Αγ. Ξάνθης: Ένα ιστορικό «ΛΕΥΚΩΜΑ» για τα τεχνικά επιτεύγματα του ένδοξου ΕΟΤ

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o
Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας
τ. Δ/ντής του ΕΟΤ

Στα χέρια μου έπεσε ένα ειδικό ΛΕΥΚΩΜΑ με τη συνοπτική περιγραφή των έργων του Ε.Ο.Τ. (Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού) από το 1951-2014, των συγγραφέων: Κώστα Κατσιγιάννη και Θέμη Μπαλάσκα, (2023), Αθήνα: εκδόσεις: Digital Copy Center. Έχει μεγάλη σημασία το περιεχόμενο του γιατί απλά είναι η απτή θεμελίωση της σημερινής τουριστικής εικόνας της χώρας, είναι η γνήσια φωτογραφία της γέννησης του τουριστικού θαύματος της Ελλάδας.

Λίγα λόγια για το Λεύκωμα
Μετά από ένα σύντομο πρόλογο των δύο σημαντικών στελεχών του τότε κραταιού ΕΟΤ και συγγραφέων, όπου αποτυπώνεται με αδρές γραμμές ο εθνικός ρόλος του Οργανισμού στην τουριστική πολυποίκιλη μορφή ανάπτυξης του τουριστικού τοπίου, ο τόμος εισάγει τον αναγνώστη στον κύκλο που δραστηριοποιήθηκε ο τεχνικός κλάδος του ΕΟΤ για 63 χρόνια από το 1951 μέχρι και την κατάργησή του, η οποία συντελέστηκε (δυστυχώς) το 2014.

Το ΛΕΥΚΩΜΑ διαιρείται σε χρονικές περιόδους ανάλογα τις εφαρμοστέες τουριστικές πολιτικές και για εξειδικευμένους στόχους.

• Α. 1951-1965: Η δημιουργία της Τεχνικής Υπηρεσίας τροφοδότησε τον εθνικό τουρισμό από τα πρώτα σχέδια αλλά και έργα ξενοδοχείων, τουριστικών περιπτέρων, έργα εξωραϊσμού ιστορικών και αρχαιολογικών χώρων (όπως, το «ΗΧΟΣ και ΦΩΣ» της Ρόδου) και άλλων σχετικών.

Το 1958, η εντατικοποίηση του προγράμματος δημόσιας τουριστικής υποδομής και η πρόσληψη προσωπικού έδωσε τη μεγάλη ώθηση για τη συνέχιση του έργου του ΕΟΤ, με ειδίκευση στα γνωστά «ΞΕΝΙΑ», με σπουδαίους αρχιτέκτονες, όπως ήταν ο Άρης Κωνσταντινίδης.

• Β. 1966-1990: Η Υπηρεσία σχεδιάζει τους τέσσερις νέους βασικούς άξονες δράσης: 1. Έργα υποδομής, 2. Πρόγραμμα επενδύσεων, 3. Πρόγραμμα Εκδηλώσεων και τέλος 4. Πρόγραμμα τουριστικής εκπαίδευσης. Ουσιαστικά, κλείνει το κεφαλαίο «κατασκευή ξενοδοχείων» και ανοίγει εκείνο των υποδομών σε μεγάλες οικοπεδικές εκτάσεις.

Σ’ αυτόν τον σχεδιασμό εμφανίζεται και το «ΓΚΟΛΦ ΑΦΑΝΤΟΥ» και με άλλες πρωτοβουλίες υψηλής επενδυτικής σημασίας σε συνδυασμό με τοπογραφικές αποτυπώσεις, ώστε να υπάρχει η ακρίβεια επί του εδάφους. Τον Ιούνιο του 1967, ο τότε Γ.Γ. του ΕΟΤ, Μιχάλης Μπαλόπουλος προτείνει μια σειρά από έργα αναβάθμισης τουριστικών εγκαταστάσεων και υποδομών αλλά και έργα με πυρήνα τον θαλάσσιο τουρισμό (!).

Το σύνολο των έργων απέδωσε τα μέγιστα στα πρότυπα της τότε Ισπανίας. Τουριστικές λουτρικές εγκαταστάσεις, χιονοδρομικά, κάμπινγκ, οργάνωση τουριστικών ακτών, παραδοσιακοί οικισμοί, τεχνικές προδιαγραφές για τουριστικά καταλύματα αποδίδουν τη σύνθετη εικόνα δράσης και επίδρασης στον τουριστικό χάρτη της Ελλάδας και όχι μόνο, ο οποίος αντέχει μέχρι και σήμερα.

• Γ. 1990-2014: Η στροφή στις ειδικές μορφές τουρισμού, χωρίς όμως την όποια διακοπή επεμβάσεων σ’ άλλες τουριστικές υποδομές και σε συνδυασμό με την ιδιωτική πρωτοβουλία με μακροχρόνιες μισθώσεις, καταγράφουν το νέο πλαίσιο της Τεχνικής Υπηρεσίας του ΕΟΤ που βαίνει σταδιακά σε υποβάθμιση παρά τις τελευταίες «αναζωπυρώσεις» έργων.

