Μητσοτάκης από τον ΟΗΕ: Μήνυμα στην Τουρκία, Κυπριακό, Ουκρανία, Μέση Ανατολή και αυστηροί κανόνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Rodiaki NewsRoom

Η Ελλάδα ως «γέφυρα» μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου – Η αναφορά στο casus belli, η επιμονή στην UNCLOS, το μήνυμα για την Κύπρο, η οικονομία, οι ενεργειακές διασυνδέσεις και η προειδοποίηση για τους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης

Ένα συνολικό πλαίσιο για τον ρόλο που επιδιώκει να διαδραματίσει η Ελλάδα στο νέο και ιδιαίτερα ρευστό διεθνές περιβάλλον παρουσίασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, συνδέοντας τις πάγιες ελληνικές θέσεις στα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό με τις μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις, τη θαλάσσια ασφάλεια, την ενέργεια, την οικονομία και τη συζήτηση που ανοίγει διεθνώς για την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Διάλογος με την Τουρκία, αλλά χωρίς απειλές πολέμου

Ο πρωθυπουργός επέλεξε χαμηλούς τόνους απέναντι στην Τουρκία, χωρίς όμως να μετακινηθεί από τις σταθερές θέσεις της Αθήνας. Επανέλαβε ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ειρήνη και τη σταθερότητα, ξεκαθάρισε όμως ότι ουσιαστική πρόοδος δεν μπορεί να υπάρξει όταν παραμένει σε ισχύ απειλή πολέμου απέναντι στην άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων. Παράλληλα, παρουσίασε τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, την UNCLOS, ως το θεσμικό πλαίσιο μέσω του οποίου μπορούν να επιλυθούν οι διαφορές για την υφαλοκρηπίδα και τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες.

«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία», ήταν το βασικό μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη όταν αναφέρθηκε στις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας, υπενθυμίζοντας ότι οι δύο χώρες είναι προορισμένες να ζουν η μία δίπλα στην άλλη. Όπως επισήμανε, τα τελευταία τρία χρόνια έχει καταβληθεί συστηματική προσπάθεια για τη βελτίωση των διμερών σχέσεων, την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας, προκειμένου να αποφεύγεται μία κλιμάκωση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες κρίσεις.

Η ελληνική θέση, ωστόσο, όπως την παρουσίασε στη Γενική Συνέλευση, είναι ότι αυτή η διαδικασία πρέπει να εδράζεται στον πλήρη σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας. Ο πρωθυπουργός επανέφερε ως τη μακροχρόνια διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το ζήτημα της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ και υποστήριξε ότι δεν μπορούν να συνυπάρχουν ένας ουσιαστικός διάλογος και μονομερείς ενέργειες που, κατά την ελληνική θέση, αμφισβητούν τη διεθνή έννομη τάξη.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο casus belli. Χωρίς να ανεβάσει τους τόνους, υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος όταν μία χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με απειλή πολέμου ως απάντηση στην άσκηση δικαιωμάτων που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο. Στην επιχειρηματολογία του συνέδεσε το ζήτημα αυτό με την ευρύτερη ανάγκη διαφύλαξης της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Από τα πιο ισχυρά σημεία της ομιλίας ήταν η αναφορά στο Κυπριακό. Ο πρωθυπουργός μίλησε για μία «ανοιχτή πληγή» στην περιοχή, 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, χαρακτηρίζοντας το Κυπριακό «λυδία λίθο» για την αξιοπιστία των ίδιων των Ηνωμένων Εθνών και την ικανότητά τους να εφαρμόζουν τα ψηφίσματα και τις αρχές του Καταστατικού τους Χάρτη.

Η Αθήνα, όπως τόνισε, στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για τη δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων που θα επιτρέψουν την επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών. Έθεσε ως στόχο την επανένωση της Κύπρου, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, και χωρίς δυνάμεις κατοχής.

Σε ένα ευρύτερο επίπεδο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε έναν κόσμο στον οποίο οι κανόνες και οι ισορροπίες των προηγούμενων δεκαετιών δοκιμάζονται όλο και περισσότερο. Αναφέρθηκε στον πολλαπλασιασμό των συγκρούσεων, στη διάβρωση της αυτοσυγκράτησης στις διεθνείς σχέσεις και στην ανάγκη να ενισχυθεί ξανά η πολυμέρεια.

Κεντρική θέση στο συγκεκριμένο πλαίσιο κατείχε το Δίκαιο της Θάλασσας. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την UNCLOS ένα από τα πλέον επιτυχημένα παραδείγματα διεθνούς πολυμερούς συνεργασίας, επισημαίνοντας ότι παρέχει ένα δεσμευτικό νομικό πλαίσιο για την ειρηνική επίλυση διαφορών.

