Ελένη Κορωναίου: Χρόνιος πόνος: Η σιωπηλή εμπειρία πίσω από ένα χαμόγελο

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Ελένη Κορωναίου

Ψυχολόγος, MSc

Ο Χρόνιος Πόνος δεν είναι απλώς ένα σύμπτωμα. Είναι μια αθέατη καθημερινότητα που συνοδεύει σιωπηλά τον άνθρωπο, επηρεάζοντας τον τρόπο που κινείται, σκέφτεται, νιώθει και τελικά ζει. Δεν περιορίζεται στο σώμα· απλώνεται στην ψυχή, στις σχέσεις, στην ταυτότητα του ατόμου. Από τη σκοπιά της ψυχολογίας, ο χρόνιος πόνος δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο πρόβλημα, αλλά ως μια βαθιά ανθρώπινη εμπειρία, που γεννιέται από τη σύνθεση σώματος, νου και περιβάλλοντος.

Η σύγχρονη επιστημονική γνώση αναγνωρίζει ότι ο πόνος δεν είναι μόνο αποτέλεσμασωματικού τραυματισμού, αλλά και εμπειρία που διαμορφώνεται από τον εγκέφαλο.

Σκέψεις, φόβοι, αναμνήσεις και συναισθήματα χρωματίζουν την έντασή του. Όταν ο άνθρωπος νιώθει ότι δεν έχει τον έλεγχο ή όταν φοβάται ότι κάθε αίσθηση σημαίνει επιδείνωση, ο πόνος μπορεί να γίνει πιο έντονος, πιο επίμονος, σχεδόν κυρίαρχος.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του ψυχολόγου είναι να σταθεί δίπλα στον άνθρωπο – όχι μόνο ως ειδικός, αλλά ως συνοδοιπόρος. Μέσα από τη συνεργασία με ιατρούς ή και ειδικούς διαφόρων ειδικοτήτων, δημιουργείται ένα πλέγμα φροντίδας που αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα του πόνου και αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ολιστικά και όχι αποσπασματικά.

Στη θεραπευτική σχέση, ο θεραπευόμενος βρίσκει ένα χώρο όπου μπορεί να μιλήσει ελεύθερα για κάτι που συχνά δε φαίνεται, αλλά βιώνεται έντονα.

Εκεί αναδύονται φράσεις που κουβαλούν εμπειρίες ζωής:

«Ο πόνος δε φεύγει ποτέ τελείως, απλώς κάποιες μέρες είναι πιο ανεκτός…»

«Νιώθω ότι η ζωή μου έχει περιοριστεί εξαιτίας του πόνου…»

«Φοβάμαι να κάνω κινήσεις μήπως χειροτερέψω την κατάσταση…»

Πίσω από αυτές τις φράσεις κρύβεται μια βαθιά αίσθηση περιορισμού, μια καθημερινότητα που απαιτεί συνεχείς προσαρμογές, αλλά και μια σιωπηλή προσπάθεια αντοχής. Πολλοί περιγράφουν,επίσης, τη μοναξιά που συνοδεύει το χρόνιο πόνο· «Δεν με καταλαβαίνουν οι γύρω μου, γιατί ο πόνος δεν φαίνεται», καθώς και την ψυχική κόπωση που δεν είναι πάντα ορατή: «Σκέφτομαι συνεχώς τον πόνο και αυτό με αποσπά από ό,τι κάνω».

Δεν είναι σπάνιο ο χρόνιος πόνος να βαραίνει και το συναισθηματικό κόσμο του ανθρώπου. Άγχος, θλίψη, θυμός και απελπισία εμφανίζονται ως φυσικές αντιδράσεις σε μια κατάστασηπου συχνά μοιάζει αδιάκοπη. Αρκετοί θεραπευόμενοι συχνά μου λένε: «Κουράζομαι όχι μόνο σωματικά, αλλά και ψυχικά από τη συνεχή ενόχληση».

Ενώ, άλλοι παραδέχονται:
«Κάποιες φορές νιώθω απελπισία ή θυμό για την κατάστασή μου». Παράλληλα,
η σταδιακή απώλεια αυτοπεποίθησης και ανεξαρτησίας αποτυπώνεται σε φράσεις, όπως: «Έχω χάσει την αυτοπεποίθησή μου και την ανεξαρτησία μου».

Μέσα σε αυτή τη δύσκολη εμπειρία, η ψυχολογική υποστήριξη δεν έρχεται να «αφαιρέσει» απλώς τον πόνο, αλλά να βοηθήσει τον άνθρωπο να αλλάξει τη σχέση του μαζί του.

Με εργαλεία όπως η Γνωσιακή – Συμπεριφορική Θεραπεία και η Ενσυνειδητότητα (mindfulness), ο θεραπευόμενος μαθαίνει να παρατηρεί τον πόνο, χωρίς να ταυτίζεται πλήρως μαζί του, να μειώνει το φόβο και να ανακτά σταδιακά ένα αίσθημα ελέγχου. Πολλοί εκφράζουν αυτή την ανάγκη με απλότητα και ειλικρίνεια· «Θέλω να μάθω πώς να το διαχειρίζομαι καλύτερα, όχι απαραίτητα να εξαφανιστεί τελείως».

Η πορεία αυτή δεν είναι μοναχική. Η παρουσία υποστηρικτικών ανθρώπων στο περιβάλλον, η κατανόηση, χωρίς αμφισβήτηση και η αποδοχή της εμπειρίας του άλλου μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Όταν ο πόνος αναγνωρίζεται και δεν αμφισβητείται, παύει να γίνεται ακόμη πιο βαρύς μέσα στη σιωπή.

Τελικά, ο Χρόνιος Πόνος δεν είναι μόνο μια ιατρική κατάσταση. Είναι μια ανθρώπινη ιστορία αντοχής, προσαρμογής και αναζήτησης νοήματος μέσα σε μια δύσκολη συνθήκη.

Η ψυχολογική προσέγγιση, μέσα από την κατανόηση της εμπειρίας και τη φωνή των ίδιων των θεραπευομένων, υπενθυμίζει ότι ο στόχος δεν είναι μόνο η εξάλειψη του πόνου, αλλά η επιστροφή σε μια ζωή που μπορεί να έχει ποιότητα, σύνδεση και νόημα – ακόμη και μέσα από τις δυσκολίες.

Γιατί ακόμη και μέσα στον πόνο, η ανάγκη για ζωή, σύνδεση και ελπίδα δε σβήνει ποτέ· απλώς ζητά έναν τρόπο να ακουστεί ξανά.