Ελεούσα – Campochiaro: μια κοινή ιστορία επιστρέφει στον τόπο της

Rodiaki NewsRoom

Στις 3 Οκτωβρίου παρουσιάζεται στην Ελεούσα ο αποκατεστημένος «Καταρράκτης» και εγκαινιάζεται μόνιμη ιστορική έκθεση για το Campochiaro

Μια ιδιαίτερη συνάντηση ιστορίας, μνήμης και ανθρώπων θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026, στις 18:00, στην Ελεούσα της Ρόδου, στην πλατεία των ιστορικών ιταλικών κτιρίων.

Με τίτλο «Ελεούσα – Campochiaro: Μια κοινή ιστορία, ένας ζωντανός δεσμός», η εκδήλωση φέρνει και πάλι κοντά τη Ρόδο και τη Val di Fiemme, συνεχίζοντας μια σχέση που έχει τις ρίζες της στην ιστορία του οικισμού Campochiaro και στους ανθρώπους που έζησαν και εργάστηκαν εκεί.

Το Campochiaro δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της ιταλικής διοίκησης της Δωδεκανήσου, στο πλαίσιο της δασικής πολιτικής και του εποικιστικού σχεδιασμού της εποχής. Στον οικισμό εγκαταστάθηκαν εργαζόμενοι και οικογένειες κυρίως από περιοχές του σημερινού Trentino–Alto Adige και ιδιαίτερα από τη Val di Fiemme, μεταφέροντας μαζί τους γνώσεις και τεχνικές που συνδέονταν με τη διαχείριση του δάσους και την επεξεργασία του ξύλου.

Πίσω όμως από τις πολιτικές και τις ιστορικές συνθήκες της εποχής υπήρχαν άνθρωποι. Ελληνικές και ιταλικές οικογένειες, εργαζόμενοι και παιδιά που μοιράστηκαν για χρόνια την καθημερινότητα ενός μικρού τόπου.

Ο πόλεμος και οι εξελίξεις που ακολούθησαν διέκοψαν αυτή την κοινή ζωή. Οι οικογένειες ακολούθησαν διαφορετικούς δρόμους, όμως πολλές από τις αναμνήσεις παρέμειναν ζωντανές επί δεκαετίες.

Από τη μνήμη στην επανασύνδεση

Πολλά χρόνια αργότερα, μέσα από ιστορική έρευνα, οικογενειακά αρχεία, φωτογραφίες και προφορικές μαρτυρίες, άρχισαν να επανέρχονται στην επιφάνεια πρόσωπα και ιστορίες του Campochiaro.

Καθοριστική υπήρξε η αναζήτηση ανθρώπων που πίστεψαν ότι αυτή η ιστορία δεν έπρεπε να χαθεί. Ανάμεσά τους ο αείμνηστος Raffaele Zancanella, ο οποίος συνέβαλε ουσιαστικά στην επανασύνδεση ανθρώπων και οικογενειών από τη Ρόδο και τη Val di Fiemme.

Ακολούθησαν συναντήσεις, επισκέψεις και συνεργασίες φορέων και ανθρώπων από τις δύο πλευρές. Η πορεία αυτή οδήγησε, στις 5 Οκτωβρίου 2019, στην υπογραφή Συμφώνου Αδελφοποίησης στην Ελεούσα, ενισχύοντας τους δεσμούς μεταξύ Ελεούσας–Διμυλιάς και Castello–Molina di Fiemme.

Σε αυτή τη διαδρομή σημαντική υπήρξε η συμμετοχή του Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Φουντουκλί», της Pro Loco Castello-Molina di Fiemme, της Δωδεκανησιακής Ένωσης Επιστημόνων Πανεπιστημίων Ιταλίας και των Γενικών Αρχείων του Κράτους – Τμήματος Ρόδου, καθώς και πολλών ανθρώπων από τη Ρόδο και την Ιταλία.

Η διάσωση του «Καταρράκτη»

Ένα νέο κεφάλαιο άνοιξε τον Ιούνιο του 2020.

Ένα παλιό μεγάλο μηχάνημα κοπής και επεξεργασίας ξυλείας, γνωστό ως «Καταρράκτης», που βρισκόταν στον ιστορικό χώρο του καρνάγιου Χατζηνικολάου στη Ρόδο, κινδύνευε να χαθεί οριστικά.

