Μάνος Κόνσολας: «Το στοίχημα δεν είναι οι αφίξεις, αλλά τα έσοδα | Η Ελλάδα πρέπει να περάσει από την ποσότητα στην αξία»

Rodiaki NewsRoom

Ο βουλευτής Δωδεκανήσου και πρώην υφυπουργός Τουρισμού Μάνος Κόνσολας μιλά στον Κωνσταντίνο Στ. Δεριζιώτη για τις αδυναμίες πίσω από τα ρεκόρ, τις μεταρρυθμίσεις που δεν προχώρησαν και το νέο μοντέλο ανάπτυξης που χρειάζεται ο ελληνικός Τουρισμός. Ο ελληνικός Τουρισμός παραμένει η πιο ισχυρή αναπτυξιακή δύναμη της χώρας, αλλά πίσω από τις υψηλές επιδόσεις και τα συνεχή ρεκόρ, υπάρχουν κρίσιμα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα, την ποιότητα και τη στρατηγική κατεύθυνση του κλάδου. Ο βουλευτής Δωδεκανήσου Μάνος Κόνσολας, με πολιτική και θεσμική εμπειρία στον Τουρισμό, καταθέτει στο ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, τη δική του ανάγνωση για τα ανοιχτά μέτωπα, τα δομικά προβλήματα και τις επιλογές που θα καθορίσουν το μέλλον.

«Ο Τουρισμός είναι το μεγαλύτερο asset της χώρας», επισημαίνει ο Μάνος Κόνσολας, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αύξηση των επισκεπτών. Το πραγματικό στοίχημα, όπως τονίζει, είναι η ενίσχυση των εσόδων, η στροφή στην ποιότητα και η δημιουργία ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης που θα κάνει τον ελληνικό Τουρισμό πιο ανθεκτικό, πιο εξωστρεφή και πιο ανταγωνιστικό.

Η ματιά του δεν είναι μόνο τεχνοκρατική, αλλά βαθιά πολιτική και ανθρώπινη. Αναγνωρίζει ως κορυφαία στιγμή της διαδρομής του την εμπιστοσύνη των πολιτών, την οποία, όπως λέει, έχει βιώσει επανειλημμένα, επιμένοντας ότι οι καλύτερες στιγμές βρίσκονται ακόμη μπροστά. Την ίδια στιγμή, δεν κρύβει τον προβληματισμό του για την έλλειψη κουλτούρας συναίνεσης και συνεργασίας στα μεγάλα ζητήματα, ένα έλλειμμα που, όπως υπογραμμίζει, επηρεάζει άμεσα και τον Τουρισμό.

Ανατρέχοντας στη θητεία του ως υφυπουργός Τουρισμού, ο κ. Κόνσολας ξεχωρίζει τη διαχείριση της πανδημίας ως τη μεγαλύτερη πρόκληση. «Το άνοιγμα του Τουρισμού μετά την πανδημία δεν ήταν αυτονόητο, απαιτήθηκε σχεδιασμός και συνεχής προσαρμογή».

Ωστόσο, εκφράζει σαφή προβληματισμό για μεταρρυθμίσεις που δεν υλοποιήθηκαν:
«Τα δύο νομοσχέδια για την τουριστική εκπαίδευση και τις περιφερειακές υπηρεσίες θα μπορούσαν να αλλάξουν το τοπίο – δεν προχώρησαν».

Ο κ. Κόνσολας ξεκαθαρίζει ότι η επιτυχία του Τουρισμού δεν μπορεί να αποτιμάται μόνο με βάση τις αφίξεις.

«Το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι ο αριθμός των επισκεπτών, αλλά τα έσοδα από τον Τουρισμό»

Παρά τα θετικά στοιχεία, εντοπίζει σαφείς αδυναμίες:
• μείωση της μέσης δαπάνης ανά επισκέπτη
• υπερσυγκέντρωση σε λίγες περιφέρειες
• εξάντληση φυσικών πόρων
• μονοκαλλιέργεια του τουριστικού προϊόντος

Η απάντηση, όπως επισημαίνει, βρίσκεται στην αναβάθμιση της ποιότητας και στην ανάπτυξη νέων μορφών Τουρισμού.

Παρά τις δυσκολίες, παραμένει αισιόδοξος, επενδύοντας στους ανθρώπους που δημιουργούν, καινοτομούν και δεν φοβούνται την αλλαγή. Σε αυτό το πλαίσιο, συνοψίζει τη φιλοσοφία του για το αύριο με μια φράση που λειτουργεί και ως πυξίδα: «Ο Τουρισμός είναι η Δημιουργική Ελλάδα, η Ελλάδα της καινοτομίας, της εξωστρέφειας και της αυτοπεποίθησης».

