Γιώργος Ζαχαριάδης: Η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ στη Ρόδο – 52 χρόνια πριν

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Γιώργος Ζαχαριάδης

Η διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη του 1974 του ιδρυτή και αρχηγού του ΠΑΣΟΚ Ανδρέα Παπανδρέου, εξέφραζε εκείνη ακριβώς την εποχή, τους πόθους και τα οράματα του Έθνους, που μόλις είχε απαλλαγεί από την εφτάχρονη δικτατορία. Και για το λόγο αυτό βρήκε μεγάλη απήχηση από τον ελληνικό λαό και με την πάροδο των χρόνων το ΠΑΣΟΚ από κόμμα διαμαρτυρίας (όπως κάποιοι το αποκαλούσαν τότε) έγινε κόμμα εξουσίας, που κυβέρνησε κατά διαστήματα τη χώρα πάνω από 20 χρόνια.

Φυσικά ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ βρήκε αμέσως εκείνη την περίοδο «πρόσφορο έδαφος» και στη Δωδεκάνησο. Υπήρχε, βέβαια, στη Ρόδο και σε άλλα νησιά, προδικτατορικά ένας πυρήνας οπαδών του Ανδρέα που τους εξέφραζε ο δικηγόρος Γιώργος Χιωτάκης, αλλά μόλις ανακοινώθηκε και επίσημα η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ, έσπευσαν να ενταχθούν πολλοί συμπολίτες μας. Οι περισσότεροι ήταν νέοι που έζησαν την καταπίεση της δικτατορίας και οι θέσεις του Ανδρέα Παπανδρέου «για μια Ελλάδα που θα ανήκει στους Έλληνες» τους εξέφραζε απόλυτα και χωρίς κανένα δισταγμό εντάχθηκαν στο ΠΑΣΟΚ.

Οι πρώτες συγκεντρώσεις στελεχών γινόντουσαν αργά το βράδυ στο δικηγορικό γραφείο του Γιώργου Χιωτάκη, κάτω από τα άγρυπνα μάτια των αστυνομικών της Ασφάλειας που παρακολουθούσαν ποιοι μπαινόβγαιναν!.. Το «φακέλωμα» δεν είχε ακόμη καταργηθεί και πολλοί το βρήκαν αργότερα μπροστά τους!.. Στο γραφείο, λοιπόν, του Χιωτάκη και ύστερα από αλλεπάλληλες συσκέψεις εκδόθηκε η πρώτη διακήρυξη της Επιτροπής Ρόδου του ΠΑΣΟΚ, η οποία δημοσιεύτηκε στον τοπικό τύπο της 29ης Σεπτεμβρίου 1974, που συμπτωματικά την ίδια μέρα ανακοινώθηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή η ίδρυση του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας!.. Την διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ υπέγραψαν οι εξής συμπολίτες μας:

