Δημήτρης Προκοπίου: Η βιώσιμη ανάπτυξη ως πολιτική

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Δημήτρης Προκοπίου

Η βιώσιμη (ή αειφόρος) ανάπτυξη ορίζεται ως η ανάπτυξη που ικανοποιεί τις ανάγκες του παρόντος, χωρίς να υπονομεύει την ικανότητα των μελλοντικών γενεών να ανταποκριθούν στις δικές τους ανάγκες.

Ο ορισμός αυτός δόθηκε από την Παγκόσμια Επιτροπή για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (World Commission on Environment and Development - WCED), γνωστή και ως Επιτροπή Brundtland, στην έκθεσή της με τίτλο «Το Κοινό μας Μέλλον» (Our Common Future) το 1987.

Η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης βασίζεται σε τρεις αλληλένδετους πυλώνες, οι οποίοι πρέπει να συνυπάρχουν αρμονικά:

1. Οικονομική ανάπτυξη: Η δημιουργία ενός βιώσιμου οικονομικού συστήματος που να μπορεί να παράγει διαρκώς αγαθά και υπηρεσίες σε υγιή και ισορροπημένη βάση, διαχειριζόμενο αποτελεσματικά τους πόρους.
2. Κοινωνική συνοχή: Η διασφάλιση ίσων ευκαιριών, δικαιοσύνης και κοινωνικής ευημερίας για όλους, με στόχο τη μείωση της φτώχειας και των ανισοτήτων.
3. Περιβαλλοντική προστασία: Η διατήρηση και η ορθή διαχείριση των φυσικών πόρων και των οικοσυστημάτων, ώστε να αποφευχθεί η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και να διασφαλιστεί η βιοποικιλότητα.

Η έννοια της βιωσιμότητας-αειφορίας βασίζεται στην εφαρμογή της προστασίας του περιβάλλοντος στο μάνατζμεντ. Το παλαιότερο μοντέλο ανάπτυξης βασιζόταν πάνω στις ανάγκες των ανθρώπων και αγνοούσε οτιδήποτε είχε σχέση με τη φύση. Έτσι, τα δημόσια έργα, οι βιομηχανίες, η δόμηση και οι άνθρωποι σε ατομικό, αλλά και σε συλλογικό επίπεδο, λειτουργούσαν με γνώμονα το προσωπικό συμφέρον.

Το μοντέλο αυτό ανάπτυξης, που δεν αντιμετώπιζε το περιβάλλον σαν ολότητα αλλά μεμονωμένα ως κατακερματισμένο πόλο, πηγή και πρώτη ύλη ανάπτυξης, οδήγησε τον πλανήτη σε αδιέξοδο. Μετά τη βιομηχανική επανάσταση, ο πλανήτης για πρώτη φορά άρχισε να καταπονείται δυναμικά. Χώρες με αναπτυγμένη βιομηχανία άρχισαν να αντιμετωπίζουν προβλήματα.

Οι ιδέες για προστασία του περιβάλλοντος και περιορισμό της ρύπανσης άρχισαν να σχηματίζονται σε κίνημα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κοινωνία άρχισε να συνειδητοποιεί μετά από πληθώρα περιβαλλοντικών ατυχημάτων, αλλά και μετά από τη συνεχώς διαδοχικά αυξανόμενη ρύπανση, την ανάγκη για περιορισμό των ρύπων. Αυτό όμως δεν ήταν αρκετό· τα δημόσια έργα αλλά και ο σχεδιασμός των επενδύσεων έπρεπε να σχεδιαστούν με τρόπο ώστε να παράγουν τη λιγότερη όχληση στο περιβάλλον.

Οι κυβερνήσεις άρχισαν να συνειδητοποιούν την ανάγκη να υπολογίζουν το περιβάλλον στην ανάπτυξη και οι πολίτες κατάλαβαν ότι έπρεπε και αυτοί να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Το πώς πραγματεύεται ο καθένας τη ζωή του αποτελεί πλέον κριτήριο πολιτισμού. Ο άνθρωπος είναι ιερεύς της φύσης και το περιβάλλον είναι υπόθεση όλων μας.

Από εκεί και πέρα, όμως, οι κυβερνήσεις πρέπει να εφαρμόζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη στην πράξη και, χρόνο με το χρόνο, οι αναπτυγμένες βιομηχανικά χώρες ακολουθούν αυτή την κατεύθυνση. Οι ανερχόμενες οικονομίες, όμως, εφαρμόζουν τέτοιες πολιτικές; Το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύεται· αυξανόμενη ρύπανση και σοβαρά περιβαλλοντικά ατυχήματα γίνονται στις νέες βιομηχανικές χώρες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη, προωθώντας πολιτικές και στρατηγικές για την εφαρμογή φιλικής προς το περιβάλλον ανάπτυξης. Η ζωή, η οργάνωση και η λειτουργία των πόλεων σε χωροταξικό, οικονομικό, κοινωνικό, επιστημονικό και περιβαλλοντικό επίπεδο αποτελεί στόχο της Ένωσης.