Η συνέντευξη

Ποια είναι σήμερα, κατά την εκτίμησή σας, η πραγματική κατάσταση του ελληνικού Τουρισμού πίσω από τους αριθμούς;
Ο Τουρισμός, κ. Δεριζιώτη, αποτελεί το μεγαλύτερο asset της χώρας. Ο ελληνικός Τουρισμός διαθέτει δυναμική, αλλά είμαι ο τελευταίος που θα πει ότι δεν υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να προσέξουμε. Και αναφέρομαι, ενδεικτικά, στη μείωση της μέσης δαπάνης ενός τουρίστα στην Ελλάδα.

Αυτό δείχνει και τον δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε και είναι η επένδυση στην ποιότητα, σε τουρίστες υψηλού εισοδήματος, αλλά και ο εμπλουτισμός του τουριστικού μας προϊόντος με την ανάπτυξη νέων μορφών Τουρισμού.

Σήμερα, υπάρχουν άνθρωποι του Τουρισμού που διαπιστώνουν ότι είναι ανάγκη να διαφοροποιήσουμε το τουριστικό μας προϊόν. Όποιος δεν εξελίσσεται, τον προσπερνά η εποχή, και αυτή η εποχή που ζούμε, επιβάλλει μια νέα στρατηγική στον Τουρισμό.

Ο Τουρισμός συνεχίζει να καταγράφει ρεκόρ. Αυτό σημαίνει ότι βαδίζουμε στη σωστή κατεύθυνση ή υπάρχουν δομικά προβλήματα που δεν φαίνονται;
Από την εποχή που ήμασταν στην αντιπολίτευση, τόνιζα διαρκώς και σε κάθε ευκαιρία, ότι το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι ο αριθμός των επισκεπτών, αλλά τα έσοδα από τον Τουρισμό.

Δεν έχω αλλάξει άποψη, αυτό πιστεύω και σήμερα.

Παράλληλα, υπάρχουν δεδομένα προβλήματα όπως η υπερσυγκέντρωση τουριστικών δραστηριοτήτων σε τρεις μόνο περιφέρειες κατά κύριο λόγο, η εποχικότητα, η μονοκαλλιέργεια και η εξάντληση φυσικών πόρων.

Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο ρίσκο για τον ελληνικό Τουρισμό τα επόμενα 3-5 χρόνια;
Αυτή τη στιγμή, κ. Δεριζιώτη, βρισκόμαστε σε μια φάση γεωπολιτικών ανακατατάξεων, πολεμικών συγκρούσεων και γενικευμένης κρίσης που οδηγεί σε ανατιμήσεις, αλλά και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Η Ελλάδα θα πρέπει να κατοχυρώσει σε παγκόσμιο επίπεδο την εικόνα ενός ασφαλούς τουριστικού προορισμού, να μείνει μακριά από κάθε άμεση ή έμμεση ανάμειξη σε πολεμικές συγκρούσεις.

Παράλληλα, όμως, πρέπει να κάνουμε κορυφαίες στρατηγικές επιλογές, να υιοθετήσουμε με συνέπεια νέες πολιτικές σε τομείς όπως:
• η στροφή στην ποιότητα, που συνδέεται με την επένδυση σε νέες και εναλλακτικές μορφές Τουρισμού, όπως ο ιατρικός Τουρισμός για παράδειγμα,
• η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των τουριστικών επιχειρήσεων μέσα από την παροχή ψηφιακών προϊόντων και υπηρεσιών και την ανάπτυξη τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών,
• η προσαρμογή και αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής στον Τουρισμό. Στο μέλλον, θα υπάρχουν κλιματολογικές συνθήκες τέτοιες που θα επιτρέπουν τις διακοπές και τους μήνες Οκτώβριο, Νοέμβριο και ενδεχομένως Δεκέμβριο, ενώ η τουριστική περίοδος μπορεί να ανοίγει πολύ νωρίτερα από ό,τι σήμερα,
• ένα νέο μοντέλο τουριστικής εκπαίδευσης, με νέες ειδικότητες, νέα γνωστικά αντικείμενα, αλλά και διαρκή κατάρτιση για τους εργαζόμενους.

