Ηλίας Καραβόλιας: Διλήμματα και αληθινά προβλήματα

Rodiaki NewsRoom

Του Ηλία Καραβόλια

«Αν η Φιλοσοφία δεν λύνει κανένα επιστημονικό πρόβλημα, η Επιστήμη, με τη σειρά της, δεν λύνει κανένα φιλοσοφικό πρόβλημα»

( Nicolás Gómez Dávila)

Η ναυαρχίδα της καπιταλιστικής ενημέρωσης, ο Economist, έχει πρωτοσέλιδο τον Αριστοτέλη (με ψηφιακή απεικόνιση της προτομής του).

Το αφιέρωμα μιλάει για τον «αποτελεσματικό αλτρουισμό» και τον αντιπαραβάλλει με την ηθική φιλοσοφία, και με άλλες έννοιες Φιλοσοφίας.

Οι συντάκτες του αφιερώματος εξηγούν κινδύνους σχετικούς με τη σημερινή ραγδαία εξάπλωση της ΑΙ και επισημαίνουν την ανάγκη ευθυγράμμισής της με την «ανθρώπινη συνθήκη».

Να πω κάτι: είναι κάπως «πονηρό» να θέτεις ως Economist την ολιγαρχία της Silicon Valley προ των ευθυνών της, προτάσσοντας τη φιλοσοφική διάσταση των επιλογών τους σχετικά με την αρχιτεκτονική και τη χρηστικότητα της ΑΙ.

Το να χρεώνουμε π.χ. στην OpenAI και στην Anthropic κάποια διλήμματα σχετικά με τη διαφορά ωφελιμισμού και αλτρουισμού (και μάλιστα με υπαρξιακές διαστάσεις και ηθικοφιλοσοφικές αναλύσεις) μάλλον είναι βολικό, και αρκετά απλουστευμένο.

Σαφώς και είναι μείζονος σημασίας το φιλοσοφικό επίδικο (και το λέω με την επίγνωση του αντικειμένου της φιλοσοφικής ανθρωπολογίας) πίσω από την κοινωνική διάσταση των υπαρξιακών κινδύνων που εγκυμονεί η ΑΙ.

Το ζητούμενο είναι όμως να μην πέσουμε στην παγίδα και να θεωρήσουμε δήθεν ως λυτρωτική την εύκολη ταύτιση.

Δηλαδή, την «κακή τροχιά» της ΑΙ με τη δήθεν απλή «θεωρητική» ευθυγράμμισή της με κανόνες και αξιώματα της φιλοσοφίας και των αξιών της (όπως π.χ. με μια προσπάθεια «γειτνίασής» της με τον αριστοτελικό τρόπο σκέψης ή με πορίσματα άλλων σχολών της φιλοσοφίας ανά τους αιώνες).

Το ζητούμενο είναι να μην ξεχνάμε ότι οι αλγόριθμοι δεν φτιάχνονται ούτε στην …Αρχαία Αθήνα, ούτε στις ευρωπαϊκές σχολές της εποχής του Διαφωτισμού, από μαθητές του Χέγκελ, του Σπινοζα, του Καντ.

Η ΑΙ είναι εμπόρευμα. Είναι παράγωγο του μεγάλου κεφαλαίου, είναι προϊόν συλλογικής διανοίας που ιδιωτικοποιεί τα κέρδη και την υπεραξία του, χωρίς να διανέμει δίκαια το μέρισμα στους συμμετέχοντες στην ομότιμη παραγωγή.

Η ΑΙ είναι καπιταλιστική τεχνική, προϊόν τεχνολογίας και επενδυτικών συμφερόντων πάνω στην καινοτομία.

Βελτιώνει τον ανθρώπινο βίο και παράγει οφέλη και κέρδη. Όχι για όλους, και όχι για «όλα τα κεφάλαια» που επενδύονται πάνω της.

Σαφέστατα ως καινοτομία μέσα στον καθημερινό μας βίο έχει ανάγκη την εισαγωγή της Φιλοσοφίας.

Όμως, επειδή η Κοινωνία - ως συλλογικό υποκείμενο που κάνει χρήση της ΑΙ - έχει ανάγκη την Φιλοσοφία.

Να μην ξεχνάμε λοιπόν ότι η ΑΙ είναι επιστημονική ανακάλυψη, είναι επιστημονικό επίτευγμα.

Και δεν είναι πάντα οι επιστήμες μόνο υπέρ της ανθρώπινης ύπαρξης ή της φύσης. Ενίοτε υπηρετούν και τον άνθρωπο και το κεφάλαιο.

Και η Φιλοσοφία, πίσω από τους «μεγάλους ιδιοκτήτες» αυτής της hi tech υπερνοημοσύνης, είτε προβάλλουν τη μακροβιότητα είτε την υγεία και την ασφάλεια στον βίο μας, είναι πρωτίστως «φιλοσοφία του κέρδους».

Οπότε, ευχαριστούμε τον Economist που μας θυμίζει τον Αριστοτέλη, όμως μην παρασυρθούμε και προσπεράσουμε την είδηση που βγήκε αυτές τις μέρες.

Ο κ. Μασκ (λάτρης των αρχαίων ελληνικών ρητών και της σοφίας τους) μπήκε επίσημα στο Πεντάγωνο ως σύμβουλος - και με άλλους από το συνάφι του - για την προώθηση της ΑΙ στα νέα πολεμικά σχέδια και εξοπλιστικά προγράμματα του «ειρηνικού» στρατού των ΗΠΑ…