Στο έλεος της γραφειοκρατίας ο Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου στο Φουντουκλί

Μιχάλης Μαστής

Υπάρχει εγκεκριμένη μελέτη και από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο

Εγκεκριμένη μελέτη, για τη θωράκιση του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου στο Φουντουκλί της Ρόδου, την επιδιόρθωση των τοιχογραφιών που έχουν υποστεί τεράστια φθορά από τον χρόνο αλλά και βαναυσότητα από ανθρώπινα χέρια, έχει εγκριθεί εδώ και 8 χρόνια από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, αλλά δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν εντάχθηκε σε κανένα πρόγραμμα για να προχωρήσει η χρηματοδότησή του.

Το ύψος του έργου αγγίζει τις 300.000 ευρώ, σύμφωνα με τη μελέτη που έχει στα χέρια του και έχει εγκρίνει το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ), αλλά δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν εντάχθηκε σε κανένα πρόγραμμα, με αποτέλεσμα ο ιστορικός αυτός ναός να παραμένει ευάλωτος στον χρόνο αλλά και στους βανδαλισμούς.

Πριν από 15 τουλάχιστον χρόνια, η Ιερά Μητρόπολη Ρόδου και οι εκπρόσωποι της τοπικής κοινωνίας στην κοινότητα Διμυλιάς – Ελεούσας, ξεκίνησαν έναν αγώνα δρόμου για να μπορέσουν να συντηρήσουν αλλά και να θωρακίσουν το μνημείο αυτό. Το 2017, η Ιερά Μητρόπολη της Ρόδου, αφού συντόνισε τις ενέργειες, κατάφερε να ολοκληρώσει σε συνεργασία με την Αρχαιολογία της Ρόδου τη σχετική μελέτη, ο προϋπολογισμός της οποίας αγγίζει τις 300.000 ευρώ.

Δυστυχώς, 8 χρόνια μετά, η κατάσταση εντός κι εκτός του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Φουντουκλί παραμένει ιδιαίτερα σοβαρή και χρόνο με τον χρόνο δημιουργεί τεράστιο πρόβλημα σε ό,τι αφορά τη στατικότητα του Ιερού Ναού αλλά και τις αγιογραφίες που, εκτός από τη φθορά του χρόνου, έχουν υποστεί και τη βαρβαρότητα από ανθρώπινο χέρι.

Αυτό που τώρα απαιτείται, είναι να δοθεί αυστηρή προτεραιότητα σε τοπικό επίπεδο, από τους εκπροσώπους των φορέων μας και να χρηματοδοτηθεί άμεσα η μελέτη (πριν να λήξει και χρειαστούμε νέα) για την επισκευή και θωράκιση του μοναδικού αυτού ναού, που είναι ένας από τους αρχαιότερους και ομορφότερους σε ολόκληρο το νησί της Ρόδου.

Πρωτοφανής η βεβήλωση στους Ιερούς Ναούς

Πριν από μερικές μέρες, η «Ροδιακή» είχε φέρει στο φως της δημοσιότητας τις πρωτοφανείς αυτές εικόνες εγκατάλειψης και θρασύτητας στην Ι.Μ. Αγίου Νικολάου στο Φουντουκλί της Ελεούσας Ρόδου, γεγονός που πήρε πανελλήνιες διαστάσεις, προκαλώντας οργή και αγανάκτηση στους πιστούς.

Το γεγονός της αθλιότητας και της χάραξης στα πρόσωπα των αγίων, συνθημάτων και αρχικών, έχει πυροδοτήσει μεγάλες αντιδράσεις στους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι μίλησαν στη «Ροδιακή», καλώντας τις αρμόδιες αρχές να λάβουν μέτρα: αφενός για την περιφρούρηση της ιστορικής αυτής μονής και αφετέρου για να αποκατασταθούν άμεσα οι ζημιές και οι φθορές που έγιναν τόσο από ανθρώπινο χέρι, όσο και από την πολυετή αδιαφορία όλων όσων θα έπρεπε εδώ και χρόνια να έχουν πράξει τα αυτονόητα.

Η Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου στο Φουντουκλί της Ρόδου είναι από τα σημαντικότερα μνημεία της Ρόδου, αλλά δυστυχώς βρίσκεται σήμερα σε κατάσταση τραγικής εγκατάλειψης. Παρά την ιστορική και θρησκευτική του αξία, ο ναός – από τους παλαιότερους του νησιού – αργοπεθαίνει, θύμα τόσο της αδιαφορίας όσο και της ανθρώπινης βαρβαρότητας.