Κοιτάζοντας πίσω στη θητεία σας ως υφυπουργός Τουρισμού, ποια πρωτοβουλία θεωρείτε ότι είχε τη μεγαλύτερη επίδραση;
Θα αναφερθώ σε μια σειρά πρωτοβουλιών που οδήγησε στην ολική επαναφορά του ελληνικού Τουρισμού μετά το παγκόσμιο lockdown από τον covid.

Τα υγειονομικά πρωτόκολλα, το άνοιγμα του Τουρισμού με νέους, υβριδικούς κανόνες, δεν ήταν μια απλή υπόθεση. Απαιτήθηκε μελέτη, σχεδιασμός, διαρκής παρακολούθηση των διαδικασιών.

Υπάρχει κάτι που θα κάνατε διαφορετικά σήμερα, με την εμπειρία που έχετε αποκτήσει;
Θα επέμενα, εμφατικά, στην προώθηση των δύο νομοσχεδίων που είχα ετοιμάσει, το ένα για την αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης και το δεύτερο για τη μετεξέλιξη των Περιφερειακών Υπηρεσιών Τουρισμού σε αναπτυξιακό περιφερειακό βραχίονα και σε υπηρεσίες μιας στάσης για την προώθηση επενδύσεων.

Πιστεύω ότι τα δύο αυτά νομοσχέδια αποτελούν μια μεγάλη ανατροπή, είναι μεταρρυθμίσεις που παράγουν άμεσο αποτέλεσμα και κάνουν τη διαφορά.

Ποιο ήταν το πιο δύσκολο ζήτημα που κληθήκατε να διαχειριστείτε εκείνη την περίοδο;
Η πανδημία, όπως είπα και πριν, ήταν το πιο δύσκολο ζήτημα και απαίτησε διαρκή σχεδιασμό, διαμόρφωση και επικαιροποίηση των πρωτοκόλλων για να ανοίξει και πάλι με ασφάλεια ο Τουρισμός.

Δεν ήταν εύκολο, αλλά καταφέραμε μέσα από μεγάλες δυσκολίες και με τη συνεργασία των ανθρώπων και των επιχειρηματιών του Τουρισμού να ανοίξουμε με ασφάλεια και να περάσει σε όλους η εικόνα ότι η Ελλάδα είναι μια ασφαλής χώρα.

Υλοποιήθηκαν μετά την αποχώρησή σας, όσα είχατε σχεδιάσει και προετοιμάσει στο Υπουργείο;
Όχι. Τα δύο αυτά νομοσχέδια, που είναι πολύ σημαντικά και έχουν στρατηγική στόχευση με ορίζοντα το μέλλον, δεν πήραν τον δρόμο για τη Βουλή προκειμένου να ψηφιστούν.

Επισημαίνω ότι και τα δύο αυτά νομοσχέδια αποτελούσαν κυρίαρχο δομικό στοιχείο του κυβερνητικού προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας.

Μία από τις μεγαλύτερες θεσμικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν, είναι η αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης, που υπήρξε και προσωπική δέσμευση του Πρωθυπουργού.

Οι δομές τουριστικής εκπαίδευσης του Υπουργείου Τουρισμού, πρέπει να αναβαθμιστούν με έναν 4ετή κύκλο σπουδών και με σύγχρονες ειδικότητες για να συνδεθεί η εκπαίδευση με την τουριστική αγορά και την ψηφιακή οικονομία.

Μάλιστα, κ. Δεριζιώτη, ως Υφυπουργός, πέτυχα να εγκριθεί από την Ε.Ε. η χρηματοδότηση του έργου τεχνικής βοήθειας για την υποστήριξη της προσπάθειας μεταρρύθμισης των δομών τουριστικής εκπαίδευσης και για τη διοικητική υποστήριξη του Υπουργείου Τουρισμού.

Πιστεύετε ότι η διοίκηση του Τουρισμού στην Ελλάδα έχει την απαιτούμενη ταχύτητα και ευελιξία;
Πιστεύω ότι χρειάζονται μεγάλες αλλαγές στην ίδια την αρχιτεκτονική του Κράτους, αφού, σήμερα, κυρίαρχες αρμοδιότητες για τον Τουρισμό δεν βρίσκονται στα χέρια του Υπουργείου Τουρισμού, αλλά αποτελούν συναρμοδιότητες πολλών και διαφορετικών Υπουργείων.

