Αγαπητός Ξάνθης: Ποια λέξη θα θυμάμαι από το 2025; «ΤΟ ΟΞΥΓΟΝΟ»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης, αρχιτέκτονας

Σε άρθρο επικαιρότητας της κυριακάτικης εφημερίδας Καθημερινής στις 28 Δεκεμβρίου του 2025, μπήκε το ερώτημα για τις «λέξεις της χρονιάς», εκείνες δηλαδή που χαρακτήρισαν το απερχόμενο έτος ή που συμπυκνώνουν κάποια σημαντική τάση: το λεξικό Κέμπριτζ πρότεινε τη λέξη “parasocial” (η ψευδαίσθηση διαπροσωπικής σχέσης με μια διασημότητα) ή εκείνου της Οξφόρδης κατέληξε στον όρο “rage bait” (οι διαδικτυακές αναρτήσεις που λειτουργούν ως «δόλωμα οργής»).

Προσωπικότητες από την εγχώρια αγορά και λογοτεχνία ανέφεραν λέξεις όπως: φασαίος, ακρίβεια, αγανάκτηση, συμπερίληψη, χρόνος, bro, επανένωση, τελεία, κουκούλωμα, κανονικότητα και τσιφτετέλληνες κ.ά.

Είναι μια έξυπνη κίνηση αναφοράς για το τι αφήνει ο προηγούμενος χρόνος στο λεξιλόγιό μας και ποια εντυπωσιάζουν είτε διδακτικά είτε εμπορικά-«πιασάρικα».

Τα «μυστικά των λέξεων» κατά των Noam Chomsky & Andrea Moro στο ομότιμο βιβλίο τους είναι εκείνα που τροφοδοτούν τη ζωή, τις σχέσεις, την ιεραρχία της επιστήμης της γλωσσολογίας, στη βάση των γλωσσών που βασίζεται στη νευροβιολογία του εγκεφάλου, ήτοι στα «σύνορα της Βαβέλ»!

Οι λέξεις είναι στοιχεία που μεταφέρουν τις σκέψεις και τα αισθήματά μας. Αυτές σηματοδοτούν το περιεχόμενο και τα όρια της καθημερινότητάς μας, ακόμη και αν έχουν λεχθεί σε άλλο τόπο, σε άλλο χρόνο. Ουσιαστικά αποτελούν οι λέξεις εργαλεία τακτοποίησης του χάους των σκέψεών μας. Είναι οι λέξεις που δίνουν στη συγκυρία υπόσταση, βάθος, διάσταση. Ακόμη εκφράζουν το αίσθημά μας, την ειλικρίνειά μας ή ακόμη και το ψέμα. Διότι ο λόγος είναι τόσο ισχυρός, διαφανής και δεν μπορεί να κρύψει τίποτα.

Σε αυτόν τον πειρασμό της ερώτησης, εγώ απαντώ με τη λέξη: «ΟΞΥΓΟΝΟ»

Το «ΟΞΥΓΟΝΟ» έχει γίνει κοινωνικό σύνθημα εκατομμυρίων ανθρώπων στις αρχές του '25, στην παρακολούθηση ενός τραγικού τηλεφωνήματος ενός αδικοχαμένου παιδιού προς τους γονείς στο δυστύχημα των Τεμπών, λίγο πριν από το θάνατό του. Από τότε το «ΟΞΥΓΟΝΟ» επανέρχεται ως εμβληματική λέξη στην Ελλάδα, που μπορεί να ηγηθεί μιας ομάδας που θέλει να επιδιώξει την αληθινή δικαιοσύνη, την ισότητα απέναντι στους νόμους, το ξέπλυμα των ευθυνών των πολιτικών με την ασυλία και το ακαταδίωκτο, τα οποία είναι αντίθετα με την πραγματική δημοκρατία, για να καταλήξει στη θεμελίωση, πιθανώς, ενός κόμματος διεκδίκησης της κυβερνητικής εξουσίας.

Η λέξη «ΟΞΥΓΟΝΟ» καταθέτει μια δυναμική συνυφασμένη με την καθαρότητα του αέρα, την υποστήριξη ενός ασθενούς, είναι το βασικό συστατικό αγαθό του νερού μαζί με το υδρογόνο. Το νερό (H2O) αποτελείται κυρίως από άτομα υδρογόνου και οξυγόνου, αλλά το πόσιμο νερό περιέχει επίσης διαλυμένα μέταλλα όπως ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο, καθώς και άλλα στοιχεία, ανάλογα με την πηγή του (βρύσης, εμφιαλωμένο, θαλασσινό), ενώ μπορεί να περιέχει διαλυμένα αέρια όπως διοξείδιο του άνθρακα (CO2).

Άρα η λέξη που αποτυπώνεται δυναμικά είναι: «ΟΞΥΓΟΝΟ», δείχνοντας την εισπνοή και την εκπνοή που υποστηρίζει συνολικά την πολιτικοκοινωνική έκφραση του ατόμου, αλλά και όλου του βιοτικού κόσμου. Είναι μια μεταφορική λέξη που εμπεριέχει όλη τη ορμή της κίνησης απέναντι στα τετριμμένα και συνήθη, αποδίδοντας άμεσα την καθαρότητα της υγιούς συμπεριφοράς σε μια ομιχλώδη κατάσταση και αφυδατωμένη σημερινή προοπτική που δεν έχει πλούσιο ΟΞΥΓΟΝΟ.

Ζητείται «ΟΞΥΓΟΝΟ» ακόμη και στις διεθνείς σχέσεις, στη βάση της ειρήνης, που τόσο έχει ταλαιπωρηθεί τα τελευταία χρόνια από χιλιάδες παιδάκια που θυσιάζονται στο βωμό της βίας και όχι μόνο. Οι πόλεμοι στην Παλαιστίνη και στην Ουκρανία δείχνουν ότι μόνο με το «ΟΞΥΓΟΝΟ» και την αλληλεγγύη μπορούμε να μιλάμε για έναν κόσμο που θα χωράει όλους μας και όχι μόνο αυτούς που διαθέτουν την ισχύ και τα όπλα.

Η καινούρια χρονιά 2026, να έχει τις δικές της γεμάτες φιάλες από «ΟΞΥΓΟΝΟ» για να μπορεί να είναι περισσότερο διαυγής και καθαρή στην ελπίδα για ένα ειρηνικό και πανανθρώπινο αύριο!