«Ο Χορός μέσα από τον Μύθο και ο Μύθος μέσα από τον Χορό»

Rodiaki NewsRoom

Η Καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών, Νίνα Παπαθανασοπούλου, δημιουργός και παραγωγός της παράστασης «Μάρθα Γκράχαμ & Ελληνικοί Μύθοι» μιλά στη Ροδιακή για την δουλειά και το όραμά της.

Η παράσταση «Μάρθα Γκράχαμ & Ελληνικοί Μύθοι» έρχεται το Σάββατο 18 Μαΐου στις 20.00 στο Δημοτικό Θέατρο Ρόδου ύστερα από πρόσκληση της Δωδεκανησιακής Μέλισσας Επιτροπής Ρόδου για την ενίσχυση του έργου της και την προσφορά υποτροφιών σε οικονομικά αδύναμους Δωδεκανήσιους φοιτητές.

Την παράσταση δημιούργησε η Νίνα Παπαθανασοπούλου, Καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο College Year in Athens (CYA) / Διεθνές Κέντρο Ελληνικών και Μεσογειακών Σπουδών (ΔΙΚΕΜΕΣ), ένα πρόγραμμα που προσφέρει ακαδημαϊκά μαθήματα σε προπτυχιακούς φοιτητές από όλα τα πανεπιστήμια και κολλέγια της Αμερικής οι οποίοι θέλουν να σπουδάσουν ένα ή δύο εξάμηνα στην Ελλάδα.

Απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (2003) και του Πανεπιστημίου Κολούμπια στη Νέα Υόρκη (Phd, 2013) η δρ. Παπαθανασοπούλου ειδικεύεται στο αρχαίο δράμα, και διδάσκει αρχαία ελληνική μυθολογία, θρησκεία, θέατρο και λογοτεχνία και συμμετέχει σε εκπαιδευτικές εκδρομές σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία σε όλη την Ελλάδα. Η ερευνά της επικεντρώνεται στην πρόσληψη του αρχαίου δράματος και της μυθολογίας από την εμβληματική Αμερικανίδα χορογράφο Μάρθα Γκράχαμ.

Η Γκράχαμ δημιούργησε πληθώρα έργων που αντλούν έμπνευση από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και επικεντρώθηκε στις ηρωίδες της ελληνικής μυθολογίας: τη Μήδεια, την Κλυταιμνήστρα, την Ιοκάστη, τη Φαίδρα. Με στόχο να καταστήσει την ακαδημαϊκή της έρευνα προσιτή και προσβάσιμη στο ευρύ κοινό, η δρ. Παπαθανασοπούλου παρουσιάζει την πρωτότυπη παράσταση «Μάρθα Γκράχαμ & Ελληνικοί Μύθοι» σε συνεργασία με την καταξιωμένη καθηγήτρια τεχνικής Γκράχαμ, Πένυ Διαμαντοπούλου.

Η κ. Διαμαντοπούλου, απόφοιτος του Κέντρου Χορού της Μάρθα Γκράχαμ στη Νέα Υόρκη και σολίστ χορεύτρια με την ομάδα της Γκράχαμ από το 1995-2000, δημιουργεί τις χορευτικές συνθέσεις και αναβιώνει τα αποσπάσματα από το ρεπερτόριο της Γκράχαμ. Η παράσταση εναλλάσσει ομιλία με χορό και αναδεικνύει τόσο την αξία των ελληνικών μύθων όσο και την αξία του σύγχρονου χορού, προβάλλοντας την επιρροή των αρχαίων κειμένων στις τέχνες και τον πολιτισμό παγκοσμίως.

Η παράσταση «Μάρθα Γκράχαμ & Ελληνικοί Μύθοι» είναι ιδιαίτερα πρωτότυπη, συνδυάζοντας τον λόγο με την κίνηση και τον χορό. Πώς αποφασίσατε να παντρέψετε τις τέχνες αυτές;

Έχοντας δει την απήχηση που είχε η έρευνά μου για την Μάρθα Γκράχαμ και την προσέγγισή της στην αρχαία ελληνική μυθολογία σε ακαδημαϊκούς χώρους και σε συνέδρια κλασικών σπουδών, ήθελα να βρω έναν τρόπο να παρουσιάσω την έρευνα αυτή στο ευρύ κοινό με εύληπτο και ελκυστικό τρόπο.

