ΕΕ: Νέα Στρατηγική για Βιώσιμο και Ανταγωνιστικό Τουρισμό έως το 2030

Rodiaki NewsRoom

Σε ένα ολοκληρωμένο σύνολο συμπερασμάτων σχετικά με το μέλλον του ευρωπαϊκού τουρισμού, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθέτησε ένα νέο πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών για έναν πιο βιώσιμο, ανταγωνιστικό και ανθεκτικό τουριστικό τομέα έως το 2030. Το κείμενο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις επιπτώσεις του υπερτουρισμού, στην κλιματική κρίση, στη συνδεσιμότητα των προορισμών, στην ψηφιακή μετάβαση και στην αυξανόμενη ανάγκη για ανάπτυξη εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων.

Τα συμπεράσματα, με τίτλο «Οικοδόμηση ενός βιώσιμου και ανταγωνιστικού τουρισμού για το μέλλον», εγκρίθηκαν στις 28 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής τουριστικής ατζέντας έως το 2030, και συνδέονται με προηγούμενες πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως η «Ευρωπαϊκή Ατζέντα για τον Τουρισμό 2030», η «Μεταβατική Διαδρομή για τον Τουρισμό» και η «Διακήρυξη της Πάλμα».

Το Συμβούλιο τονίζει ότι ο τουρισμός παραμένει ένας κρίσιμος πυλώνας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο έγγραφο, ο τουριστικός τομέας αντιπροσώπευε το 2024 περίπου το 7% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της ΕΕ, παρέχοντας περίπου το 10% των θέσεων εργασίας και αποτελώντας 4,6 εκατομμύρια επιχειρήσεις, εκ των οποίων το 99% ήταν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Ταυτόχρονα, η ΕΕ αναγνωρίζει ότι ο τουρισμός αντιμετωπίζει ένα νέο και πολύπλοκο σύνολο προκλήσεων. Το κείμενο κάνει συγκεκριμένη αναφορά στις γεωπολιτικές εντάσεις, την οικονομική αβεβαιότητα, τις επιδεινούμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, την υπερκατανάλωση φυσικών πόρων, τις τεχνολογικές αλλαγές, καθώς και τις επίμονες ελλείψεις εργατικού δυναμικού που επηρεάζουν τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τις τοπικές κοινότητες.

Το Συμβούλιο τονίζει ότι η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα του τουρισμού δεν αποτελούν αντικρουόμενους στόχους, αλλά αλληλοενισχυόμενους παράγοντες. Όπως σημειώθηκε, οι επενδύσεις στην πιο αποτελεσματική χρήση των πόρων, στις πρακτικές κυκλικής οικονομίας, στην απαλλαγή από τον άνθρακα, στην προστασία της φύσης και στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μπορούν να μειώσουν το κόστος και τους κινδύνους, να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και να βελτιώσουν την εμπειρία τόσο των κατοίκων όσο και των επισκεπτών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ζήτημα του «ανισόρροπου τουρισμού», μιας έννοιας που περιλαμβάνει τόσο τον υπερτουρισμό όσο και τον υποτουρισμό. Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι η έντονη χωρική και εποχική συγκέντρωση τουριστικών ροών δημιουργεί πιέσεις σε συγκεκριμένους προορισμούς, ενώ άλλες περιοχές παραμένουν υποαξιοποιημένες για τον τουρισμό.

Για τον λόγο αυτό, τα κράτη μέλη καλούνται να συλλέγουν συστηματικά δεδομένα σχετικά με τις τουριστικές ροές, τις πιέσεις στέγασης, την αγορά εργασίας, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Ταυτόχρονα, ενθαρρύνονται να αναπτύξουν εθνικές και περιφερειακές πολιτικές που προωθούν την ανακατανομή των τουριστικών ροών προς λιγότερο προωθημένες περιοχές, όπως ορεινές, νησιωτικές, αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

Το κείμενο δίνει επίσης ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων στον σχεδιασμό του τουρισμού. Η ΕΕ ζητά ουσιαστική συμμετοχή των κατοίκων, των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, των εργαζομένων και των τοπικών ενδιαφερόμενων μερών στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των στρατηγικών τουρισμού, μέσω ερευνών, διαβουλεύσεων και εργαλείων για την παρακολούθηση της κοινωνικής αποδοχής του τουρισμού.

Ένα σημαντικό μέρος των συμπερασμάτων αφορά επίσης τη συνδεσιμότητα. Το Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι οι αξιόπιστες, οικονομικά προσιτές και καθ' όλη τη διάρκεια του έτους αεροπορικές, χερσαίες και θαλάσσιες συνδέσεις αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την περιφερειακή συνοχή και την ισορροπημένη τουριστική ανάπτυξη, ιδίως για τις νησιωτικές, απομακρυσμένες και εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρώπης.