Το πρόβλημα αυτό, σε ένα μεγάλο μέρος του, βρίσκει τη λύση του με το νομοσχέδιο που είχαμε ετοιμάσει για τη μετεξέλιξη των περιφερειακών υπηρεσιών Τουρισμού του Υπουργείου, οι οποίες θα μετατρέπονταν σε υποδοχείς επενδυτικών σχεδίων και θα παρείχαν υποστήριξη και διευκόλυνση σε κάθε επενδυτικό σχέδιο που συνδέεται με τον Τουρισμό. Θα εκπονούσαν μαζί με την αυτοδιοίκηση και τους παραγωγικούς φορείς κάθε περιφέρειας, το περιφερειακό σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης και θα παρακολουθούσαν την υλοποίησή του, παρεμβαίνοντας για την υπέρβαση εμποδίων.

Έχετε συνδεθεί με τον σχεδιασμό του τουριστικού προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας. Ποια ήταν η βασική φιλοσοφία;
Η βασική φιλοσοφία ήταν η πολυκεντρική τουριστική ανάπτυξη, η επένδυση στην ποιότητα.

Πώς μεταφράζεται στην πράξη η έννοια της «ποιοτικής ανάπτυξης» του Τουρισμού;
Πρέπει εμείς οι ίδιοι να επιλέξουμε ποιες επενδύσεις θέλουμε και ποιες πρέπει να χρηματοδοτούνται από αναπτυξιακά προγράμματα και θεσμικά κίνητρα.

Θέλουμε επενδύσεις που αντιστοιχούν στο σημερινό μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, δηλαδή, τη δημιουργία μονάδων μαζικού Τουρισμού με κατεύθυνση την ποσότητα αντί της ποιότητας και τη συντήρηση παθογενειών και πρακτικών που έχουν ξεπεραστεί;

Η απάντηση είναι όχι. Οι επενδύσεις και η παραγωγική ανασυγκρότηση του τουριστικού τομέα περνάνε μέσα από τη στροφή στην ποιότητα που στοχεύει στην αύξηση των τουριστικών εσόδων και στην προσέλκυση επισκεπτών υψηλού εισοδήματος.

Τέτοιες είναι:
• Η κατασκευή τουριστικών καταλυμάτων θα επιδοτείται μόνο αν δημιουργεί υπεραξία.
• Η αναβάθμιση των ξενοδοχειακών μονάδων 1 και 2 αστέρων που αποτελούν το 50% του δυναμικού των τουριστικών καταλυμάτων.
• Οι επενδύσεις σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων (π.χ. με μονάδα γκολφ, αθλητικές εγκαταστάσεις, υποδομές Τουρισμού υγείας και ευεξίας, με μαρίνες).

Υπάρχει σαφής στρατηγική για τη μετάβαση από το μοντέλο «ποσότητα» στο μοντέλο «αξία»; Ποια θεωρείτε ότι δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί;
Πρέπει να γίνουν πολλά, αλλά, αναμφισβήτητα, η στροφή στην ποιότητα στον Τουρισμό μας, αποτελεί στρατηγική επιλογή για το μέλλον.

Φέραμε ένα νομοσχέδιο για τον καταδυτικό Τουρισμό που είναι το πρώτο βήμα, αλλά πρέπει να ενισχυθεί και με άλλες θεσμικές παρεμβάσεις.

Υπάρχει, επίσης, μία ακόμα μορφή Τουρισμού με αειφόρο διάσταση που συνιστά στροφή και επένδυση στην ποιότητα, όπως είναι ο Τουρισμός Υγείας.

Θα πρέπει να γίνει επικαιροποίηση και ενεργοποίηση του πλαισίου για την πιστοποίηση των παρόχων που θα δραστηριοποιηθούν στον τομέα του Τουρισμού υγείας, σύμφωνα με τα standards που θέτουν διεθνείς οργανισμοί, αλλά και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο με φορολογικά και αναπτυξιακά κίνητρα για συνεργασίες ανάμεσα σε νοσοκομεία, ιατρικά κέντρα και ξενοδοχεία, αλλά και σε συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Στόχος είναι η δημιουργία υπηρεσιών και υποδομών στον Τουρισμό Υγείας με υψηλή προστιθέμενη αξία που θα προσελκύσουν επισκέπτες με υψηλό εισόδημα και θα συμβάλλουν στην αύξηση των τουριστικών εσόδων.

Υποδομές και προορισμοί: Πόσο έτοιμη είναι η Ελλάδα σε επίπεδο υποδομών να υποστηρίξει τη συνεχή αύξηση του Τουρισμού; Υπάρχει σχέδιο για την αποσυμφόρηση υπερκορεσμένων προορισμών;

Ορθολογισμός, μελέτη και ιεράρχηση των προτεραιοτήτων χρειάζεται όταν μιλάμε για υποδομές.

