Αγαπητός Ξάνθης: Ένα ασυνήθιστο βιβλίο της τέχνης και των νοημάτων

Rodiaki NewsRoom

«Επιστροφή στο Παρίσι», των Ν.Σκορδίλη και Δ.Προκοπίου

Γράφει o
Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας

Ένας φίλος από τον χώρο του Τουρισμού που απέστειλε ένα ασυνήθιστο βιβλίο. Περιγράφεται ως ένα φωτογραφικό λεύκωμα σ’ ένα αρμονικό «πάντρεμα» με μία συνοδευτική ποιητική συλλογή.

Το πρώτο, το καταθέτει στο κοινό ο Δημήτρης Προκοπίου και τα δε συνημμένα ποιήματα ο Νάκης Σκορδίλης. Τιτλοφορείται «ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ» (2023). Ρόδος: «Τυπογραφείο 1985».

Ο πρώτος, είναι διδάσκων Τουρισμού και Ναυτιλίας σε πανεπιστήμια και ιδιωτικά ινστιτούτα επαγγελματικής κατάρτισης, επιστημονικός σύμβουλος στην Τ.Α., λάτρης της Ρόδου. Κι επειδή η σύγχρονη μελέτη του τουρισμού δεν είναι μακριά από την τέχνη, προσέγγισε επίσης και τη φωτογραφία, όπου είναι μέλος από το 2022 της Ελληνικής Φωτογραφικής Εταιρείας και του Φωτογραφικού Κέντρου Θεσσαλονίκης από το 2003.

Ο δεύτερος συμμετέχων του βιβλίου «γράφει» ποιήματα και πεζά. Η ποίησή του διακρίνεται από αφηγηματικό χαρακτήρα με τρόπο λιτό, λέξεις καθημερινές και άλλες φορές σπάνιες, δημιουργώντας έτσι εντελείς ποιητικές μορφές όπου συνυπάρχουν σε πλήρη ακολουθία το δημώδες, το λόγιο και το δραματικό στοιχείο.

Το Παρίσι εδώ, παίζει τον ρόλο της μαγικής γέφυρας μεταξύ του πρώτου που φέρεται ως γιος και του δεύτερου, που καταγράφεται στο οπισθόφυλλο ως ο πατέρας.

Οι δημιουργοί είναι διαφορετικά πρόσωπα που έζησαν ξεχωριστές εποχές, που υπηρετούν όμως δύο είδη τέχνης, που μέσα όμως από τη ζέση της καλλιτεχνίας συντονιστήκαν και πρόβαλλαν την αγάπη τους για την Πόλη του Φωτός, το κοινό τους πάθος.

Το Παρίσι από μόνο του είναι πηγή έμπνευσης και ρομαντισμού, μιας και από εκεί ξεκίνησε ο εξισωτισμός και η κοινωνία των ίσων. Μεγαλούργησε ο αλτρουισμός και η αμοιβαιότητα και παράλληλα όλες οι τέχνες πoυ διαμόρφωσαν τον homo reciprocus, δηλαδή το άτομο που προκρίνει τη συναίνεση, το κάλλος, την ισορροπία στις κοινωνικές σχέσεις [βλ. Rosanvallon, P. (2014).

Η κοινωνία των ίσων. Αθήνα: Πόλις].
Ίσως γι’ αυτό το Παρίσι ξεσήκωσε και τους δύο συμμετέχοντες να αφηγηθούν ο καθένας με τον τρόπο του τη «φλόγα» που σιγοκαίει μέσα τους.

Οι φωτογραφίες που υπάρχουν συνομιλούν μοναδικά με τα ποιήματα, τόσο όσο να μην γίνουν υπερβολικές για να μη σκεπάσουν τα νοήματα της γωνίας, την προοπτικής αλλά και του στίχου.

Επιλέγω ενδεικτικά το ποίημα «Η γης» (σ.19) και το συσχετίζω με το ποίημα «Η Αφροδίτη στο Μουσείο του Λούβρου» (σ.27). Το πρώτο συνοδεύεται από μια εξωτερική φώτο της γνωστής Montmartre και το δεύτερο από τους φημισμένους Κήπους du Luxemburg.

Γιατί αυτά; Γιατί και τα δύο έχουν τα στοιχεία της αρχιτεκτονικής και της γραμμής, του μέτρου και του λόγου που εισχωρούν αγόγγυστα και στις δύο τέχνες που υπηρετούν οι δημιουργοί μας.