Ο καπετάνιος Γιώργος Χαριτάκης, αντιλαμβανόμενος τον κίνδυνο, ενημέρωσε τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Ρόδου. Ακολούθησε άμεση κινητοποίηση για τον εντοπισμό και τη διάσωσή του.

Με τη συνεργασία φορέων και ιδιωτών και με δωρεές ανθρώπων από τη Ρόδο και την Ιταλία, το μηχάνημα διασώθηκε. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Το Φουντουκλί» ανέλαβε τον θεσμικό ρόλο που επέτρεψε την αγορά του.

Έξι χρόνια αργότερα, ο «Καταρράκτης» έχει πλέον αποκατασταθεί, με καθοριστική την τεχνική εργασία και προσωπική προσφορά του Γιώργου Χαριτάκη, και παρουσιάζεται στην Ελεούσα.

Η ιστορική έρευνα δεν επιτρέπει να ταυτιστεί τεκμηριωμένα το συγκεκριμένο σωζόμενο μηχάνημα με κάποιο από τα μηχανήματα που χρησιμοποιήθηκαν στο Campochiaro. Αποτελεί, ωστόσο, σημαντικό τεκμήριο της ιστορίας της επεξεργασίας του ξύλου στη Ρόδο και της τεχνικής κληρονομιάς του νησιού.

Μια μόνιμη ιστορική έκθεση στην Ελεούσα

Παράλληλα με την παρουσίαση του αποκατεστημένου «Καταρράκτη», στις 3 Οκτωβρίου εγκαινιάζεται η Μόνιμη Ιστορική Έκθεση για την Ελεούσα–Campochiaro και τον «Καταρράκτη».

Μέσα από ιστορική έρευνα, αρχειακή τεκμηρίωση, φωτογραφικό υλικό και προφορικές μαρτυρίες, η έκθεση αφηγείται την ιστορία του Campochiaro, των ανθρώπων του και των δεσμών που συνδέουν τη Ρόδο με τη Val di Fiemme.

Ιδιαίτερη θέση έχουν οι ιστορίες των ανθρώπων και των παιδιών που έζησαν εκεί, αλλά και η προσπάθεια των επόμενων γενεών να αναζητήσουν, να καταγράψουν και να διασώσουν τη μνήμη τους.

Η εκδήλωση είναι παράλληλα αφιερωμένη στη μνήμη του Raffaele Zancanella, ενώ θα τιμηθεί ο καπετάνιος Γιώργος Χαριτάκης για τη συμβολή του στη διάσωση και αποκατάσταση του «Καταρράκτη».

Οι ομιλητές της εκδήλωσης

Την εκδήλωση θα συντονίσει η Άννα Κώστα.

Χαιρετισμούς και ομιλίες θα απευθύνουν η Μαριέττα Καλιβούρη, Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Φουντουκλί», ο Δήμαρχος Ρόδου Αλέξανδρος Β. Κολιάδης, ο Αλέξης Γιορδαμνής, Πρόεδρος της Κοινότητας Διμυλιάς–Ελεούσας, η Αναστασία Αλεξάνδρου, Πρόεδρος της Δωδεκανησιακής Ένωσης Επιστημόνων Πανεπιστημίων Ιταλίας, ο Paolo Bonelli, Presidente della Pro Loco Castello-Molina di Fiemme, ο Sergio Finato, πρώην Δήμαρχος Cavalese, ο Mauro Gilmozzi, Scario della Magnifica Comunità di Fiemme, η Ingrid Zancanella, από τη Val di Fiemme και κόρη του Raffaele Zancanella, η οποία έχει συμβάλει στη διατήρηση και τον συντονισμό των δεσμών συνεργασίας με τη Ρόδο, και η Ειρήνη Τόλιου, Προϊσταμένη των Γενικών Αρχείων του Κράτους – Τμήματος Ρόδου και Αν. Προϊσταμένη του Τμήματος Σύρου, με την επιστημονική επιμέλεια της έκθεσης, την ιστορική έρευνα και τεκμηρίωση.

Θα ακολουθήσουν απονομές τιμητικών πλακετών, η παρουσίαση του αποκατεστημένου «Καταρράκτη» και τα εγκαίνια της μόνιμης ιστορικής έκθεσης.

Η εκδήλωση είναι ανοιχτή στο κοινό.

Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026 | 18:00
Ελεούσα Ρόδου – στην πλατεία Εμμανουήλ Γ. Κωσταρίδη, μπροστά στα ιστορικά κτίρια της Ελεούσας

Μια κοινή ιστορία, ένας ζωντανός δεσμός.