Για παράδειγμα, κ. Δεριζιώτη, η δημιουργία ενός Ορεινού Ταμείου, που θα χρηματοδοτείται από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους, μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία υποδομών και υπηρεσιών εναλλακτικών μορφών Τουρισμού σε αυτές τις περιοχές, αλλά και τη διασύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τη μεταποίηση και τις τουριστικές δραστηριότητες και τον τομέα των υπηρεσιών.

Σε γενικότερο επίπεδο, στον τομέα των υποδομών που αφορούν στον Τουρισμό πρέπει να δούμε ζητήματα όπως:

• Έργα αστικών αναπλάσεων και πολιτιστικών συγκεντρώσεων με τη μετατροπή υποβαθμισμένων περιοχών της Αθήνας, με μεταβιομηχανικό χαρακτήρα, σε ελκυστικές, ζωντανές γειτονιές με χώρους αναψυχής, πολιτισμού, μέσω της δημιουργίας ενός δικτύου χώρων πολιτισμού και ψυχαγωγίας.
• Υποδομές κρουαζιέρας με αναβάθμιση υπηρεσιών προς τον επιβάτη με διαχείριση αποσκευών, μεταφορά, ασφάλεια.
• Δημιουργία νέων υποδομών στα λιμάνια για τα πλοία της ακτοπλοΐας με δίκτυα για τη χρήση νέων και εναλλακτικών μορφών καυσίμων.
• Αναβάθμιση δομών δημόσιας υγείας σε νησιά που θα αποτελέσουν τους πόλους ανάπτυξης του Τουρισμού υγείας.
• Δύο Mega συνεδριακά κέντρα σε Αττική και Θεσσαλονίκη.

Υπάρχει θέμα υπερτουρισμού;
Στην Ελλάδα δεν είναι τόσο έντονο το πρόβλημα, αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να υποτιμάται ο κίνδυνος.

Η υπερσυγκέντρωση επισκεπτών και τουριστικών δραστηριοτήτων για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε έναν συγκεκριμένο τουριστικό προορισμό, εξαντλεί τις υποδομές, τα αποθέματα και τους φυσικούς πόρους, ρίχνει την ποιότητα και βραχυπρόθεσμα, αλλά και μεσοπρόθεσμα σημαίνει μειωμένο δείκτη ικανοποίησης των επισκεπτών.

Αυτός είναι ένας υπαρκτός κίνδυνος, για αυτό και πρέπει να στοχεύσουμε στην πολυκεντρική τουριστική ανάπτυξη, στην ένταξη στον χάρτη των τουριστικών προορισμών και άλλων ελληνικών περιφερειών για να μην υπάρχει υπερσυγκέντρωση τουριστικών δραστηριοτήτων σε τρεις μόνο περιφέρειες.

Εποχικότητα και νέο μοντέλο ανάπτυξης. Η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου αποτελεί διαχρονικό στόχο. Γιατί παραμένει δύσκολο να επιτευχθεί; Ποιοι τομείς μπορούν να λειτουργήσουν ως “game changers” (π.χ. city break, συνεδριακός Τουρισμός, θεματικός Τουρισμός);

Υπάρχουν μορφές Τουρισμού όπως το city break, ο Τουρισμός υγείας, ο θαλάσσιος Τουρισμός, ο συνεδριακός, αλλά και γαστρονομικός Τουρισμός και ο αγροτουρισμός που ενισχύουν την έννοια της αειφορίας.

Το ζήτημα είναι να διευκολύνουμε το πλαίσιο ανάπτυξής τους με θεσμικά, αναπτυξιακά και φορολογικά κίνητρα, να αντιμετωπίσουμε γραφειοκρατικά εμπόδια.

Μπορεί η Ελλάδα να εξελιχθεί σε προορισμό 12 μηνών ή αυτό είναι περισσότερο πολιτικό αφήγημα;

Επιτρέψτε μου να αναφερθώ στην κλιματική αλλαγή, κάποιοι ορθά την βλέπουν ως κίνδυνο, αλλά εγώ την βλέπω ως ευκαιρία για τον Τουρισμό μας, αφού η άνοδος της θερμοκρασίας δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να κάνουν οι άνθρωποι διακοπές σε χρονικές περιόδους που δεν συνηθιζόταν μέχρι σήμερα.

Αν όχι Τουρισμό 12 μηνών τον χρόνο, μπορούμε να έχουμε άνετα Τουρισμό 10 μηνών σε πλήρη ανάπτυξη. Το ζήτημα, όμως, είναι να είμαστε έτοιμοι να αξιοποιήσουμε και να εκμεταλλευτούμε αυτή την ευκαιρία, να είναι ελκυστικός ένας τουριστικός προορισμός, αλλά και κάθε τουριστικός προορισμός αυτούς τους μήνες.

Με νέες υποδομές, με πράσινες υποδομές που θα αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αλλά και με την ανάπτυξη νέων μορφών Τουρισμού που θα διαφοροποιήσουν το σημερινό μονοδιάστατο προϊόν.

Είναι σήμερα η Ελλάδα πραγματικά φιλική προς τις τουριστικές επενδύσεις; Ποιες είναι οι βασικές αγκυλώσεις που αντιμετωπίζουν οι επενδυτές;

Σε ό,τι αφορά στον Τουρισμό, το πρόβλημα έγκειται στο ότι δεν υπάρχουν οργανωμένοι υποδοχείς σε περιφερειακό επίπεδο που να αντιμετωπίζουν ολιστικά την υλοποίηση μιας επένδυσης. Στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία οργανωτικής δομής προώθησης των επενδύσεων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο σε όλες τις ΠΥΤ, όπως και η μελέτη και διαμόρφωση κινήτρων επιχειρηματικής δραστηριότητας στον περιφερειακό τουριστικό τομέα και η δημιουργία Μονάδας one stop shop για τις τουριστικές επενδύσεις σε κάθε Περιφέρεια.

Υπάρχει επαρκής σύνδεση του Τουρισμού με την ευρύτερη οικονομική πολιτική;

Το ζήτημα αυτό είναι πολυπαραγοντικό. Όπως και σε άλλες περιπτώσεις, πρέπει να υπάρχουν πλαίσια διυπουργικής συνεργασίας ανάμεσα στο Υπουργείο Τουρισμού και σε άλλα Υπουργεία. Θέλετε να σας αναφέρω ένα παράδειγμα, μια που μιλάμε για την οικονομική πολιτική;

Γνωρίζετε ότι έχει θεσπιστεί το τέλος ανθεκτικότητας για τη διαμονή στα τουριστικά καταλύματα και το τέλος κρουαζιέρας, που προκαλούν κάποιες αντιδράσεις, ιδιαίτερα το τέλος ανθεκτικότητας που το εκλαμβάνουν ως πρόσθετη φορολογία. Πρέπει να αλλάξει αυτή η εικόνα, να υπάρξει κοινωνική συμφωνία στη βάση ότι τα έσοδα αυτά έχουν αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό πρόσημο για τον ελληνικό Τουρισμό.

Και αυτό μπορεί να γίνει όταν διαμορφώσουμε μια διαδικασία δημόσιου ελέγχου στον τρόπο που αξιοποιούνται αυτά τα έσοδα. Δηλαδή, να συμμετέχουν στην κατανομή τους και έχοντας ενημέρωση όλοι οι φορείς του Τουρισμού για να διαπιστώνουν ότι οι πόροι αυτοί διατίθενται εκεί που έχουμε πει.

Τεχνολογία, δεδομένα και νέες τάσεις. Πόσο έτοιμος είναι ο ελληνικός Τουρισμός να αξιοποιήσει τεχνολογίες όπως AI και data analytics; Υπάρχει εθνική στρατηγική για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Τουρισμού;

Είναι μονόδρομος και ζήτημα άμεσης προτεραιότητας.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του Τουρισμού πρέπει να ξεκινήσει από το ίδιο το Κράτος. Αναφέρομαι στην ψηφιοποίηση των υπηρεσιών προβολής και επικοινωνίας, αλλά και των αρχείων του ΕΟΤ, καθώς και στη δημιουργία Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος, στο οποίο θα καταχωρούνται όλες οι πληροφορίες και τα δεδομένα που αφορούν στη λειτουργία και τη διαχείριση των δράσεων σε όλους τους επιχειρηματικούς-διοικητικούς τομείς του Υπουργείου Τουρισμού σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Σε ό,τι αφορά στον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, αλλά και της τουριστικής οικονομίας, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε δράσεις ψηφιακής τουριστικής προβολής και προώθησης, σε έργα αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων και των ηλεκτρονικών υπηρεσιών των τουριστικών καταλυμάτων και των τουριστικών επιχειρήσεων (από τη συναλλαγή και την επικοινωνία έως την παροχή υπηρεσιών), σε δράσεις κατάρτισης εργαζομένων στις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών και στην ανάπτυξη υποδομών ψηφιακής οικονομίας σε όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον Τουρισμό.