Τα κράτη μέλη καλούνται να προωθήσουν πιο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς, όπως οι σιδηρόδρομοι, τα λεωφορεία, τα πορθμεία, οι ποδηλατικές διαδρομές και οι συνδυασμένες μεταφορές, καθώς και να επενδύσουν σε υποδομές που εξυπηρετούν τόσο τους κατοίκους όσο και τους επισκέπτες.

Στο μέτωπο της πράσινης μετάβασης, το Συμβούλιο σημειώνει ότι ο τουρισμός επηρεάζεται ολοένα και περισσότερο από ακραία καιρικά φαινόμενα, λειψυδρία, απώλεια βιοποικιλότητας και ρύπανση, δημιουργώντας συστημικούς κινδύνους για την οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα των προορισμών.

Η ΕΕ ζητά επιταχυνόμενα μέτρα μετριασμού και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, ενισχυμένη προστασία των οικοσυστημάτων και ανάπτυξη πιο «αναγεννητικών» μορφών τουρισμού που ωφελούν τόσο το περιβάλλον όσο και τις τοπικές κοινότητες. Ταυτόχρονα, ενθαρρύνεται η υιοθέτηση εργαλείων περιβαλλοντικής διαχείρισης, όπως το Οικολογικό Σήμα της ΕΕ και το EMAS, παράλληλα με την αύξηση των επενδύσεων σε κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα χαμηλών εκπομπών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης στην ανάγκη προσαρμογής των υποδομών στις νέες κλιματικές συνθήκες, ιδίως στις παράκτιες και θαλάσσιες περιοχές που θεωρούνται ιδιαίτερα εκτεθειμένες στους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής.

Ένα σημαντικό τμήμα αφιερώνεται επίσης στην ψηφιακή μετάβαση του τουρισμού. Το Συμβούλιο θεωρεί ότι τα δεδομένα, τα ψηφιακά εργαλεία, η τεχνητή νοημοσύνη και οι έξυπνες πλατφόρμες αποτελούν στρατηγικούς μοχλούς για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας των προορισμών.

Σε αυτό το πλαίσιο, προωθείται η δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για τον τουρισμό (European Tourism Data Space – ETDS), με στόχο τη διαλειτουργικότητα των δεδομένων, την καλύτερη παρακολούθηση των τουριστικών ροών και την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων μέσω πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.

Το Συμβούλιο ζητά επίσης την ανάπτυξη ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για την υπεύθυνη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον τουρισμό, καθώς και την υποστήριξη νεοσύστατων επιχειρήσεων, κόμβων καινοτομίας και τεχνολογικών λύσεων στον ταξιδιωτικό τομέα.

Στον τομέα της απασχόλησης, το κείμενο αναγνωρίζει ότι η ποιότητα της εργασίας, οι κατάλληλες συνθήκες εργασίας και η ανάπτυξη δεξιοτήτων αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα του τουρισμού.

Η ΕΕ ζητά ενίσχυση της δια βίου μάθησης, της επανεκπαίδευσης και της αναβάθμισης των δεξιοτήτων, ιδίως σε τομείς όπως οι πράσινες τεχνολογίες, οι ψηφιακές δεξιότητες, η επιχειρηματικότητα και οι κοινωνικές δεξιότητες. Ταυτόχρονα, γίνεται αναφορά στην ανάγκη αντιμετώπισης των εποχιακών ελλείψεων εργατικού δυναμικού και βελτίωσης της ελκυστικότητας των επαγγελμάτων που σχετίζονται με τον τουρισμό.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται επίσης στην ανθεκτικότητα του τουρισμού απέναντι σε κρίσεις. Το Συμβούλιο ζητά την ανάπτυξη μηχανισμών πρόληψης κινδύνων, συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, σχεδίων αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και καλύτερο συντονισμό σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ταυτόχρονα, προωθείται η χρήση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο για τη διαχείριση των τουριστικών ροών, παράλληλα με την ενίσχυση μορφών τουρισμού όπως ο αργός τουρισμός, ο τουρισμός που βασίζεται στη φύση, ο πολιτιστικός τουρισμός και ο επαγγελματικός τουρισμός (MICE), προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από συγκεκριμένες αγορές ή περιόδους αιχμής.

Το Συμβούλιο υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη ενίσχυσης της εικόνας της Ευρώπης ως ασφαλούς, βιώσιμου και χωρίς αποκλεισμούς προορισμού, διατηρώντας παράλληλα την αυτονομία των εθνικών και περιφερειακών εμπορικών σημάτων.

Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να ενσωματώσει αυτές τις προτεραιότητες στη νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Βιώσιμο Τουρισμό, ενώ προβλέπονται εκθέσεις προόδου ανά τριετία σχετικά με την εφαρμογή των συμπερασμάτων.

πηγή: money-tourism.gr