Η σημείωση ότι το 2000 συνετάχθησαν μια σειρά μελετών τουριστικών έργων που αφορούσαν αναμορφώσεις περιουσίας του ίδιου του ΕΟΤ και άλλων θεματικών έργων είτε εκτελέστηκαν από άλλους φορείς, είτε δεν εκτελεστήκαν για διάφορους λόγους, αποδεικνύει του λόγου το αληθές.

Η τελευταία πνοή της Τεχνικής Υπηρεσίας ή αλλιώς της Τεχνικής Δ/νσης του σπουδαίου τότε ΕΟΤ παραδόθηκε το 2014 με την παράλληλη μεταφορά αρμοδιοτήτων στο υπουργείο Τουρισμού (όπως και της Νέας Μαρίνας της Ρόδου), την ώρα που πάνω από 300 ιδιοκτησίες με σημαντικά έργα πέρασαν απνευστί στη δικαιοδοσία της Ε.Τ.Α. Α.Ε. (Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε.) και αργότερα στην ΕΤ.Α.Δ. (Εταιρεία Ακινήτων Δημόσιου) και σήμερα, πιθανά να μεταβιβαστούν στο ενιαίο ταμείο του ΤΑΪΠΕΔ (Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου).

Ακολουθεί ένα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στο ΛΕΥΚΩΜΑ με φωτογραφίες, αναλυτικούς πίνακες με στήλες ενημέρωσης του πλούσιου παλμαρέ έργων και κατασκευών του τότε «αρχοντικού» ΕΟΤ ανά θεματική παρουσία ως τεκμήριο, ως ταυτότητα του παρελθόντος για το σήμερα.

Εμείς, οι διάφοροι μηχανικοί που υπηρετήσαμε αυτόν τον ένδοξο Οργανισμό από την όποια θέση, τον φέρνουμε στη μνήμη μας με σεβασμό και υπερηφάνεια στο στοχασμό της ακολουθίας μεγάλων αρχιτεκτόνων μορφών που ήταν τα πρώτα ιστορικά στελέχη του ΕΟΤ αλλά και άλλων μηχανικών όλων των κλάδων ειδικότητας, για να μπορεί σήμερα η Ελλάδα να μιλάει για πλέον των 32 εκ. τουριστών, με ικανοποίηση και εθνικό θαυμασμό.

Το ΛΕΥΚΩΜΑ στοιχειωθετεί, όλα εκείνα τα επιτεύγματα που μηχανικοί-αρχιτέκτονες-μηχανολόγοι και άλλοι σχετικοί σαν τον Σφαέλλο, τον Κωνσταντινίδη, τον Πικιώνη, τον Βώκο, τον Σταμάτη,την Γκόλφη, την Παπαγεωργίου, τον Παπαντωνίου, τον Σπαντιδάκη, τον Δούκα, έρχονται στη μνήμη μας ως οι επιστημονικοί «ογκόλιθοι» ενός παρελθόντος που μας διαμόρφωσε αλλά και «ζωγράφισε» όλα αυτά που λέμε «ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ».

Οι δύο συγγραφείς, κ. Κώστας Κατσιγιάννης και κ. Θέμης Μπαλάσκας, πολιτικοί μηχανικοί ήταν οι νεώτεροι της γενιάς εκείνων του ’50 που πήραν τη σκυτάλη σε επιτελικές θέσεις στον ΕΟΤ για να συνεχίσουν μέχρι και τα μέσα της πρώτης δεκαετίας του αιώνα να διατρέχουν το αξιόλογο έργο του Οργανισμού.

Σήμερα, ο Οργανισμός έχει περιοριστεί σε θέματα επικοινωνίας, προβολής και διαφήμισης μέσα σε μια νέα πολίτικη αντίληψης περί τουριστικής εθνικής γραμμής, η οποία χαράσσεται πλέον στο υπουργείο Τουρισμού και εφαρμόζει ο ΕΟΤ.

Ο ΕΟΤ του παρελθόντος θα μείνει μια γλυκιά ανάμνηση δημιουργίας για αυτούς που τη γεύτηκαν ως το νέκταρ των αρχαίων Θεών, όπως είναι και οι δύο συντελεστές αυτού του ΛΕΥΚΩΜΑΤΟΣ.

Το να θυμάσαι το γνήσιο, το εξωστρεφές, το δημιουργικό «Χθες» προσφέρει τη δύναμη για το Σήμερα και προκαλεί συνάμα μια απέραντη εκτίμηση για το βιώσιμο αύριο. Αυτό ποιεί το παρόν ΛΕΥΚΩΜΑ με άπλετο τρόπο και μορφή.

Ευχαριστούμε τους δύο συγγραφείς για το πολυποίκιλο έργο τους.