Πώς βλέπετε την επίδραση των μεγάλων διεθνών πλατφορμών στον κλάδο;

Η σχέση αυτή πρέπει να είναι αμφίδρομη και με αμοιβαίο όφελος και όχι ετεροβαρής και εις βάρος του ελληνικού Τουρισμού και των ελληνικών επιχειρήσεων. Για αυτό και πρέπει να υπάρχουν κανόνες.

Ο όρος «βιώσιμος Τουρισμός» χρησιμοποιείται ευρέως. Πόσο ουσιαστικός είναι στην πράξη; Πού εντοπίζετε τα μεγαλύτερα προβλήματα σε περιβαλλοντικό επίπεδο;

Η βιωσιμότητα, κ. Δεριζιώτη, συνδέεται με νέες και επικαιροποιημένες μελέτες για τη φέρουσα ικανότητα κάθε προορισμού, αλλά και τη δυνατότητα κάθε προορισμού να δημιουργήσει τη δική του τουριστική ταυτότητα, το δικό του πρότυπο τουριστικής ανάπτυξης. Η μελέτη φέρουσας ικανότητας είναι προαπαιτούμενο, συνδέεται με την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων, την ανάπτυξη υποδομών στις τουριστικές επιχειρήσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας και νερού, αλλά και τη δημιουργία νέων ενεργειακών και υδροδοτικών υποδομών για μεγάλους τουριστικούς προορισμούς, γιατί οι φυσικοί πόροι εξαντλούνται.

Μπορεί να υπάρξει ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και προστασίας των προορισμών;

Οι φυσικοί πόροι και η ανθρώπινη δραστηριότητα έχουν αμφίδρομη σχέση. Πρέπει να ενθαρρύνουμε αναπτυξιακές πρωτοβουλίες που θα συνδυάζονται με υποδομές και δράσεις περιβαλλοντικής προστασίας ή και αναβάθμισης και αποκατάστασης του περιβάλλοντος.

Το πρόβλημα έλλειψης προσωπικού στον Τουρισμό παραμένει έντονο. Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί; Πιστεύετε ότι η εργασία στον Τουρισμό έχει χάσει την ελκυστικότητά της;

Πιστεύω ότι έχει έρθει η ώρα για μια μεγάλη αλλαγή που ξεκινά από ένα νέο μοντέλο τουριστικής εκπαίδευσης που θα παράγει στελέχη με σύγχρονες ειδικότητες, υψηλού επιπέδου κατάρτιση, αντιστοίχιση με την εποχή και τις ανάγκες της αγοράς, τα οποία θα είναι περιζήτητα και θα έχουν υψηλές απολαβές.

Ο στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία των νέων θέσεων απασχόλησης του μέλλοντος, όπως και η δημιουργία προστιθέμενης αξίας για τον Τουρισμό, μέσα σε ένα ευρύ πλέγμα υπηρεσιών. Από την παροχή πληροφορίας έως την εμπορική και επιχειρηματική συναλλαγή και από την τουριστική προβολή έως την παροχή ψηφιακών υπηρεσιών.

Λείπουν, σήμερα, τόσο η εξειδίκευση όσο και η κατάρτιση σε σύγχρονες ειδικότητες για τον Τουρισμό μας, όπως η ειδικότητα του revenue manager, που δεν συνδέεται μόνο με το τμήμα κρατήσεων, αλλά και με την εφαρμογή τιμολογιακών στρατηγικών και διαδικασιών προκειμένου να βελτιωθούν τα έσοδα μιας επιχείρησης, όπως και η ειδικότητα του digital marketeer, μια ειδικότητα που συνδέεται με τις πρακτικές του σύγχρονου ψηφιακού μάρκετινγκ, αλλά και η ειδικότητα congress & events management, που αφορά στον συνεδριακό Τουρισμό και όχι μόνο.

Σε ό,τι αφορά στην έλλειψη προσωπικού σε ειδικότητες χαμηλής εξειδίκευσης, αυτό είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με την απλοποίηση του πλαισίου για τη μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες, αλλά και με την εισοδηματική κάλυψη των Ελλήνων για τους μήνες που δεν εργάζονται από την Πολιτεία, ακόμη και μέσα από τη μετατροπή του επιδόματος ανεργίας σε επίδομα απασχόλησης.

Πόσο «πολιτικός» είναι τελικά ο Τουρισμός στην Ελλάδα; Υπάρχει επαρκής συντονισμός μεταξύ υπουργείων για την τουριστική πολιτική;

Όλα είναι πολιτική τελικά, κάθε επιλογή μας, κάθε δραστηριότητα. Πρέπει να διαχωρίζουμε, όμως, την πολιτική από την κομματοκρατία και άλλες ευτελείς σκοπιμότητες.