Στάθηκε παράλληλα στην αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία των θαλάσσιων οδών. Από τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα μέχρι τον Ινδο-Ειρηνικό, όπως ανέφερε, εμπορικές διαδρομές και πλοία βρίσκονται όλο και συχνότερα στο πεδίο γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Για την Ελλάδα, που αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις στην παγκόσμια ναυτιλία, η προστασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας αποκτά ιδιαίτερο βάρος.

Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στη συμμετοχή της χώρας στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «ASPIDES» στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τόνισε ότι η θαλάσσια ασφάλεια θα βρεθεί ψηλά στις ελληνικές προτεραιότητες κατά την επόμενη Προεδρία της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Η Ελλάδα ως «γέφυρα» σε μια περιοχή πολλαπλών κρίσεων

Η Ελλάδα παρουσιάστηκε από τον πρωθυπουργό ως μία χώρα που λόγω της γεωγραφικής της θέσης μπορεί να λειτουργήσει ως «γέφυρα» μεταξύ της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου. Αναφέρθηκε στις στρατηγικές συνεργασίες που έχει αναπτύξει με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κατάρ, χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική διατύπωση ότι η Ελλάδα επιδιώκει να «χτίζει γέφυρες» και όχι να δημιουργεί προβλήματα.

Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφορούσε τη Μέση Ανατολή. Για τη Γάζα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τάχθηκε υπέρ της εφαρμογής του ειρηνευτικού σχεδίου και επανέλαβε την ελληνική υποστήριξη στη λύση δύο κρατών, με Ισραήλ και Παλαιστίνη να συνυπάρχουν με ειρήνη και ασφάλεια. Υποστήριξε ότι η Χαμάς δεν πρέπει να έχει ρόλο στη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας, ενώ σημείωσε ότι η ανοικοδόμηση πρέπει να προχωρήσει με τους ίδιους τους Παλαιστινίους να έχουν ευθύνη για το μέλλον της περιοχής.

Ταυτόχρονα εξέφρασε ανησυχία για τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη και για ενέργειες που, όπως ανέφερε, παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο και υπονομεύουν τη δυνατότητα δημιουργίας βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους. Τόνισε ακόμη ότι η στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ επιτρέπει ακριβώς την ύπαρξη ενός ανοικτού και ειλικρινούς διαλόγου ακόμη και στα δύσκολα ζητήματα.

Για τον Λίβανο επισήμανε ότι πρέπει να αποφευχθεί ένα κενό ασφαλείας μετά τη λήξη της εντολής της UNIFIL, ενώ υπογράμμισε τη στήριξη της Ελλάδας σε ένα κυρίαρχο και ισχυρό λιβανέζικο κράτος.

Στη Συρία στάθηκε στην ανάγκη δημιουργίας ενός σταθερού και συμπεριληπτικού κράτους, με ασφάλεια για όλες τις θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες, κάνοντας ειδική αναφορά στην ορθόδοξη χριστιανική μειονότητα και στους κινδύνους που αντιμετωπίζει από ισλαμιστικές εξτρεμιστικές ομάδες.

Ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον είχε η αναφορά στη Λιβύη. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε τις προσπάθειες επανένωσης της χώρας και επανέλαβε ότι η Ελλάδα επιθυμεί συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών. Δήλωσε παράλληλα ότι η Αθήνα είναι έτοιμη να βοηθήσει τους λιβυκούς θεσμούς στην προστασία των συνόρων και στη διαχείριση της μετανάστευσης.

Για την Ουκρανία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας προς το Κίεβο και την καταδίκη των ρωσικών επιθέσεων κατά αμάχων και πολιτικών υποδομών. Υποστήριξε ότι η διπλωματία πρέπει να οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός και σε μία διαρκή ειρήνη που θα βασίζεται στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Τόνισε ιδιαίτερα ότι η Ουκρανία πρέπει να έχει καθοριστικό λόγο στις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον της και ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να απουσιάζει από τις σχετικές διαπραγματεύσεις.

Αναφορά έκανε και στον πόλεμο στο Σουδάν, περιγράφοντας μία εξαιρετικά σοβαρή ανθρωπιστική κρίση. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι μία συνέχιση της σύγκρουσης μπορεί να προκαλέσει νέο μεγάλο μεταναστευτικό κύμα προς την Ευρώπη, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Ένωση να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στην πολιτική διαδικασία για τον τερματισμό του πολέμου.

Οικονομία, ενεργειακές διασυνδέσεις και η μεγάλη πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Ένα άλλο σημαντικό κεφάλαιο της ομιλίας αφορούσε την ελληνική οικονομία. Ο πρωθυπουργός επιχείρησε να παρουσιάσει τη διαδρομή της χώρας από την πολυετή οικονομική κρίση μέχρι τη σημερινή εικόνα στις αγορές. Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα έχασε περισσότερο από το 25% του ΑΕΠ της κατά τα χρόνια της κρίσης, υποστηρίζοντας ότι σήμερα αναπτύσσεται με υψηλότερο ρυθμό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και προσελκύει σημαντικές άμεσες ξένες επενδύσεις.