Σκέφτηκα λοιπόν, να δημιουργήσω μια παρουσίαση στην οποία να εναλλάσσονται ομιλία και χορός, ώστε το κοινό να λαμβάνει μια πληροφορία την οποία στη συνέχεια καλείται να βιώσει, παρακολουθώντας χορευτικές συνθέσεις και αποσπάσματα από τις χορογραφίες της Γκράχαμ. Η πληροφορία να πλαισιώνεται και να εμπλουτίζεται από μια έντονη συναισθηματική εμπειρία. Μέσα από τον λόγο, την εικόνα, την κίνηση και τον χορό εισάγουμε τον θεατή στον κόσμο της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας και του σύγχρονου χορού, και τον καλούμε να στοχαστεί τον χορό μέσα από τον μύθο και τον μύθο μέσα από τον χορό.

Τί έκανε την Μάρθα Γκράχαμ να στραφεί στην ελληνική μυθολογία και να αντλήσει έμπνευση από αυτή για το έργο της;

Βαθιά επηρεασμένη από τις ψυχαναλυτικές θεωρίες του Σίγκμουντ Φρόϋντ και του Κάρλ Γιούνγκ, καθώς και από τον θρυλικό καθηγητή συγκριτικής λογοτεχνίας Τζόζεφ Κάμπελ η Γκράχαμ στράφηκε στις μυθολογικές αφηγήσεις για να εξερευνήσει το υποσυνείδητο. Στους αρχαίους ελληνικούς μύθους αναζήτησε την οικουμενική αλήθεια και ήθελε και εκείνη να πειραματιστεί με το πώς να επικοινωνήσει την αλήθεια αυτή μέσα τον χορό. Αντιλήφθηκε τα μυθικά πρόσωπα ως αρχέτυπα και τους μύθους ως ιστορίες που εξερευνούν την ψυχολογία του ανθρώπου και τη δυναμική των ανθρώπινων σχέσεων.

Ποια έργα της Μάρθα Γκράχαμ παρουσιάζετε και γιατί τα θεωρείτε σημαντικά στη σύγχρονη εποχή;

Παρουσιάζουμε αποσπάσματα από τα έργα της Γκράχαμ, Κλυταιμνήστρα (Clytemnestra) και Νυχτερινό Ταξίδι (Night Journey). Τα έργα αυτά είναι βασισμένα στους μύθους της Κλυταιμνήστρας, και του Οιδίποδα και της Ιοκάστης αντίστοιχα, και περιλαμβάνουν εντυπωσιακά χορικά τα οποία ερμηνεύει μία ομάδα γυναικών. Τα χορικά είναι αντιπροσωπευτικά της τεχνικής Γκράχαμ και χρησιμοποιούν κινήσεις μοναδικές που δοκιμάζουν τις ικανότητες του ανθρωπίνου σώματος. Αντλούν έμπνευση από τις χθόνιες θεότητες Ερινύες και εξωτερικεύουν τα συναισθήματα που βιώνουν οι ηρωίδες του μύθου, η Κλυταιμνήστρα και η Ιοκάστη.

Σε όλα τα έργα της που είναι βασισμένα στην αρχαία ελληνική μυθολογία η Γκράχαμ αναδεικνύει τον ρόλο της γυναίκας. Μας παρακινεί να αντιληφθούμε τον κόσμο μέσα από τα μάτια της γυναίκας, να τον βιώσουμε μέσα από τη γυναικεία εμπειρία. Να αποδεχτούμε τη γυναίκα και τα συναισθήματά της και να φανταστούμε τον κόσμο με τη γυναίκα στο επίκεντρο.

Είστε καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών και έχετε διδάξει στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια στη Νέα Υόρκη, στο Κολλέγιο του Κονέκτικατ (Connecticut College) και τώρα στο College Year in Athens στην Αθήνα. Σε ποιο βαθμό σας ενδιαφέρει να συνδέσετε την αρχαία γραμματεία με το σήμερα;

Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα και για αυτό διδάσκω πολλά μαθήματα για την πρόσληψη, για τον τρόπο δηλαδή που τα αρχαία κείμενα έχουν ερμηνευθεί, αποδοθεί, και χρησιμοποιηθεί σε μεταγενέστερες περιόδους, από την ύστερη αρχαιότητα μέχρι και την σύγχρονη εποχή. Νομίζω ότι η αρχαία ελληνική λογοτεχνία πραγματεύεται πολλά ζητήματα που μας απασχολούν και σήμερα, όπως την έννοια της δικαιοσύνης, την ανισότητα μεταξύ των φύλων, την αντιμετώπιση του «άλλου» και του διαφορετικού, τον ρόλο του θείου και της μεταφυσικής, την ανθρώπινη τάση προς τη βία και την εκδίκηση. Επομένως, τα αρχαία κείμενα αποτελούν μια συναρπαστική δίοδο για τη μελέτη σημαντικών και επίκαιρων ζητημάτων.

Στο Society for Classical Studies, τον επαγγελματικό και ακαδημαϊκό οργανισμό για τις κλασικές σπουδές στις ΗΠΑ, είστε υπεύθυνη για τη νέα τους πρωτοβουλία Ancient Worlds, Modern Communities, η οποία υποστηρίζει προγράμματα που προσελκύουν νέες ομάδες ανθρώπων στις κλασικές σπουδές και ενθαρρύνουν δημιουργικές δράσεις και διεπιστημονικές συνεργασίες. Με ποιους τρόπους μπορούμε να καταστήσουμε τις κλασικές σπουδές ξανά ελκυστικές;

Η μελέτη της αρχαιότητας και του παρελθόντος μπορεί να μας βοηθήσει να χειριστούμε πιο αποτελεσματικά και το παρόν και το μέλλον και συνεπώς πρέπει να επικεντρωθούμε στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να γίνει αυτό. Οι αρχαίοι Έλληνες στοχάζονται την ανθρώπινη εμπειρία και πραγματεύονται διαχρονικά ζητήματα τα οποία μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και να κάνουν τη συνύπαρξή μας με τους συνανθρώπους μας πιο αρμονική. Πρέπει επομένως να προβάλουμε την διαχρονικότητα και την χρησιμότητα των αρχαίων κειμένων με δημιουργικούς, διαδραστικούς και διεπιστημονικούς τρόπους. Η διεπιστημονική προσέγγιση είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη, γιατί ανοίγει νέους ορίζοντες και συμβάλλει στην παρουσίαση της πληροφορίας με καινοτόμους τρόπους που μπορεί να ευαισθητοποιήσει διαφορετικές ομάδες της κοινωνίας.

Μπορεί να παρακολουθήσει την παράσταση κάποιος που δεν είναι καθόλου εξοικειωμένος με την ελληνική μυθολογία και τον σύγχρονο χορό;

Και βέβαια. Στόχος μας είναι να προσεγγίσουμε το ευρύ κοινό, να αναδείξουμε καινούργιες πτυχές της μυθολογίας και του χορού και να παρέχουμε πολλά και ποικίλα ερεθίσματα μέσω του λόγου, της κίνησης, της μουσικής και της εικόνας. Θέλουμε οι θεατές να μάθουν, να στοχαστούν, να νιώσουν, να απολαύσουν. Να βγουν από το θέατρο με μια αίσθηση ικανοποίησης αλλά και αναζήτησης.

Οι χορεύτριες κατά της διάρκεια της παράστασης στο Θέατρο ΕΛΕΡ-Ελένη Ερήμου στην Αθήνα. ©Αγάπιος Αγαπιάδης.

Πληροφορίες:

Δημοτικό Θέατρο Ρόδου Σάββατο 18 Μαΐου 2024
Ώρα έναρξης: 20:00 Διάρκεια: 75’ (χωρίς διάλειμμα)

Ομιλήτρια: Νίνα Παπαθανασοπούλου
Χορογράφος: Πένυ Διαμαντοπούλου
Χορεύουν: Ελευθερία Ηλιοπούλου, Μαριτίνα Κατσιμπράκη, Βάσια Κολλιού, Μαριάννα Παπακωνσταντίνου, Μαριάννα Τσικμανλή

Εισιτήρια Ticket Services https://www.ticketservices.gr/event/rhodes-martha-graham-kai-elliniki-mithoi