Σε ό,τι αφορά στο δεύτερο σκέλος του ερωτήματός σας, νομίζω ότι σας απάντησα πρωτύτερα. Υπάρχει επικάλυψη αρμοδιοτήτων από άλλα Υπουργεία στα ζητήματα του Τουρισμού. Η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος περνάει μέσα από μια νέα αρχιτεκτονική και ανακατανομή αρμοδιοτήτων, καθώς και από ένα θεσμικό πλαίσιο διυπουργικών οργάνων και συνεργασιών που θα δίνουν λύση στα προβλήματα που αφορούν στον συντονισμό και στην άρση των εμποδίων που παρουσιάζονται.

Τι λείπει περισσότερο σήμερα: στρατηγική, ταχύτητα ή πολιτική βούληση;

Κύριε Δεριζιώτη, πιστεύω στον διάλογο και στη συνεννόηση που μπορούν να διαμορφώσουν ένα εθνικό σχέδιο για τον Τουρισμό που θα υπερβαίνει τον πολιτικό κύκλο μιας κυβέρνησης. Όταν υπάρχει ένα εθνικό σχέδιο για τον Τουρισμό που δεσμεύει όλους, τότε υπάρχει και η πολιτική βούληση, αλλά και η αποφασιστικότητα για να υλοποιηθεί.

Τι σας έχει διδάξει προσωπικά η ενασχόλησή σας με τον Τουρισμό;

Ο Τουρισμός είναι οι άνθρωποι. Και οι άνθρωποι έχουν ικανότητες αλλά και αδυναμίες.

Προσπαθώ να επικεντρώνομαι κάθε φορά στις ικανότητες, στις δυνατότητες, αλλά και στη δημιουργική φύση που χαρακτηρίζει τους ανθρώπους του Τουρισμού. Πιστεύω στον διάλογο, στη συνεργασία και στη συνεννόηση. Όταν ολοκληρώσαμε τη διαμόρφωση του νομοσχεδίου για την τουριστική εκπαίδευση, ανέλαβα την πρωτοβουλία και συναντήθηκα με τους Τομεάρχες Τουρισμού όλων των κομμάτων. Τους ενημέρωσα για το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, άκουσα τις παρατηρήσεις τους και χτίσαμε ένα πλαίσιο συναίνεσης και συνεννόησης.

Ποια στιγμή της πολιτικής σας διαδρομής ξεχωρίζετε;

Η αγάπη και η εμπιστοσύνη των πολιτών είναι ένα μοναδικό συναίσθημα που το έχω νιώσει άπειρες φορές. Είμαι φύσει αισιόδοξος άνθρωπος με θετική σκέψη. Για αυτό πιστεύω ότι οι καλύτερες στιγμές δεν έχουν έρθει ακόμη, είναι μπροστά μας.

Τι είναι αυτό που σας ανησυχεί περισσότερο για το μέλλον της χώρας;

Η έλλειψη κουλτούρας συναίνεσης και συνεργασίας για τα μεγάλα και κρίσιμα ζητήματα, αλλά και σε πεδία που η συνεργασία αυτή επιβάλλεται, ένα από αυτά είναι και ο Τουρισμός.

Και τι είναι αυτό που σας κάνει αισιόδοξο;

Οι άνθρωποι που έχουν δημιουργικότητα, ιδέες και δεν φοβούνται τις αλλαγές και το νέο.

Αν έπρεπε να περιγράψετε με μία φράση το μέλλον του ελληνικού Τουρισμού, ποια θα ήταν;
Ο Τουρισμός είναι η Δημιουργική Ελλάδα, η Ελλάδα της καινοτομίας, της εξωστρέφειας και της αυτοπεποίθησης.

Ο Μάνος Κόνσολας συνοψίζει τη φιλοσοφία του με μια φράση που αποτυπώνει τη συνολική του προσέγγιση: «Ο Τουρισμός είναι η Δημιουργική Ελλάδα – η Ελλάδα της καινοτομίας, της εξωστρέφειας και της αυτοπεποίθησης». Σε μια περίοδο μεγάλων προκλήσεων, η συζήτηση για τον Τουρισμό δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στα ρεκόρ. Το πραγματικό στοίχημα είναι η ποιότητα, η ανθεκτικότητα και η στρατηγική που θα καθορίσει την επόμενη ημέρα του ελληνικού Τουρισμού.