Οι τοιχογραφίες που για αιώνες κοσμούσαν τον ναό έχουν σχεδόν καταστραφεί. Η φθορά του χρόνου είναι εμφανής, όμως το πιο σοκαριστικό είναι οι βανδαλισμοί: πρόσωπα αγίων έχουν χαραχθεί ακόμα και με μαχαίρι, παραμορφώνοντας ανεπανόρθωτα μοναδικά έργα βυζαντινής τέχνης. Πρόκειται για μια ωμή βεβήλωση που δεν προσβάλλει μόνο την πίστη, αλλά και την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Παρά την κραυγαλέα αυτή εικόνα εγκατάλειψης, καμία αρμόδια αρχή δεν έχει προχωρήσει μέχρι σήμερα σε ουσιαστικές ενέργειες για τη συντήρηση και την προστασία του μνημείου. Η σιωπή και η αδράνεια οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια τον ιστορικό ναό στην πλήρη καταστροφή.

Η Ιερά Μονή Φουντουκλί δεν είναι απλώς ένα κτίσμα• είναι ζωντανός μάρτυρας της ιστορίας και της πνευματικής παράδοσης της Ρόδου. Η διάσωσή της αποτελεί ηθική υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές. Είναι επιτακτική ανάγκη να υπάρξει άμεση κινητοποίηση – από την Πολιτεία, την Εκκλησία αλλά και την τοπική κοινωνία – ώστε να σταματήσει αυτό το έγκλημα σε βάρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Η προστασία και η διάσωση του ναού δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τοπικού ενδιαφέροντος, αλλά καθήκον όλων μας απέναντι στην πολιτιστική μας κληρονομιά. Είναι επιτακτική ανάγκη να υπάρξει κινητοποίηση, ώστε η Ιερά Μονή Φουντουκλί να αναδειχθεί και να συνεχίσει να στέκει ζωντανός φρουρός της πίστης και της ιστορίας.

Το καμπανάκι κινδύνου είχε ηχήσει για την αναγκαιότητα να προστατευθεί η μονή εδώ και 40 περίπου χρόνια, όταν άρχισαν να παρατηρούνται τα πρώτα σοβαρά προβλήματα. Οι παρεμβάσεις που έγιναν ήταν ελάχιστες και πάντως όχι σημαντικές και ουσιαστικές.

Οι μελέτες, σύμφωνα με πληροφορίες που συγκέντρωσε η «Ροδιακή», παρέμειναν απλά στα συρτάρια και χρήματα που είχαν διασφαλιστεί, μεταφέρθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν σε άλλα έργα. Το αποτέλεσμα, αυτό ακριβώς που αποτυπώνεται σήμερα.

Η βαναυσότητα καταγράφεται και σε άλλους ναούς

Σύμφωνα με νέες πληροφορίες της «Ροδιακής», το πρόβλημα της βεβήλωσης σε αγιογραφίες και τοιχογραφίες παλαιών ιερών ναών δεν αφορά μόνο την Ι.Μ. Αγίου Νικολάου στο Φουντουκλί, αλλά και πολλούς άλλους ναούς σε ολόκληρο το νησί της Ρόδου, όπου έχουν υποστεί αντίστοιχες φθορές!

Ειδικότερα, στην Ιερά Μονή Αγίας Αγάθης, κοντά στο Χαράκι, οι αγιογραφίες έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές με χάραξη στους τοίχους, γεγονός που προκαλεί οργή αλλά και προβληματισμό πλέον στην τοπική μας κοινωνία, για την ασέβεια και την πρωτοφανή βαρβαρότητα των ατόμων που διαπράττουν τέτοιου είδους ενέργειες.

Σημειώνεται ότι ο Ι.Ν. Αγ. Νικολάου στο Φουντουκλί, αποτελεί μνημείο με ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά και ζωγραφικά χαρακτηριστικά που το καθιστούν ξεχωριστό στο είδος του.

Όλο το εσωτερικό του, εκτός από τον τρούλο, καλύπτεται από τοιχογραφίες με παραστάσεις από τη ζωή του Χριστού, με μορφές ολόσωμων αγίων, με τους τέσσερις Ευαγγελιστές κ.ά.. Τόσο το κτίσμα όσο και ο ζωγραφικός του διάκοσμος έχουν ηλικία κοντά στα 600 χρόνια.