Βία κατά διαδηλωτών σε Λιβύη-Υεμένη, πορείες στο Μαρόκο

Χιλιάδες Μαροκινοί αναμένεται να συμμετάσχουν σήμερα σε διαδηλώσεις με κύριο αίτημα πολιτικές μεταρρυθμίσεις. «Δεκάδες» διαδηλωτές σκοτώθηκαν στη Βεγγάζη το Σάββατο, σύμφωνα με αυτόπτη μάρτυρα, κατά τον οποίο ελεύθεροι σκοπευτές άνοιξαν πυρ. Ένας έφηβος ν

Συνεχίζονται οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις αλλά και η βίαιη καταστολή τους σε χώρες της βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Μαρόκο

Χιλιάδες Μαροκινοί αναμένεται να λάβουν μέρος στις κινητοποιήσεις που προγραμματίζονται σήμερα, για να απαιτήσουν ο βασιλιάς Μοχάμεντ να εκχωρήσει μέρος τουλάχιστον των εξουσιών του σε νέα εκλεγμένη κυβέρνηση και να καταστήσει πιο ανεξάρτητο το σύστημα δικαιοσύνης στη χώρα.

Στις διαδηλώσεις καλεί το Κίνημα για την Αλλαγή 20ή Φεβρουαρίου, που έχει προσελκύσει 19.000 υποστηρικτές στον ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης Facebook μετά τις λαϊκές εξεγέρσεις σε Αίγυπτο και Τυνησία και απαιτεί από το βασιλιά να καθαιρέσει την κυβέρνηση συνασπισμού και να διαλύσει τη βουλή.

Η αστυνομία στην πρωτεύουσα Ραμπάτ κάλεσε τους πολίτες να μη σταθμεύουν τα οχήματά τους στις κύριες οδικές αρτηρίες, για να αποφύγουν το ενδεχόμενο να υποστούν ζημιές.

Το Μαρόκο επίσημα είναι συνταγματική μοναρχία με εκλεγμένο κοινοβούλιο. Όμως, το σύνταγμα της χώρας δίνει την εξουσία στο βασιλιά να διαλύει τη βουλή, να επιβάλει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να επηρεάζει καθοριστικά το ποια πρόσωπα αναδεικνύονται σε θέσεις-κλειδιά του κυβερνητικού μηχανισμού, περιλαμβανομένου του πρωθυπουργού.

Σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά μετά την ενθρόνισή του το 1999 ο ρόλος του βασιλιά Μοχάμεντ τίθεται υπό αμφισβήτηση. Αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η δέσμευση του Μαρόκου στις πολιτικές μεταρρυθμίσεις δεν ήταν ποτέ πιο σθεναρή όσο επί των ημερών του μέλους της αλαουίτικης δυναστείας που κυβερνά το Μαρόκο εδώ και περίπου 350 χρόνια κι ισχυρίζεται ότι κατάγεται απευθείας από τον προφήτη Μωάμεθ. Οι αρχές χαρακτήρισαν τις εκκλήσεις για κινητοποιήσεις υγιή πολιτική δραστηριότητα.

Η κυβέρνηση προσπαθεί να βελτιώσει, με περιορισμένη επιτυχία, την αλγεινή κληρονομιά των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της εκτεταμένης φτώχειας και του αναλφαβητισμού που μάστιζαν τη χώρα τα 38 χρόνια διακυβέρνησης από τον πατέρα του βασιλιά Χάσαν.

Ο υπουργός Οικονομικών Σαλαχεντίν Μεζούαρ κάλεσε τους πολίτες να απέχουν από την διαδήλωση, σημειώνοντας ότι οποιοδήποτε «ολίσθημα θα μπορούσε μέσα σε μερικές εβδομάδες να μας κοστίσει όσα επιτύχαμε τα τελευταία δέκα χρόνια».

Οι οίκοι αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας Standard & Poor's και Fitch θεωρούν ότι το Μαρόκο είναι από τις χώρες του Μάγρεμπ που είναι «λιγότερο πιθανό» να πληγούν από το κύμα των λαϊκών κινητοποιήσεων που σαρώνει την περιφέρεια.

Στη Λιβύη

Δεκάδες διαδηλωτές σκοτώθηκαν το Σάββατο σε συγκρούσεις με άνδρες των υπηρεσιών ασφαλείας της Λιβύης στην πόλη Βεγγάζη, στο ανατολικό τμήμα της χώρας, στα χειρότερα επεισόδια από την άνοδο του Μουάμαρ Καντάφι πριν τέσσερις δεκαετίες, σύμφωνα με αυτόπτη μάρτυρα.

Ελεύθεροι σκοπευτές άνοιξαν πυρ εναντίον διαδηλωτών από κτηριακό συγκρότημα όπου έχουν αποσυρθεί, είπε ο αυτόπτης μάρτυρας, που δεν θέλησε να κατονομαστεί. Ο άνδρας πρόσθεσε ότι βοήθησε να μεταφερθούν πολλά από τα θύματα σε ένα τοπικό νοσοκομείο.

Οι λιβυκές αρχές δεν έχουν επιτρέψει σε ξένους δημοσιογράφους να εισέλθουν στη χώρα αφότου άρχισαν οι διαδηλώσεις εναντίον του Καντάφι και ξέσπασαν ταραχές κι η μαρτυρία αυτή δεν μπορεί να επαληθευτεί. Δεν υπάρχει επιβεβαίωση ή διάψευσή της από επίσημη πηγή.

