τους αντιπάλους τους και να προωθηθούν στο εσωτερικό του νησιού. Έτσι οι σύμμαχοι όχι μόνο δεν απειλούσαν τα γερμανικά προγεφυρώματα, αλλά βρίσκονταν σε δύσκολη θέση απέναντι των Γερμανών που κινούνταν προς πραγματοποίηση των αντικειμενικών των σκοπών.

Σημαντικές δυσκολίες αντιμετώπισαν οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές που πραγματοποίησαν το άλμα με μειωμένη δύναμη, δύο μεταγωγικά αεροπλάνα γύρισαν πίσω λόγω μηχανικών προβλημάτων, και η αποβατική δύναμη στον κόλπο του Καμαρίου δεν είχε προωθηθεί στο εσωτερικό της ακτής. Η ζώνη ρίψης δεν είχε εξασφαλιστεί, και οι αλεξιπτωτιστές δέχτηκαν πυρά πυροβόλων, όλμων και πολυβόλων από τμήματα που ήταν ανεπτυγμένα στην εσωτερική περιοχή του αεροδρομίου της Αντιμάχειας. Η συνένωσης της αποβατικής δύναμης και των αλεξιπτωτιστών κατέστη δυνατή γύρω στις 07:00. Γύρω στις 07:30, ιταλική δύναμη δύο λόχων εξαπέλυσε αντεπίθεση, η οποία όμως αποκρούστηκε από τους εμπειροπόλεμους Γερμανούς.

Οι Γερμανοί, έχοντας διαπιστώσει σημαντική ιταλική παρουσία στην περιοχή της Κεφάλου εγκατέστησε αμυντικά ένα τμήμα εξοπλισμένο με πολυβόλα και ένα πυροβόλο, για να καλύψει το νότιο τμήμα του νησιού. Στη συνέχεια, με το υπόλοιπο της δύναμής του προέλαυσε προς το αεροδρόμιο υπό τα πυρά του αντίπαλου πυροβολικού, αλλά με τη βοήθεια της γερμανικής αεροπορίας εξουδετέρωσαν τη βρετανική και ιταλική αντίσταση και κατέλαβε το αεροδρόμιο.

Παρά την αντίσταση που προέβαλαν οι Βρετανοί και ορισμένες Ιταλικές μονάδες οι Γερμανοί ισχυροποίησαν τις θέσεις τους στο νότιο τμήμα του νησιού, και άρχισε η επίθεση κατά της πόλης της Κω κατά μήκος του κύριου οδικού άξονα. Η μεγαλύτερη προώθηση επιτεύχθηκε στον παραλιακό τομέα. Σ’ αυτό συνέβαλε η υποστήριξη της Luftwaffe όσο και τα εύστοχα πυρά του γερμανικού πυροβολικού.

Στις 17:15, ο αντισυνταγματάρχης Kirby, διοικητής του βρετανικού Τάγματος, διέταξε τη περαιτέρω σύμπτυξη των τμημάτων και την εγκατάσταση περιμετρικής άμυνας γύρω της πόλης της Κω. Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, πυρά γερμανικών όλμων τραυμάτισαν όλους του συμμετέχοντες, μεταξύ αυτών και τον αντισυνταγματάρχη Kirby. Όλοι διακομίστηκαν στο πολιτικό νοσοκομείο της πόλης, ενώ τη διοίκηση του Τάγματος ανέλαβε ταγματάρχης Vaux. Η σύμπτυξη των βρετανικών δυνάμεων άρχισε λίγο πριν τα μεσάνυχτα με τελικό προορισμό τα υψώματα στην περιοχή Σύμπετρο.

Το πρωί της 4ης Οκτωβρίου οι Γερμανοί επικέντρωσαν τις προσπάθειές τους στην κατάληψη της πόλης της Κω, την ευρεία εξασφάλιση του αεροδρομίου της Αντιμάχειας και την εξάλειψη της ιταλικής αντίστασης στην περιοχή της Κεφάλου.

Στις 08:00 με τη συμμετοχή της Luftwaffe, και με ταυτόχρονη κίνηση των χερσαίων δυνάμεων άρχισε η επίθεση εναντίον της πόλης της Κω που καταλήφθηκε γύρω στις 09:00, μαζί και ο αεροδιάδρομος της Λάμπης. Μεταξύ των αιχμαλώτων ήταν ο νοσηλευόμενος αντισυνταγματάρχης Kirby και ο Ιταλός συνταγματάρχης Leggio. Στη συνέχεια οι Γερμανοί κινήθηκαν ανατολικά εκκαθαρίζοντας τις τελευταίες αντιστάσεις που προέβαλαν ορισμένες ιταλικές δυνάμεις, ενισχυμένες από τη βρετανική οπισθοφυλακή κοντά στο ακρωτήρι Φωκάς. Μέχρι τις απογευματινές ώρες, οι Γερμανοί εκκαθάρισαν την ανατολική περιοχή του νησιού.

Στη συνέχεια οι Γερμανοί κινήθηκαν προς το χωριό Κέφαλος που 200 περίπου Ιταλοί συνέχιζαν να αντιστέκονται. Στις 14:00 οι Γερμανοί έκαμψαν την ιταλική αντίσταση και εισήλθαν στην Κέφαλο. Μέχρι τη δύση του ηλίου της 4ης Οκτωβρίου, ολόκληρο το νησί, εκτός από το λιμανάκι στα Καρδάμαινα που παρέμενε ελεύθερο. Από εκεί αναχωρούσαν Βρετανοί με ψαρόβαρκες στην Τουρκία. Οι Γερμανοί το αντιλήφθηκαν και απέστειλαν μηχανοκίνητη διμοιρία, με αποτέλεσμα τη σύλληψη αρκετών εκατοντάδων Βρετανών που επιδίωκαν να διαφύγουν.

Στις 6 Οκτωβρίου ο υποστράτηγος Muller απέστειλε το ακόλουθο μήνυμα στον προϊστάμενό του: «Το «σκούπισμα» του νησιού συνεχίζεται. Η μέρα πέρασε ήσυχα».
Τελικός απολογισμός της μάχης της Κω: 3.145 Ιταλοί και 1.388 Βρετανοί αιχμάλωτοι, μεταξύ αυτών ο αντισυνταγματάρχης Kenyon. Οι Βρετανοί είχαν 65 νεκρούς και οι Γερμανοί 14. Ο Ιταλός συνταγματάρχης Leggio μαζί με 101 Ιταλούς αξιωματικούς τουφεκίστηκαν. Οι Γερμανοί δεν τους συγχωρέσανε ότι πέρασαν στο αντίπαλο στρατόπεδο και πολέμησαν εναντίον τους.