Η Ρόδος θωρακίζεται απέναντι στις πυρκαγιές: Πάνω από 900 στρέμματα υπό προστασία με το Πρόγραμμα ANTINERO III

Βαρβάρα Μπογδάνου

Ξεκίνησε μια από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις πρόληψης των τελευταίων ετών για το νησί

Με στόχο την έγκαιρη προετοιμασία και τη θωράκιση του φυσικού πλούτου του νησιού, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας μέσω της Διεύθυνσης Δασών Δωδεκανήσου θέτει σε εφαρμογή μια εκτενή μελέτη αντιπυρικής προστασίας με συνολικό προϋπολογισμό που ανέρχεται σε 1.291.207,37 ευρώ με ΦΠΑ.

Το έργο, εντάσσεται στο εθνικό πρόγραμμα που έχει τον τίτλο: «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΑΣΩΝ - ANTINERO III», χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, και αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις πρόληψης των τελευταίων ετών για το νησί της Ρόδου.

Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη δασοτεχνική παρέμβαση αντιπυρικής προστασίας για το νησί της Ρόδου, η οποία εντάσσεται στο εθνικό πρόγραμμα προστασίας δασών.

Ο κύριος στόχος του έργου είναι να συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη πυροπροστασία τόσο των οικισμών αλλά και των δασών και των δασικών εκτάσεων. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως με την αύξηση της αυτασφάλειας των δασών απέναντι στις πυρκαγιές, μέσω των κατάλληλων δασοκομικών χειρισμών, ώστε να είναι δυνατή η αποτελεσματική πυροπροστασία των δασών και των δασικών εκτάσεων, με τη διευκόλυνση του έργου της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, της Δασικής Υπηρεσίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α ́και Β ́ βαθμού, των εθελοντικών ομάδων για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, αλλά και των κατοίκων που δραστηριοποιούνται σε αγροτικές εργασίες και στον τουρισμό.

Το έργο αποβλέπει στην θωράκιση των δασικών οικοσυστημάτων της Ρόδου, στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, καθώς και της δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της διάσπασης της συνέχειας της δασικής βλάστησης, η οποία επιβραδύνει ή αποτρέπει την εξάπλωση των πυρκαγιών.

Σημειώνεται ότι στο πρόγραμμα ΑΝΤΙΝΕΡΟ είχε αναφερθεί και ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελος Τουρνάς που είχε επισκεφτεί τη Ρόδο την προηγούμενη εβδομάδα, τονίζοντας μάλιστα ότι ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τομέα της πρόληψης με σημαντικά προγράμματα προκειμένου να καθαριστούν περιαστικά δάση, αστικοί δρόμοι και να ανοιχτούν αντιπυρικές ζώνες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραχώρησε στη «Ροδιακή» η Διεύθυνση Δασών Δωδεκανήσου κύριος του Έργου & Φορέας Υλοποίησης του είναι το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) με διευθύνουσα υπηρεσία τη Διεύθυνση Δασών Δωδεκανήσου, η οποία έχει και την εποπτεία των εργασιών.

Η μελέτη συντάχθηκε από το γραφείο του δασολόγου Γεωργίου Φωτόπουλου, ενώ ανάδοχος του έργου είναι ο Νικόλαος Καραθανάσης δασολόγος ΕΔΕ. Το έργο χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (κωδ. Ο.Π.Σ. ΤΑ 5222791), είναι ενταγμένο στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας και έχει εγγραφεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

Φυσικό Αντικείμενο - Τεχνικές Εργασίες

Η μελέτη προβλέπει συγκεκριμένες παρεμβάσεις σε μια συνολική επιφάνεια επέμβασης 993,204 στρεμμάτων και ειδικότερα:

• Δημιουργία Στεγασμένων Αντιπυρικών Ζωνών: Πρόκειται για παρόδιους καθαρισμούς εκατέρωθεν δρόμων που διέρχονται από δάση, με μέσο πλάτος έως 30 μέτρα. Οι ζώνες αυτές εμποδίζουν την έρπουσα πυρκαγιά να μεταδοθεί στην κόμη, στα ψηλά κλαδιά των δέντρων.
• Δασοκομικοί Χειρισμοί: Περιλαμβάνουν καθαρισμούς υπόροφης βλάστησης (αείφυλλα πλατύφυλλα, θάμνοι, φρύγανα), κλαδεύσεις στον ανώροφο (τραχεία πεύκη, κυπαρίσσι) και εργασίες θρυμματισμού των υπολειμμάτων.
• Στεγασμένες Αντιπυρικές Ζώνες: πρόκειται για ειδικούς δασοκομικούς χειρισμούς που εμποδίζουν τη φωτιά να ανέβει στις κόμες των δέντρων.
• Χωροθέτηση κατά μήκος του οδικού δικτύου: Οι εργασίες καθαρισμού και συντήρησης εκτελούνται εκατέρωθεν του υφιστάμενου δασικού και επαρχιακού οδικού δικτύου της Ρόδου, το οποίο λειτουργεί ήδη ως αντιπυρική λωρίδα.
• Ζώνη επιρροής (Πλάτος): Οι επεμβάσεις γίνονται σε μέσο πλάτος έως 30 μέτρα εκατέρωθεν των δρόμων αυτών. Στόχος είναι να διευρυνθεί η υφιστάμενη ζώνη ασφαλείας, ώστε οι δρόμοι να μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά ως γραμμές ανάσχεσης της φωτιάς και ως ασφαλείς οδοί διαφυγής και κίνησης των πυροσβεστικών οχημάτων.

