Θάνος Ζέλκας: Το μνημόσυνο της κριτικής σκέψης και η κατάρα των Influencers

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Υπήρξε μια μικρή περίοδος που η τηλεόραση έκανε μια φιλότιμη προσπάθεια να επανακτήσει την αξιοπιστία της, ιδίως μετά την καθολική επικράτηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό κράτησε λίγο, καθώς κατάφερε να προσαρμοστεί στις ανάγκες της εποχής και να αποκτήσει έναν πιο υβριδικό χαρακτήρα. Τροφοδοτούσε το διαδίκτυο. Τελικά, ύστερα από πολλά χρόνια, δείχνει να επιστρέφει ξανά στις εποχές των «απορριμμάτων», όπου θεάματα όπως το Big Brother δέσποζαν με προγράμματα-δορυφόρους που τα ενίσχυαν.

Η τηλεόραση δε θέλει πλέον να είναι πυλώνας πολιτισμού. Ξεκαθαρίζει με τον πιο εμφατικό τρόπο τον ρόλο της ως καταλύτης της αλλοτρίωσης της συλλογικής συνείδησης, μέσα από την επικράτηση ενός πολύ «φθηνού» θεάματος με απόλυτα σκηνοθετημένη ψευδαίσθηση. Η επανεκκίνηση αυτή δεν είναι νοσταλγία· είναι μνημόσυνο της κριτικής σκέψης, μια δημόσια τελετή αυτοκτονίας της πνευματικής εμβάθυνσης.

Σε μια εποχή που οι αξίες και τα κεκτημένα χρόνων βάλλονται κατά ριπάς και κρίνεται επιτακτική η ανάγκη ο άνθρωπος να είναι συγκροτημένος, συνειδητοποιημένος και πνευματικά έτοιμος να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες απειλές, βγαίνει και πάλι στην επιφάνεια το πιο ύπουλο όπλο χειραγώγησης των συνειδήσεων. Εμφανίζεται το απόλυτο τίποτα ως κώδικας αξιών για χάρη ενός χρηματικού επάθλου αλλά και μιας προσωρινής αναγνωρισιμότητας.

Το μήνυμα προς την κοινωνία είναι ξεκάθαρο. Δεν χρειάζεται να κοπιάζει κάποιος για να επιτύχει στη ζωή του. Αρκεί να αρπάξει μια ευκαιρία, να «καβαλήσει το κύμα» της εποχής του και να εκμεταλλευτεί τα πάντα προκειμένου να βρίσκεται στην επικαιρότητα. Η αναγνωρισιμότητα, ακόμα και για τους λάθος λόγους, είναι ικανή να εξασφαλίσει όχι μόνο τα «προς το ζην» αλλά κυρίως τα «προς το ευ ζην». Ένα στάτους το οποίο πλασάρεται ως καταξίωση μέσα από τα κανάλια που παράγουν αυτά τα θεάματα.

Αυτό το στάτους είναι τελικά η κατάρα της νέας γενιάς, καθώς την απομακρύνει συνεχώς από την ελευθερία που νομίζει ότι αποκτά διαμέσου της οικονομικής ανεξαρτησίας και της προσωρινής ευμάρειας. Η τηλεόραση και γενικά τα μεγάλα μέσα διαμόρφωσης συνειδήσεων δεν ενδιαφέρονται για προσωπικότητες. Ενδιαφέρονται να υπηρετούν με οποιοδήποτε κόστος το ρόλο τους, να αποφέρουν δύναμη και χρήμα στους ιδιοκτήτες τους. Έτσι ο κάθε πρωταγωνιστής σε αυτά τα θεάματα είναι ένα ακόμα θύμα της κρεατομηχανής που αλέθει τα πάντα για να μην απολέσει την κυριαρχική τους θέση.

Όσο συντηρητικό κι αν ακούγεται κάτι τέτοιο, τα πρώτα δείγματα γραφής τα βλέπουμε ήδη. Σύμφωνα με τελευταίες έρευνες, τα νέα παιδιά επιδιώκουν να γίνουν influencers και παραγωγοί περιεχομένου αμφιβόλου ποιότητας στα κοινωνικά δίκτυα, προκειμένου να προσεγγίσουν χορηγούς διαμέσου αυτής της αναγνωρισιμότητας. Αυτό εξαπλώνεται με ρυθμούς κολλητικής ασθένειας και η επόμενη ή η μεθεπόμενη γενιά θα είναι υποδουλωμένη με έναν πιο εξευγενισμένο τρόπο, έχοντας ψευδαίσθηση ότι κατέχει απόλυτη ελευθερία.

Δεν αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο που κρύβεται πίσω απ’ όλο αυτό. Αυτοί που διαμορφώνουν συνειδήσεις είναι πάντα ένα βήμα πιο μπροστά. Αν δουν ότι κινδυνεύουν από την δύναμη κάποιου που δεν μπορούν να τον ελέγξουν, βάζουν μπροστά τα αντίμετρα ώστε να τον κατασπαράξουν. Αρκεί μια αμφισβητούμενη φράση, ένα ατυχές περιστατικό για να πέσουν πάνω του τα «σαρκοβόρα» της ενημέρωσης και να τον εξαφανίσουν από τον χάρτη.

Προφανώς, η νέα γενιά είναι πάντα επαναστατική και αρνείται να υποκύψει σε συμβουλές και παραινέσεις. Θα μαθαίνει πάντα από τα λάθη της και θα διαμορφώνει τη δική της πορεία. Όμως αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε έναν πολύ μεγάλο κίνδυνο. Καλό θα ήταν να μην μας έχει απέναντι και αυτό είναι δική μας ευθύνη. Οφείλουμε να την προσεγγίσουμε όχι με επικριτική διάθεση, αλλά με κατανόηση και υποστήριξη, ώστε να τη βοηθήσουμε να αντιληφθεί την κατάσταση. Από κει και πέρα οφείλουμε να της δείξουμε εμπιστοσύνη. Άλλωστε, εκείνη θα ζήσει στη νέα εποχή.