Κυρ. Χονδρός: Φρούτα του Καστελλορίζου, στα παρελθόντα χρόνια

Rodiaki NewsRoom

Toυ
Κυριάκου Μιχ. Χονδρού
chondros.kyr@gmail.com 

ΟΣΟ κι αν φαίνεται παράξενο στα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου, στο μακρινό-ακριτικό Καστελλόριζο, δεν έλειψαν τα φρούτα. Φρούτα από τον ίδιο τον τόπο, από τη Ρόδο και από την απέναντι πόλη του Αντιφίλου.

Φρούτα χωρίς καρκινογόνα λιπάσματα και άλλα βλαβερά, που κάνουν τα καρπούζια τετράγωνα και τα πεπόνια κολοκύθια…
Το Καστελλόριζο παρήγαγε από τους αρχαίους χρόνους σταφύλια και μέχρι σήμερα, λόγω του κλίματος, των ανέμων ακόμα και από ελάχιστο χώμα. Σταφύλια κόκκινα ή άσπρα με εξαιρετική γεύση. Δυο άνθρωποι που ασχολήθηκαν με τη γη και με μικρή παραγωγή ασφαλώς, ήταν οι Σταύρος Σαρίνας και Ηλίας Μάτσος.

Τα σταφύλια μετέφεραν σε μικρά καλάθια ή ζεμπίλια στην Αγορά που βρίσκεται στο κέντρο του λιμανιού ή σε σπίτια.
Το δέντρο συκιά ήταν κείνο που πλεονεκτούσε σε ποσότητα και ποιότητα. Παντού έβρισκε κανείς ένα τέτοιο δέντρο, όπου απλόχερα χάριζε άσπρα ή μαύρα ή και καφετί σχεδόν σύκα. Οι συκιές που βρισκόντουσαν κοντά σε βράχο, «έβγαζαν» τα πιο γλυκά, τα πιο νόστιμα σύκα. Τα παιδιά μόνα τους έκοβαν μεγάλες ποσότητες. Όταν αυτά δεν ήταν δεν ήταν ώριμα ήταν λίθια (από την αρχαία λέξη ολίνθιον) έφτιαχναν οι γυναίκες γλυκό του κουταλιού. Επίσης τα έφτιαχνα ξερά στα μπαλκόνια τους. Όπως είναι γνωστό, τα σύκα, φρούτα με μελένια γεύση και υψηλή θρεπτική αξία, δίνουν στον οργανισμό αρκετές θερμίδες.
Πόσα παιδιά μεγάλωσαν μ’ αυτά!

Τα σύκα προτιμούσαν και τα σπουργίτια και άλλα πουλιά, αλλά και οι μέλισσες και οι σφήκες. Όλοι ευχαριστημένοι!
Στη παλιά του Κάστρου, οι συκιές «έβγαιναν» μόνες τους.
Κοντά στη συκιά ήταν και η φραγκοσυκιά, με τα πεντανόστιμα φραγκόσυκα. Οι μεγάλοι με ένα μαχαίρι και ένα πιρούνι, απάλλασσαν τα φοβερά αγκάθια και το φρούτο αυτό ήταν έτοιμο για φάγωμα.

Άλλο φρούτο ήταν τα συκάμινα, αλλού λέγονται μούρα. Αυτά όταν ωρίμαζαν λες και έσταζαν μέλι, τόσο γλυκά ήταν και έπρεπε κανείς να τα κόψει με υπομονή γιατί έλιωναν στη παλάμη.
Οι ροδιές δεν έλειπαν από ορισμένες αυλές, από εγκαταλειμμένα σπίτια. Αλλά πολλά ρόδια άνοιγαν και τα έτρωγαν με λαιμαργία οι σφήκες.

Ένα σπάνιο δέντρο ήταν οι γκουάβες. Η γαβάφα ή γκαβάφα είναι ένα εξωτικό φρούτο. Υπήρχαν εκείνα τα χρόνια δυο δέντρα που πρόσφεραν πλούσιους καρπούς, αλλά κάποιοι τα έκοψαν χωρίς λόγο. Σήμερα υπάρχει μόνο ένα δέντρο. Υπάρχει και στη Κάλυμνο, αλλά ο καρπός είναι πολύ μικρός σε αντίθεση με εκείνο του Καστελλορίζου.
Υπήρχαν και χουρμαδιές ελάχιστες. Όταν οι χουρμάδες ωρίμαζαν τα παιδιά με πέτρες κατέβαζαν στο χώμα τον γλυκύτατο καρπό και με το περιεχόμενο έπαιζαν ένα είδος βόλων.

Χουρμάδες έφερναν από την Αίγυπτο, μέσα σε μεγάλα ψάθινα ζεμπίλια. Τα πουλούσαν κι αυτά με το κιλό.
Ωραία χρόνια, αλησμόνητα. Γεμάτα ξενοιασιά, όνειρα, παιχνίδι, χωρίς τη βαρβαρότητα του «σύγχρονου πολιτισμού».
Πορτοκαλιές και νεραντζιές νομίζω πως ήταν ελάχιστες.

Φρούτα ερχόντουσαν και από τη Ρόδο, με προορισμό σε σπίτια ή στα μικρά δυο – τρία μπακάλικα.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω πως ο πατέρας μας, παρήγγειλε κάθε εβδομάδα διάφορα φρούτα τα οποία μετέφερε το ηρωικό πλοίο «Πανορμίτης». Καρπούζια, πεπόνια, σταφύλια, ροδάκινα κ.ά.

Τότε, εκείνα τα χρόνια, τα φρούτα ήταν νόστιμα. μοσχομύριζαν, είχαν άρωμα, είχαν γεύση, όχι όπως σήμερα που δεν έχουν κανένα από αυτά τα συστατικά. Τα τρως και έχεις την εντύπωση του πλαστικού…
Από τον Αντίφιλο, ερχόντουσαν κυρίως ξηροί καρποί, όπως καρύδια, στραγάλια, φιστίκια, φουντούκια, γραμίθια, ζίζιφα και τόσα άλλα.
Τέλος εκείνη την εποχή κάποιος είχε φτιάξει και χειροποίητο παγωτό.