--Χιωτάκης Γεώργιος, δικηγόρος

--Παπαποστόλου Αλέξανδρος, οικονομολόγος

--Κόκκινος Εμμανουήλ, δικηγόρος,

--Καραναστάσης Αθ. ξεναγός

--Χριστοδούλου Β. χρυσοχόος

--Συμιξής Ελευθέριος, έμπορος

--Καρπαθίου Νίκος, οικονομολόγος

--Παπανικήτας Ι., βιομήχανος

--Ζουλιάνης Ανδρέας, χειριστής μηχανημάτων,

--Ευθυμίου Ανδρ., χρυσοχόος

--Παυλίδης Βαγγέλης, σκιτσογράφος

--Γιαννούλης Ι., διακοσμητής,

--Βασιλαράς Νικ., χρυσοχόος

--Ανδριωτάκης Γιώργος, αρχιτέκτων,

--δρ. Αθανασίου Βασίλης, οικονομολόγος-κοινωνιολόγος

--Καραναστάσης Αρ., εμπορικός αντιπρόσωπος

--Γεωργιάδης Παν., φυσικός

--Τσιμπιδάκης Θεοδ., χρυσοχόος

--Σταματιάδης Ι., δικηγόρος

--Πουλής Ι., ιδ. υπάλληλος

--Χατζηφούντας Απ., ιδιωτικός υπάλληλος

--Νισυρίου Ι., ιδ. υπάλληλος

--Ρούσος Χρυσοχός, ιδιωτικός υπάλληλος

--Ρουμελιώτης Εμμ., κρεοπώλης

--Βασιλείου Αντ., οικοδόμος

--Χατζηνικολάου Σωτ., έμπορος

--Χατζηνικολάου Κ., έμπορος

--Τσιγάρος Γιάννης, λογιστής

--Καρανίκης Γ., εργολάβος

--Μηνάς Στ., οικονομολόγος

--Μοσχάκης Γ., φρουτέμπορος

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ οι παραπάνω συμπολίτες μας αποτέλεσαν την ιδρυτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ στη Ρόδο, που ανέλαβε την οργάνωση του κόμματος και την προεργασία για τις πρώτες μεταδικτατορικές εκλογές της 19ης Νοεμβρίου 1974, ενώ στην Κεντρική Επιτροπή του Κινήματος μετείχαν οι συμπολίτες μας Βασίλης Αθανασίου και Βαγγέλης Παυλίδης. Και σε μια ιστορική συγκέντρωση που έγινε στον υπόγειο νυχτερινό κέντρο «Ζορμπάς» και ύστερα από πολλές διαβουλεύσεις, αποφασίστηκε ποιοι θα εκπροσωπήσουν το νότιο συγκρότημα Δωδεκανήσου στο ψηφοδέλτιο του ΠΑΣΟΚ. Τελικά επελέγησαν ο δικηγόρος Γιώργος Χιωτάκης και ο οικονομολόγος Αντώνης Γεωργιάδης, ενώ το βόρειο συγκρότημα επέλεξε από την Κάλυμνο τον ναύαρχο Κλεάνθη Ζερβό και από την Κω τον φαρμακοποιό Μάρκο Νικολή.

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

Στις εκλογές του 1974 η κεντροαριστερά στη Δωδεκάνησο τριχοτομήθηκε. Διότι εκτός από το ΠΑΣΟΚ, ο Γιάννης Ζίγδης ίδρυσε την Δημοκρατική ‘Ένωση Κέντρου, ενώ υπήρχε και η Ένωση Κέντρου-Νέες Δυνάμεις του Γεωργίου Μαύρου. Και παρά το γεγονός ότι το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές πήρε στη Δωδεκάνησο ένα σημαντικό ποσοστό (21,01%) δεν κατόρθωσε να εκλέξει βουλευτή, λόγω του εκλογικού συστήματος, επειδή πανελλαδικά το ΠΑΣΟΚ δεν ξεπέρασε το όριο του 17% για να μπει στην β΄ κατανομή. Αντίθετα η Ένωση Κέντρου με ποσοστό 16,98% στη Δωδεκάνησο εξέλεξε βουλευτή (από την γ΄ κατανομή) τον Σάββα Καραγιάννη, επειδή το κόμμα του πανελλαδικά συγκέντρωσε ποσοστό 20,42%, ενώ το ΠΑΣΟΚ περιορίστηκε στο 13,58%. Στις ίδιες εκλογές το κόμμα του Ζίγδη συγκέντρωσε ποσοστό 13,82% και δεν εξέλεξε βουλευτή, ενώ η Νέα Δημοκρατία συγκέντρωσε ποσοστό 45,36% και εξέλεξε τρεις βουλευτές (Εμμ. Ζαννής, Ευάγγελος Κανονάρχος και Ιπποκράτης Ταυλάριος).