Αναφέρθηκε στη μείωση του δημόσιου χρέους, στις δημοσιονομικές επιδόσεις, στην ψηφιοποίηση του κράτους και στις πρόσφατες αναβαθμίσεις από οίκους αξιολόγησης. Επέλεξε μάλιστα ως χαρακτηριστικό δείγμα της αλλαγής που, κατά την κυβέρνηση, έχει συντελεστεί το γεγονός ότι το κόστος δανεισμού της Ελλάδας βρίσκεται χαμηλότερα από αυτό τεσσάρων χωρών της G7.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε άμεσα την οικονομική ισχύ με τη γεωπολιτική ισχύ μιας χώρας. Όπως σημείωσε, μία ανθεκτική οικονομία επιτρέπει την ενίσχυση της άμυνας, τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, την επένδυση στην καινοτομία και ταυτόχρονα τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.

Στη συνέχεια ανέδειξε τη συνδεσιμότητα και την ενέργεια ως βασικά εργαλεία γεωπολιτικής. Στο επίκεντρο έθεσε δύο μεγάλα έργα: το GREGY, μέσω του οποίου προβλέπεται η μεταφορά καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ευρώπη, και τον Great Sea Interconnector, που σχεδιάζεται να συνδέσει τα ευρωπαϊκά ηλεκτρικά δίκτυα με την Κύπρο και το Ισραήλ.

Η ελληνική επιδίωξη, όπως την περιέγραψε, είναι η γεωγραφική θέση της χώρας να μετατραπεί σε στρατηγικό πλεονέκτημα, με την Ελλάδα να λειτουργεί ως κόμβος ενέργειας και συνδεσιμότητας ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, τον Κόλπο και τη Βόρεια Αφρική.

Το τελευταίο και ιδιαίτερα εκτενές μέρος της παρέμβασής του αφιερώθηκε στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η ταχύτητα ανάπτυξης των πλέον προηγμένων συστημάτων δημιουργεί κινδύνους που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο μέσα από την αυτορρύθμιση των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών.

Αναγνώρισε τις τεράστιες δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης στην αντιμετώπιση ασθενειών, στην παραγωγικότητα και στην κλιματική αλλαγή, αλλά έθεσε ταυτόχρονα ζητήματα ασφάλειας, πιθανής απώλειας θέσεων εργασίας, συγκέντρωσης πρωτοφανούς πλούτου σε λίγες εταιρείες και επιπτώσεων στις ανθρώπινες σχέσεις και ιδιαίτερα στα παιδιά.

Η θέση που διατύπωσε ήταν ότι οι εταιρείες που αναπτύσσουν τα πλέον ισχυρά μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης θα πρέπει να λειτουργούν με συγκεκριμένες άδειες και αυστηρούς κανόνες ως προς την ασφάλεια, τη διαφάνεια και την προσήλωση στις ανθρώπινες αξίες. Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα την αεροπορία, όπου ένα νέο αεροσκάφος δεν μπορεί να πετάξει χωρίς εξαντλητικούς ελέγχους ασφαλείας, διερωτώμενος γιατί δεν ισχύει ένα αντίστοιχο καθεστώς για ιδιαίτερα προηγμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης.

Υποστήριξε ακόμη ότι μία προσωρινή εθελοντική παύση στην ανάπτυξη των πιο προηγμένων μοντέλων θα μπορούσε να εξεταστεί μόνο ως μεταβατικό μέτρο, μέχρι να δημιουργηθεί ένα ισχυρό ρυθμιστικό πλαίσιο. Κατά τον πρωθυπουργό, η βασική ευθύνη βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς εκεί αναπτύσσεται σήμερα σημαντικό μέρος των πιο προηγμένων τεχνολογιών του τομέα.

Μέσα από αυτή την πολυθεματική ομιλία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να συνδέσει διαφορετικά πεδία της διεθνούς πολιτικής κάτω από μία κοινή γραμμή: σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών ανταγωνισμών, η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της μέσα από το Διεθνές Δίκαιο, την οικονομική σταθερότητα, τις στρατηγικές συνεργασίες, την ενεργειακή συνδεσιμότητα και την αξιοποίηση της γεωγραφικής της θέσης.

Και σε ό,τι αφορά την άμεση ελληνική ατζέντα, δύο ήταν τα πιο σαφή μηνύματα που έστειλε από τη Νέα Υόρκη: διάλογος με την Τουρκία, αλλά με βάση το Διεθνές Δίκαιο και χωρίς απειλές πολέμου, και διατήρηση του Κυπριακού ψηλά στην ατζέντα του ΟΗΕ, με στόχο την επανένωση του νησιού στη βάση των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών.