Αγαπητός Ξάνθης: Ένα ισχυρό «συγνώμη» με ένα μικρό «δάκρυ» με πολλούς νοηματικούς συμβολισμούς

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o
Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας

Δεν γνωρίζω να υπάρχουν πολλές στιγμές στον πολιτικό βίο που εμφανίζεται η λέξη «συγγνώμη».

Σήμερα, στην εποχή της μωροφιλοδοξίας και της ταχύτητας, λέξεις που δείχνουν ταπεινότητα και σεμνότητα έχουν πλέον εξαφανισθεί.

Κυριαρχεί το «Εγώ» έναντι του «Εμείς» και αυτό ωθεί το άτομο σε μια εγωκεντρική συμπεριφορά ικανή να αισθανθεί ότι «μεγάλο-αυτό» αποτελεί την κορωνίδα των εξελίξεων χωρίς να έχει εκείνη την ανθρωπιστική αλλά και επιστημονική πληρότητα των πολλών κατασκευασμένων αναγκών που προκύπτουν επιφανειακά μέσα από ένα ανελέητο (ψευτο)ανταγωνισμό γνώσεων, καιροσκοπισμού και πράξεων.

Το άτομο δεν είναι πλέον εργαζόμενο με σεβασμό και ιεραρχική αντίληψη αλλά είναι μια «επιχείρηση» που πουλά υπηρεσίες στην πολύμορφή αγορά του δικτύου. Ουσιαστικά έχουμε καταντήσει πωλητές και συνάμα άβουλοι αγοραστές της άμετρης επιχειρηματικότητας.

Ο άνθρωπος έχει διχοτομηθεί σε πολλές επιθυμίες με το ραβδί του internet:
1. Σε χειραγωγημένο πολίτη από το πλήθος των ακατέργαστων ειδήσεων και μηνυμάτων και
2. Σε ένα οικονομικό πλάσμα που κινείται βάσει του συμφέροντος, κυνηγώντας τον «σκοπό» με όποιο «μέσο». Ακόμη και την εικόνα στην πλουσιοσπάρακτη τηλεόραση την έχει επεξεργαστεί κατάλληλα για το δικό του όφελος. Όλα στον βωμό της εικόνας, και του αόρατου ψηφιακού μετα-ανθρωπισμού.

Το πρόσφατο δάκρυ «συγγνώμης» της κας βουλευτή Αθηνάς Λινού στη Βουλή των Ελλήνων, ως αποτέλεσμα της λεκτικής επίθεσης του τ. αν. υπουργού Υγείας σε συνεργάτιδα του νυν υπουργού, κου Γεωργιάδη πιστοποιεί ότι ακόμη υπάρχουν άμυνες αξιακού λόγου και χαρακτήρα.

Ο «μετα-άνθρωπος» δεν έχει διαβρωθεί πλήρως (ευτυχώς!).
Πράγματι, όλο το οικοδόμημα του πολιτισμού μας με την ευρύτερη έννοια βρίσκεται σε μια αποσάθρωση, ξεκινώντας βασικά από την αισθητική της συμπεριφοράς.

Αλλά τι είναι πολιτισμός;
«Πολιτισμός είναι ένα σύστημα εννοιών και αξιών (πλήθος και κλίμακα μαζί, σύνολο ιεραρχημένο εσωτερικά), γέννημα του γονιμοποιού πνεύματος που δίνει ευγένεια στα πράγματα του κόσμου και νόημα στον αγώνα της ζωής» (σ.33).
Σήμερα, ο «πολιτισμός μας είναι υπό αμφισβήτηση» είναι το θέμα της ημέρας σε όλους σχεδόν τους κύκλους της δημοσιότητας (σ.41).

Στην πίεση του ατόμου να ικανοποιήσει τις διαρκώς πολλαπλασιαζόμενες ανάγκες του, να καταναλίσκει ολοένα και περισσότερα και ποικιλότερα αγαθά (σ.43) διογκώθηκε ο τομέας των υπηρεσιών και μειώθηκε ο χώρος του αυτοσεβασμού και της αλληλεγγύης.

Έχει λείψει, παράλληλα, η ενσυναίσθηση αλλά και η συνείδηση τη αυτοκριτικής και του αυτοελέγχου σε επίθεση της εικόνας και τη εντύπωσης.

Ο συνειδησιακός κόσμος χωρίζεται σε δύο άξονες, στον Λόγο και στο Πάθος.
Ο Λόγος απαιτεί και επιβάλλει την τάξη του πειθαρχημένου στοχασμού, την ηρεμία της αυτοκυριαρχίας, το φως της σαφήνειας, τα καθαρό περίγραμμα των μορφών-στάση σκληρή, υπερήφανη.
Το Πάθος είναι μια έκφραση του σάλου και της αγωνίας, αλλά και κινητήρια δύναμη της ζωής. Είναι το πυρ που κρατάει σε υψηλά επίπεδα θερμοκρασίας την ψυχή.

Το πλησίασμα ίσης οικειότητας των δύο αυτών σφαιρών ανθρώπινης εμπειρίας προκαλεί την αληθινή σοφία, η οποία είναι η τελειότητα και η ολοκλήρωση του πνεύματος (σ.68).
Υποσημείωση 1: Τα παραπάνω τα διαβάζουμε στο βιβλίο του Παπανούτσου, Ε. (1994). Η κρίση του πολιτισμού μας. Αθήνα: Φιλιππότη

-Αλλά και ο Γ. Σεφέρης αναφέρει παράλληλα τη γλώσσα ως μέγιστο εργαλείο του λόγου και της πολιτικής και μάλιστα λέει:
«Τη γλώσσα μας, τη χρησιμοποιούμε με δύο τρόπους: 1. ως εκείνο που αφορά το λογικό μας και τον άλλο που αφορά τις συγκινήσεις μας. Είτε τη χρησιμοποιούμε με τον ένα τρόπο (λογικός) ή με τον άλλο (συγκινησιακός), οι λέξεις κρατάνε πάντα τα νοήματά τους αλλά το νόημα στις δύο αυτές διαφορετικές περιπτώσεις εξυπηρετεί ξεχωριστούς σκοπούς (σ.105). Ο πρώτος την ακρίβεια και την ευθύτητα και ο δε δεύτερος δεν εμπεριέχει αντικειμενικότητα και στερεότητα».

Υποσημείωση 2: Από το βιβλίο Παπανούτσου, Ε. (1969). ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ. Αθήνα: Αφοί Καϊτατζή.

► Άρα, λόγος, γλώσσα και συμπεριφορά δεν είναι απομονωμένα από την ηθική διάσταση του ατόμου και παράγουν παράλληλα και πολιτική, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη. Η δε ηθική, αντιπροσωπεύει την ικανότητα του ατόμου να διατυπώνει σωστές κρίσεις, να σχηματίζει αξιόλογες κρίσεις, να συγκροτεί συλλογισμούς, να χρησιμοποιεί ενσυνείδητα κανόνες, να ενεργοποιεί κριτήρια, να επιλύει διλήμματα, να προχωρεί σε επιλογές, να ακολουθεί τον έλλογο σχεδιασμό, να στηρίξει τις αξιακές θέσεις και βέβαια να επιλύει συγκρούσεις και κρίσεις προς όφελος του συνόλου.

Ο δε λόγος σε συνέχεια, είναι: «Πέραν γαρ ουδέν μη διά γλώσσης ιόν-Ευριπίδης».
Για να καταλήξω με μια ευγενική συμπάθεια στην κα Λινού, η οποία αποκατέστησε στον δημόσιο χώρο: το λόγο της αξίας, τη γλώσσα της ειλικρίνειας, την ηθική του φέρεσθαι και του επιτρεπτού αυτών έργου, γιατί απλά: «ο Λόγος έργου σκιή»!