Μάλιστα, το πρώτο αναφέρεται στη «Γη», τη μάνα όλων μας, που οφείλουμε να την προσέχουμε με τις αλλόκοτες πράξεις μας. Με τα μεγαθήρια που κτίζουμε και που «τρυπούν» τον ουρανό με το ύψος τους, που λιγοστευτούν συστηματικά το δημόσιο χώρο, τον χώρο που αναπνέουμε, το χώρο που αναζωογονιόμαστε, τον χώρο της πλατείας που μιλάμε.

Συμβολικό ποίημα που θίγει το περιβάλλον ως φυσική πηγή ζωής με την προέκταση της σημερινής κλιματικής κρίσης αλλά και τον χώρο, εκεί που γεννιόμαστε και μεγαλώνουμε. Αυτός ο χώρος στενεύει, ξεφουσκώνει, μικραίνει κάτω από την αστική μεγέθυνση που καταδυναστεύει την ελευθερία μας.

Έτσι, η ελευθερία μας γίνεται χειραγωγική, παρεμποδίζοντας τη δυνατότητα της αυτονομίας για αξιολόγηση και ανεμπόδιστη επιλογή. Το ποίημα προκαλεί για τη μεγάλη επιδιωκόμενη αλλαγή στον τρόπο ζωής για μια αειφόρο πορεία, για ένα μέλλον μαζί με τον άλλο/άλλη και όχι μόνο με το ισχυρό «εγώ» μας.

Αλλά και το δεύτερο επιλεγμένο ποίημα, αγγίζει τον αισθητισμό που τόσο σήμερα απουσιάζει από τα έργα μας και τον λόγο. Είναι ουσιαστικά η έκτη αίσθηση που φέρνει τις συγκινησιακές και διανοητικές αισθητικές ποιότητες που καθορίζουν το διάβα μας, τη στάση μας, τη συμπεριφορά μας.

Στη δε δεύτερη στροφή του, παρουσιάζεται επιβλητικά το «μετρό», το αρχέγονο στοιχείο της ισορροπίας και της αρμονίας φύσεων (εσωτερικής και εξωτερικής) με τον άνθρωπο, το «μέτρο» που καταγράφεται πρώτα στην αρχαία Ρόδο από τον Κλεόβουλο για να διαχυθεί μέχρι και σήμερα σ’ όλη την επιστημονική κοινότητα και στη φιλοσοφία ως παράμετρος σύγκρισης και διαλογισμού.

Για να κλείσει η στροφή με δύο λέξεις ταυτότητας, του προσδιορισμού της τέχνης, τη «Σκέψη» και την «Οργάνωση». Και οι δύο, εκφράζουν το βίωμα και την πολιτική απόδοσης που ατόμου που μαζί με την κοινότητα συνθέτουν το τελικό αποτέλεσμα του εκάστοτε πολιτισμού, της ιστορίας, του στίγματος του χωροχρόνου.

Αυτές οι δύο λέξεις φτιάχνουν τις σπουδαίες -κανονικότητες- που υφαίνουν τη ζωή μέσα από την προβαλλόμενη «κοινή λογική» δηλαδή, το ενοποιητικό και το εναρμονιστικό στοιχείο των παραγωγικών σχέσεων με τις ανθρωπινές σχέσεις όπου το μέτρο και τα όρια χαράσσουν τα ορθολογικά και ηθικά πλαίσια.

Όλα τα ποιήματα του βιβλίου έχουν τα μυστικά τους, την πρωτοπορία τους ανάλογα την προσέγγισή τους.

Και όπως έλεγε και ο Ζίγκμουντ Φρόυντ: «Όπου και αν πήγαν οι θεωρίες μου, βρήκα ότι ένας ποιητής ήδη είχε πάει εκεί».

Αλλά και οι συνοδευτικές φωτογραφίες του Δημήτρη Προκοπίου δεν εκφεύγουν από τον πόθο της προσφοράς σ’ένα ονειρεμένο ταξίδι στον ουρανό του Παρισιού, στα νερά του Σηκουάνα, στην ευρωπαϊκή πόλη της έξαρσης. Εκεί όπου το πνεύμα συναντιέται με την εξόρυξη της σκέψης και ο λόγος με την απεικόνιση της τέχνης.

Το σύνθετο αυτό πόνημα κερδίζει φίλους καλούς, γιατί το βιβλίο από μόνο του έχει νοητικό περιεχόμενο γεμάτο γραμμή και χρώμα (σ.31).

Αξίζει η απόκτησή του.

Καλοτάξιδο!