Στις εκλογές της 20ής Νοεμβρίου 1977 τα αποτελέσματα για το ΠΑΣΟΚ ήταν πολύ καλύτερα και από το σημείο αυτό ξεκινά η ανοδική πορεία του και στα Δωδεκάνησα. Συγκέντρωσε ποσοστό 27,21% και εξέλεξε βουλευτή τον Αντώνη Γεωργιάδη, η Νέα Δημοκρατία εξέλεξε τους Αριστοτέλη Παυλίδη και Ευάγγελο Κανονάρχο, ενώ εκλέγεται και ο Γιάννης Ζίγδης που, στο μεταξύ είχε προσχωρήσει στην Ένωση Κέντρου για να γίνει αργότερα αρχηγός της και το 1985 να προσχωρήσει στο ΠΑΣΟΚ και να εκλεγεί βουλευτής στην β΄ Αθηνών.

Από τις εκλογές του 1981 αρχίζει η πλήρης κυριαρχία του ΠΑΣΟΚ στη Δωδεκάνησο, που πάντοτε ήταν πρώτο κόμμα, άσχετα εάν πανελλαδικά πρώτευε η Νέα Δημοκρατικά. Αυτό συνεχίστηκε μέχρι τις πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις, που-για τους γνωστούς λόγους- το ΠΑΣΟΚ καταποντίστηκε.

ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ

Σε όλα αυτά τα χρόνια της λειτουργίας του, το ΠΑΣΟΚ εκπροσωπήθηκε στο Κοινοβούλιο συνολικά από 12 βουλευτές και μάλιστα ο ένας, ο πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου πέθανε κατέχοντας την έδρα της Δωδεκανήσου στη Βουλή. Οι 12 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ είναι οι Αντώνης Γεωργιάδης, Γιώργος Χιωτάκης, Κοσμάς Σφυρίου, Κλεάνθης Ζερβός, Κώστας Σκανδαλίδης, Γιάννης Παρασκευάς, Ανδρέας Παπανδρέου, Δημήτρης Κρεμαστινός, Βασίλης Παπανικόλας, Κώστας Καίσερλης, Γιώργος Νικητιάδης, Στάθης Κουσουρνάς, Γιώργος Κασσάρας και Νίκος Ζωίδης, ενώ –κατά καιρούς-έχουν λάβει υπουργικό χαρτοφυλάκιο οι Αντ. Γεωργιάδης, Κ. Σφυρίου, Κώστας Σκανδαλίδης, Δημήτρης Κρεμαστινός, Κώστας Καίσερλης και Γιώργος Νικητιάδης. Επίσης ο Αντώνης Γεωργιάδης έχει εκλεγεί ευρωβουλευτής, όπως και για σύντομο χρονικό διάστημα ο Γιάννης Ζίγδης, ενώ γραμματείς της νομαρχιακής επιτροπής έχουν εκλεγεί κατά καιρούς οι Γιώργος Χιωτάκης, Γιάννης Γιαννούλης, Νίκος Χατζηγρηγορίου, Γιώργος Γιαννόπουλος, Βασίλης Παπανικόλας, Βασίλης Σταυριανός, Δημήτρης Μοσχογιάννης, Γιώργος Πόκκιας, Τιμόθεος Παρασκευάς και Παναγιώτης Μπουλιέρης.

Η πορεία του ΠΑΣΟΚ και στη Δωδεκάνησο, όλα αυτά τα χρόνια, πέρασε από πολλούς δρόμους. Από το υπόγειο του «Ζορμπά» βρέθηκε σε υπουργικά γραφεία, σε έδρανα της Ευρωβουλής, Τώρα δίνει μια νέα μάχη. Θα τα καταφέρει?

Κεντρική φωτό: Γιάννης Τσιγάρος, Βασίλης Παπανικόλας, Γιώργος Γιαννόπουλος, Γιάννης Μαχαιρίδης, Κώστας Σκανδαλίδης από τα τοπικά ιστορικά ΠΑΣΟΚ.