Θάνος Ζέλκας: Υγεία με ταχυδρομικό κώδικα;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο, η πρόσβαση σε ένα νοσοκομείο θεωρείται σχεδόν αυτονόητη. Μπορεί να υπάρχουν καθυστερήσεις, ελλείψεις, αναμονές και όλα τα γνωστά προβλήματα του ΕΣΥ, υπάρχει όμως παράλληλα η βεβαιότητα ότι, αν προκύψει κάτι σοβαρό, μια μεγάλη δομή υγείας βρίσκεται σε σχετικά μικρή απόσταση.

Στα νησιά και στις απομακρυσμένες περιοχές αυτή η πρόσβαση δεν είναι δεδομένη και δημιουργεί μεγάλη ανασφάλεια στους κατοίκους τους. Ένα σοβαρό περιστατικό μπορεί να απαιτήσει διακομιδή σε μεγαλύτερο νησί ή στην Αθήνα, ενώ η έλλειψη βασικών ειδικοτήτων στις τοπικές δομές παραμένει ένα πρόβλημα που επανέρχεται εδώ και χρόνια. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η απόσταση από ένα οργανωμένο νοσοκομείο αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία από όση αντιλαμβάνεται κάποιος που ζει σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο.

Το πρόβλημα της στελέχωσης είναι γνωστό. Τον περασμένο Ιανουάριο το υπουργείο Υγείας επαναπροκήρυξε 95 θέσεις ειδικευμένων γιατρών του ΕΣΥ που είχαν ήδη κηρυχθεί άγονες, με ιδιαίτερη έμφαση σε νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η δημιουργία μιας θέσης δεν εξασφαλίζει ταυτόχρονα και την κάλυψή της.

Τα τελευταία χρόνια έχουν δοθεί επιπλέον οικονομικά κίνητρα για τη στελέχωση των νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, χωρίς όμως το ενδιαφέρον να είναι πάντα το αναμενόμενο. Ακόμη και η στέγαση έχει εξελιχθεί σε σοβαρό εμπόδιο, ιδιαίτερα στα τουριστικά νησιά όπου το κόστος και η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών δυσκολεύουν σημαντικά την εγκατάσταση υγειονομικού προσωπικού.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το περασμένο καλοκαίρι το υπουργείο Υγείας αναζήτησε λύση μέσω συνεργασίας με γνωστή εταιρεία για τη δωρεάν φιλοξενία γιατρών και νοσηλευτών σε πέντε νησιά, μεταξύ των οποίων και η Ρόδος. Η δυσκολία στελέχωσης, επομένως, δεν εξηγείται μόνο από τις αποδοχές. Συνδέεται και με τις συνθήκες ζωής και εργασίας που συνοδεύουν μια μακροχρόνια εγκατάσταση μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Την ίδια ώρα, μεγάλο μέρος της δημόσιας εικόνας εξαντλείται στις ανακαινίσεις, στον νέο εξοπλισμό και στα εγκαίνια. Οι υποδομές έχουν αξία και αρκετές έχουν αναβαθμιστεί μέσω ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ή δωρεών. Ένα σύγχρονο Τμήμα Επειγόντων είναι σαφώς καλύτερο από ένα παλαιότερο και ανεπαρκές. Η εικόνα όμως αλλάζει όταν πίσω από το ανακαινισμένο κτίριο δεν υπάρχουν οι ιατροί και το νοσηλευτικό προσωπικό που θα το στελεχώσουν.

Στην Κάλυμνο, στα εγκαίνια των ανακαινισμένων ΤΕΠ τον Ιούλιο, ο υπουργός Υγείας ανέφερε ότι από επτά προκηρυχθείσες θέσεις καλύφθηκαν οι τέσσερις και χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «αρκετά καλή επιτυχία». Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει με έναν τρόπο τη δυσκολία του εγχειρήματος. Η ανακαίνιση ενός χώρου ολοκληρώνεται σε συγκεκριμένο χρόνο. Η στελέχωσή του αποδεικνύεται πολύ δυσκολότερη υπόθεση.

Οι αεροδιακομιδές καλύπτουν ένα σημαντικό μέρος αυτής της απόστασης. Από το 2021 έως τα μέσα του 2025 είχαν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 10.000, ενώ το 2026 ο στόλος ενισχύθηκε με δύο νέα ελικόπτερα, το ένα με βάση τη Ρόδο για την κάλυψη των Δωδεκανήσων. Πρόκειται για ουσιαστική ενίσχυση, χωρίς όμως να αναιρείται η ανάγκη οι τοπικές δομές να μπορούν να αντιμετωπίσουν σωστά τα πρώτα και συχνά κρίσιμα στάδια ενός περιστατικού.

Υπάρχει και μια πλευρά που δύσκολα καταγράφεται στις στατιστικές. Είναι η ανασφάλεια που δημιουργεί η σκέψη ότι ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας μπορεί να απαιτήσει μετακίνηση σε άλλο νησί ή στην ηπειρωτική χώρα, κάτι που επηρεάζει περισσότερο όσους έχουν αυξημένες ανάγκες φροντίδας ή ζουν μόνοι τους.

Η συζήτηση για τη στελέχωση των νησιωτικών δομών υγείας γίνεται συνήθως με αριθμούς, θέσεις, προσλήψεις και διακομιδές. Αυτό που δύσκολα αποτυπώνεται είναι η αγωνία εκείνων που γνωρίζουν ότι, αν προκύψει κάτι σοβαρό, η κατάλληλη φροντίδα μπορεί να βρίσκεται αρκετά μακριά. Πόσο πειστικά λοιπόν μπορεί η Πολιτεία να μιλά για στήριξη της νησιωτικής ζωής, όταν η αίσθηση ασφάλειας απέναντι στην ασθένεια εξακολουθεί να εξαρτάται από τον τόπο κατοικίας;