Ο αυτόπτης μάρτυρας είπε ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας έχουν δημιουργήσει μια περίμετρο ασφαλείας 50 μέτρων γύρω από ένα «κέντρο διοίκησης», στο οποίο έχουν συγκεντρωθεί και ακροβολισμένοι σκοπευτές πυροβολούν οποιονδήποτε πλησιάσει.

Δήλωσε ότι άνθρωποι σκοτώθηκαν «αφού οι διαδηλωτές προσπάθησαν να ορμήσουν στο κέντρο διοίκησης αλλά δέχθηκαν πυρά από τις δυνάμεις ασφαλείας, από πύργους επιτήρησης και σημεία κοντά στο κέντρο».

Αλλος ένας κάτοικος είχε και εκείνος πει νωρίτερα ότι οι δυνάμεις ασφαλείας είναι οχυρωμένες στο συγκρότημα, το οποίο επίσης αποκάλεσε «κέντρο διοίκησης».

Η μη κυβερνητική οργάνωση προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Human Rights Watch ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 84 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί τις τελευταίες τρεις ημέρες.

Η βία φαίνεται να επικεντρώνεται στη Βεγγάζη, περίπου 1.000 χλμ. ανατολικά της πρωτεύουσας, όπου πάντοτε η υποστήριξη προς τον Καντάφι ήταν πολύ πιο περιορισμένη από ό,τι σε άλλες περιοχές της Λιβύης. Στην πόλη τα τρόφιμα έχουν αρχίσει να εξαντλούνται.

Δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η εξέγερση έχει προσλάβει πανεθνικό χαρακτήρα. Ωστόσο, το επίσημο ειδησεογραφικό πρακτορείο Jana μετέδωσε επικαλούμενο «ασφαλείς» πηγές ότι «δεκάδες άτομα» συνελήφθησαν σε πολλές λιβυκές πόλεις κι υποστήριξε ότι ανήκουν σε ένα «ξένο δίκτυο», το οποίο προσπαθεί να «αποσταθεροποιήσει» τη χώρα. Κατά το Jana, οι συλληφθέντες είναι «Τυνήσιοι, Αιγύπτιοι, Σουδανοί, Παλαιστίνιοι και Σύριοι» καθώς και «Τούρκοι».

Στην Υεμένη

Νέες βίαιες συγκρούσεις σημειώθηκαν το Σάββατο στην Υεμένη. Ενας έφηβος σκοτώθηκε και πολλοί άνθρωποι τραυματίστηκαν στο ʼντεν, ενώ αντικαθεστωτικοί και οπαδοί του προέδρου ʼλι Αμπντάλα αλ Σάλεχ συγκρούστηκαν ξανά και στην πρωτεύουσα Σαναά.

Σε δηλώσεις του που μετέδωσε το πρακτορείο SABA, ο πρόεδρος Σάλεχ, ο οποίος κυβερνά τη χώρα τα τελευταία 32 χρόνια, υποστήριξε ότι η Υεμένη είναι χώρα «δημοκρατική». «Είναι δικαίωμα όλων των πολιτών να εκφράζουν τις απόψεις τους με τρόπο ειρηνικό, με δημοκρατικές μεθόδους (. . .) χωρίς να κλείνουν δρόμους, χωρίς να σκοτώνουν», ανέφερε.

Στο ʼντεν οι διαδηλώσεις εναντίον του Σάλεχ επαναλήφθηκαν το απόγευμα, όταν ένας έφηβος 16 ετών σκοτώθηκε από αδέσποτη σφαίρα καθώς αστυνομικοί έριχναν «προειδοποιητικά» πυρά, για να διαλύσουν διαδηλωτές, ανέφερε νοσοκομειακή πηγή. Ο έφηβος βρισκόταν κοντά στο σπίτι του στη συνοικία Σεΐχ Οσμάν όταν επλήγη θανάσιμα από τη σφαίρα, ανέφερε η οικογένειά του.

Ο νέος θάνατος αυξάνει σε 10 τα θύματα από τις ταραχές στο ʼντεν και σε 11 τα θύματα συνολικά στην Υεμένη μετά την κλιμάκωση των κινητοποιήσεων την 13η Φεβρουαρίου.

Για τέταρτη συνεχή ημέρα χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις σε πολλές συνοικίες του ʼντεν, φωνάζοντας συνθήματα όπως «ο λαός απαιτεί να πέσει το καθεστώς», αψηφώντας την ανάπτυξη μεγάλων δυνάμεων των υπηρεσιών ασφαλείας, ανέφερε ανταποκριτής του Γαλλικού Πρακτορείου στην πόλη.

Η αστυνομία επιχείρησε να διαλύσει πορείες, ρίχνοντας δακρυγόνα και χρησιμοποιώντας σφαίρες από καουτσούκ. Τουλάχιστον 11 άνθρωποι τραυματίστηκαν, ανάμεσά τους δύο κορίτσια 9 και 11 ετών, σύμφωνα με ιατρικές πηγές. Δύο στρατιώτες τραυματίστηκαν από πυρά αγνώστων που άνοιξαν πυρ εναντίον τους κοντά στο κεντρικό αστυνομικό τμήμα της πόλης, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες. Όπως και προηγούμενα βράδια νέοι απέκλεισαν πολλούς δρόμους.

Ο Σάλεχ κατηγόρησε, χωρίς να τους κατονομάσει, τους αυτονομιστές του νότου ότι υποκινούν τις ταραχές.