Παναγιά του Κάστρου: το μνημείο της Μεσαιωνικής Πόλης με τις αξιόλογες φορητές εικόνες

Rodiaki NewsRoom

Η Παναγιά του Κάστρου υπήρξε η βυζαντινή μητρόπολη της Ρόδου και χρονολογείται στον 11ο αιώνα. Αρχικά ανήκε στον αρχιτεκτονικό τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού με τρούλο. Η θολοδομία του μεσαίου κλίτους με τον τρούλο κατέρρευσε, πιθανότατα στον σεισμό του 1303.

Περίοδος Ιωαννιτών Ιπποτών (1322-1334)

Μετά την κατάκτηση του νησιού από τους Ιωαννίτες Ιππότες, η εκκλησία παραχωρήθηκε στη ρωμαιοκαθολική αρχιεπισκοπή και μετασκευάστηκε σε τρίκλιτη βασιλική με υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος, που στεγάστηκε με σταυροθόλια. Στο εσωτερικό του ναού διατηρούνται κατάλοιπα τοιχογραφιών, ανάμεσά τους η τοιχογραφία της Αγίας Λουκίας, έργο ζωγράφου δυτικής προέλευσης.

Τουρκοκρατία (1522-1912)

Κατά την τουρκοκρατία, ο ναός μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος με το όνομα Καντουρί, με την προσθήκη ενός μιναρέ στη νοτιοδυτική γωνία και μιας κόγχης προσευχής (mihrab) στο εσωτερικό.

Ιταλική Διοίκηση (1912-1943)

Το 1940, η ιταλική διοίκηση της Δωδεκανήσου προχώρησε στην καθαίρεση των τουρκικών στοιχείων στο πλαίσιο της πολιτικής αναβίωσης του ιπποτικού χαρακτήρα της πόλης.

Σύγχρονη Ιστορία και Ανασκαφές

Το μνημείο υπέστη ζημιές από τον σεισμό του 1957 και αποκαταστάθηκε από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Από ανασκαφική έρευνα της δεκαετίας του 1970 εντοπίστηκε στον αύλειο χώρο καμαροσκεπής σήραγγα κάτω από το διακονικό, όπου βρέθηκαν αγίασμα, πληθώρα νομισμάτων του 11ου αιώνα και θραύσματα εφυαλωμένων κεραμικών του 13ου και 14ου αιώνα.

Εκθέματα και σημαντικά έργα

Στο εσωτερικό του αποκατεστημένου μνημείου εκτίθενται μεσαιωνικές επιγραφές και ανάγλυφα, καθώς και αξιόλογες φορητές εικόνες του 15ου-18ου αιώνα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν:

• Η εικόνα του Χριστού Παντοκράτορα του κρητικού ζωγράφου Ιερεμίου Παλλαδά (περ. 1600).
• Δύο έργα του Μανουήλ, ιερέα και σακελλίου Ρόδου, του τέλους του 17ου αιώνα.

Πληροφορίες επισκέψεων

• Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 08:30-15:30, Τρίτη κλειστά
• Γενική είσοδος: 5 ευρώ
• Έκδοση εισιτηρίου: Αρχαιολογικό Μουσείο Ρόδου.