Η «συντήρηση» στη στεγασμένη ζώνη, αντί για πλήρη απογύμνωση του εδάφους (που συχνά προκαλεί διάβρωση), προβλέπει:

• Καθαρισμό της υπόροφης βλάστησης (θάμνοι, φρύγανα, ξερά χόρτα) που αποτελεί την καύσιμη ύλη για την έναρξη και εξάπλωση μιας έρπουσας πυρκαγιάς.
• Κλάδευση των ιστάμενων δέντρων (κυρίως πεύκης και κυπαρισσιών) σε ύψος μέχρι τα 2,5 - 3 μέτρα από το έδαφος. Αυτό γίνεται για να σπάσει η «κάθετη συνέχεια» της καύσιμης ύλης, εμποδίζοντας τη φωτιά να ανέβει από το έδαφος στις κορυφές των δέντρων (πυρκαγιά κόμης).

Με αυτόν τον τρόπο, οι υφιστάμενες λωρίδες (δρόμοι) θωρακίζονται και επεκτείνονται, δημιουργώντας ένα λειτουργικό δίκτυο ανάσχεσης σε συνολική έκταση 993,204 στρεμμάτων στις προστατευόμενες περιοχές του νησιού.

• Διαχείριση Βιομάζας: Αφαιρείται η καύσιμη ύλη που ευνοεί την εξάπλωση της φωτιάς.
• Υποδομές Πυρόσβεσης: Προβλέπεται η εγκατάσταση μιας υδατοδεξαμενής πυρόσβεσης για την πλήρωση των πυροσβεστικών οχημάτων. Μία από τις πλέον κρίσιμες υποδομές προκαταστολής είναι η εγκατάσταση μιας νέας προκατασκευασμένης μεταλλικής κλειστής κυλινδρικής δεξαμενής βαρέως τύπου, χωρητικότητας 25κ.μ. για πλήρωση πυροσβεστικών οχημάτων στη θέση «Αμπελική» των Απολλώνων πλησίον του Πυροφυλακείου. Η επιλογή της θέσης έγινε με αυστηρά επιστημονικά κριτήρια, καθώς θα λειτουργεί ως κεντρικό σημείο ανεφοδιασμού για τα πυροσβεστικά οχήματα που επιχειρούν στην ευρύτερη δασική περιοχή, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο απόκρισης σε περίπτωση ανάγκης.

Συνολικά, προβλέπονται καθαρισμοί και κλαδεύσεις σε δασική έκταση, συνολικού εμβαδού 993,204 στρεμμάτων σε ολόκληρο το νησί. Το έργο βρίσκεται σε εξέλιξη με χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης μέχρι τις 30-06-2026, σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη.

Το έργο καλύπτει στοχευμένα τις δασικές εκτάσεις στις εξής περιοχές:

• Δ.Ε. Νότιας Ρόδου: Κοινότητες Προφίλιας, Λαχανιάς και Κατταβιάς.

• Δ.Ε. Ατταβύρου: Κοινότητες Κρητηνίας, Σιαννών, Αγίου Ισιδώρου και Έμπωνα.

• Δ.Ε. Καμείρου: Κοινότητες Απολλώνων, Σορωνής και Σαλάκου.

• Δ.Ε. Πεταλούδων: Κοινότητες Θεολόγου και Παραδεισίου.

• Δ.Ε. Λινδίων: Κοινότητα Πυλώνας.

• Δ.Ε. Αφάντου: Κοινότητα Αρχίπολης.

• Δ.Ε. Αρχαγγέλου: Κοινότητα Αρχαγγέλου.

• Δ.Ε. Καλλιθέας: Κοινότητα Καλυθιών.

Με το 95% των πυρκαγιών να οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα, η επένδυση στην πρόληψη είναι η μόνη βιώσιμη λύση. Η Ρόδος προετοιμάζεται για το 2026 με σύγχρονα μέσα, διασφαλίζοντας ότι η «πράσινη καρδιά» του νησιού θα παραμείνει ζωντανή.