Αγαπητός Ξάνθης: Ένα παραμύθι της Ζωής Κοντόγιαννου, γεμάτο νοήματα και συμβολισμούς

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o Αγαπητός Ξάνθης*
Αρχιτέκτονας

Κάποια παραμύθια είναι σπουδαιότερα από ένα ανιαρό μυθιστόρημα, από μια ατέρμονη αφήγηση, από μια σχολαστική παρουσία εκτός χρόνου.

Ένα τέτοιο παραμύθι έπεσε στα χέρια μου, μ’ ένα πολύχρωμο αυθεντικό εξώφυλλο, γεμάτο από συμβολισμούς και αυθεντικότητα.

Η Ζωή Κοντόγιαννου, άλλη μια φορά, παρουσιάζει στο όλο κοινό μια ξεχωριστή προσέγγιση που ευωδιάζει παιδικότητα, αθωότητα αλλά και με το μυστικό της αλληλεγγύης.

Είναι το δικό της παραμύθι, «Ο Ξωτικούλης Ποντικός», (2024), Αθήνα: Κομνηνός.
Είναι εικονογραφημένο από τα παιδιά της Β’ και Στ2 τάξης του 2ου Δημοτικού Σχολείου Αρχαγγέλου Ρόδου, σε επιμέλεια των εκδόσεων: Κομνηνός.

Το παραμύθι γράφτηκε με αφορμή τις χριστουγεννιάτικες παραμυθοκάρτες του «Ένα κείμενο, μια εικόνα», ιδέα της Γιώτας Κοτσαύτη, με ζωγραφιές της Αθηνάς Πετούλη.
Το όλο κατάθεμα αποπνέεται από μια αισιοδοξία, από μια στοργή αλλά και από μια δύναμη θέλησης για την επιτυχία του κακοπροαίρετου σκοπού.

Ο πρωταγωνιστής ποντικούλης, βάζει στόχους για να πραγματοποιήσει το όνειρό του (σσ.11,42), που δεν είναι άλλο, από το να γίνει αγαπητό ξωτικό δίπλα στον Άι-Βασίλη (σ.11). Αυτό τον γεμίζει αυτοπεποίθηση και ορμή για να «κατεβάσει» την ιδέα τού τυροχριστουγεννιάτικου δένδρου (σ.32) στην έξυπνη δοκιμασία που τον υπέβαλε ο Άι-Βασίλης (σ.27) για να γίνει το ξωτικό του.

Η πρόταση τού Ξωτικούλη έχει ανθρωπιστική ουσία, τη στιγμή που αντί λαμπιόνια και στολίδια, το χριστουγεννιάτικο δένδρο θα έφερνε πάνω του τυρί αλλά και ντομάτα, αγγούρια, παιδάκια και φρεσκότατο ψωμί (σ. 28).

Αυτό ήταν και το γλυκό «διαβατήριο» της επιτυχίας του ποντικούλη, που παρά τις αντιξοότητες που αντιμετώπισε στην αρχή (σ.19), κατόρθωσε με την επιμονή και την έκφραση αγάπης προς όλους να ξεχωρίσει και να χαρίσει χαμογελαστή ψυχή σ΄όλα τα σπίτια (σ.31).

Ακόμη και σήμερα, ο ποντικούλης μαζί με άλλα ξωτικά στην Παιχνιδούπολη του Άι-Βασίλη (σσ.12,16,43) φτιάχνει χίλιες δύο λιχουδιές που τις απολαμβάνουν όλοι μαζί με τον αγαπημένο τους Άι-Βασίλη (σ.32).

Στο τέλος τού «μαγικού βιβλίου», εμφανίζεται ένα παράρτημα με δημιουργικές δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους αναγνώστες. Το παράρτημα εμπεριέχει είδη ασκήσεων για τα παιδιά και γιατί όχι και για τους μεγάλους, ακολουθώντας με πιστότητα τα πρότυπα παιδαγωγικά συστήματα όπως είναι της τεχνικής των ιδεών (brainstorming session), του project, της μελέτης «περίπτωσης» ή της μελέτης «αξιών», κ.ά.

Εκτιμώ, ότι το έργο αποδίδει μια απέραντη εμπιστοσύνη σε αξίες που οφείλουν να παιδευτούν τα παιδιά μας και εμείς οι ίδιοι.

Λέει σημειολογικά ο άι-Βασίλης στον ποντικούλη «για να γίνει ξωτικό πρέπει να έχει καλή καρδιά» και πρέπει «να αγαπάς όλα τα παιδιά» (σ.23).

Αυτές οι δύο πτυχές της ηθικής είναι και η πόρτα της σημερινής επιδίωξης στον κόσμο της ατομικότητας και του εγωπάθειας. Ο ποντικούλης μάς διδάσκει την απεραντοσύνη της συμπεριφοράς μας προς τους «άλλους» ώστε να μπορέσουμε να σκεφθούμε αλληλέγγυα και παρηγορητικά.

Το ξεχωριστό δένδρο της απόδοσης και της παροχής που περιγράφεται στο βιβλίο δεν είναι τυχαίο, μάλιστα αυτή τη φλέγουσα εποχή. Τα παιδιά στην πολεμική Γάζα, τα παιδιά της Ουκρανίας, η πείνα στην Υποζαχάρια περιοχή της Αφρικής μας δείχνουν τη δυστυχία και τον θρήνο που είναι δίπλα μας, που είναι στο σπίτι μας μέσα από τις ειδήσεις της τηλεόρασης.

Ο πιντικούλης, για να γίνει ξωτικό, ένιωσε το δέος της αλληλοβοήθειας, την αξία της ευθύνης, το δόγμα της πίστης στα ιδανικά. Αυτά τα αποθέματα ήταν και η σπίθα της ιδέας για να μετατρέψει ένα άψυχο υλικό, ένα διακοσμητικό στοιχείο σε κιβωτό της ικανοποίησης των ελαχίστων αναγκών του ανθρώπου. Όταν σχεδόν το ήμισυ των 8 δις πληθυσμού βρίσκεται κάτω από τα όρια της φτώχειας, κάτι πρέπει να γίνει από τους πλούσιους, από τους αφεντάδες, από τους ηγεμόνες.

Αλλιώς, ο Άι-Βασίλης δεν θα τους στολίσει κανένα τύπου Χριστουγεννιάτικο δένδρο, στο λαμπερό σπίτι τους. Θα μείνουν μόνο με τη διακόσμηση, κενοί περιεχομένου.
Ο κόσμος πρέπει να στρίψει σε άλλη ρότα και να επαναφέρει τις αξίες της αγάπης και της συμπαράστασης. Μας το διδάσκει ο ποντικούλης της Ζωής Κοντόγιαννου, με απλά λόγια!
Καλό «τυροδιάβασμα» από όλους μας, το αξίζει!

*Ο αρθρογράφος είναι αρχιτέκτονας, μεταδιδακτορικός υπότροφος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, διδάσκων στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του μεταπτυχιακού προγράμματος «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.