Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών ο Γιάννης Γιώρτσος

Μιλώντας στην τελετή, αναφέρθηκε στην οικογένειά του και στο Βενετόκλειο Γυμνάσιο

Ιδιαίτερη αναφορά στα μαθητικά του χρόνια στη Ρόδο αλλά και στη συμβολή της οικογένειάς του στην επιτυχημένη επιστημονική του πορεία έκανε ο συμπατριώτης μας καθηγητής πανεπιστημίου κ. Γιάννης Γιώρτσος στην ομιλία που πραγματοποίησε στην Ακαδημία Αθηνών.

Συγκεκριμένα την Τρίτη ο κ. Γιώρτσος καθηγητής της Πετρελαϊκής και Χημικής Μηχανικής στο USC Viterbi School του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, παρέστη στην τελετή υποδοχής του ως αντεπιστέλλοντος μέλους στην Ακαδημία Αθηνών καθώς η ολομέλειά της στις 30 Μαΐου 2013 τον ανακήρυξε αντεπιστέλλον μέλος της στην προκηρυχθείσα έδρα στην επιστημονική περιοχή “Ροή ρευστών και χημικές αντιδράσεις σε πορώδη” μέσα στην Τάξη των Θετικών Επιστημών.

Αναφερόμενος στην εξέλιξη της τεχνολογίας όπως ήταν το θέμα της ομιλίας του, ξεκίνησε με ευχαριστίες που απηύθυνε στην οικογένειά του, ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στις βάσεις που πήρε κατά τη φοίτησή του στα σχολεία της πατρίδας του της Ρόδου, και στον καθοριστικό ρόλο που έπαιξαν στη μετέπειτα πορεία του.

«Σας ευχαριστώ θερμά για την εξαιρετική σας υποδοχή και τα καλά σας λόγια- επιτρέψτε μου να πω ότι αισθάνομαι ιδιαίτερα συγκινημένος. Και ότι κατέχομαι από δέος, ευλάβεια θα έλεγα, όταν αναλογίζομαι οτι η Ακαδημία Αθηνών έλκει την καταγωγή της απο τον Πλάτωνα.

Ότι κατά κάποιο μεγάλο και άρρηκτο δεσμό, η εκλογή σ’ αυτή την Ακαδημία, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη Ακαδημία στον κόσμο, μπορεί να θεωρηθεί σαν προσθήκη ενός ακομα συνδετικού κρίκου του σήμερα με τον διαχρονικό Ελληνικό πολιτισμό και τις αξίες του δαμεσου των αιώνων.

Γι’ αυτό το λόγο βλέπω αυτήν την τιμή σήμερα σε μένα απλά σαν μια ακόμη διαβεβαίωση, διαιώνιση θα έλεγα της συνέχειας των ανθρωπίνων επιτευγμάτων, της ανθρώπινης ευρηματικότητας, που συμπτωματικά τυχαίνει να εκπροσωπείται σέμερα στο άτομό μου.

Ακούγοντας την εισαγωγή σας σκεφτόμουν επίσης αν πράγματι αυτά τα επιτεύγματα ανήκουν όντως σε μένα η αντικατοπτρίζουν κάτι διαφορετικό! Ανατρέχοντας νοητά την δική μου πορεία σαν επιστήμων και μέλος της ακαδημαϊκής διοίκησης τα τελευταία χρόνια, είμαι βέβαιος ότι αντανακλά πολλούς παράγοντες.

Πρώτα απ’ολα την ανατροφή και παιδεία μου στα πιο ευαίσθητα χρόνια, απο παιδί μέχρι αυτά των μεταπτυχιακών σπουδών. Η εκλογή μου σήμερα είναι η επιβράβευση (μια άλλη εκλογή θα έλεγα) της οικογένειάς μου, πρώτιστα των γονέων μου, που δεν υπάρχουν πια εν ζωή, αλλά είμαι σίγουρος ότι χαμογελούν κάπου ψηλά σήμερα.

Η αγάπη τους και η παρότρυνση τους ήταν σημαδιακές στην πορεία μου. Η εκλογή μου δεν είναι επιβράβευση δική μου: Είναι αυτή των αδελφών μου και της εκτεταμένης μου οικογένειας και βέβαια της δικής μου τωρινής οικογένειας και παιδιών. Είναι επιβράβευση της παρότρυνσης και συμπαράστασης των θείων μου Κώστα Ψαρά (που μας έφυγε πέρυσι) και της θείας μου Ελένης, που είναι εδώ σήμερα, κυρίως στα φοιτητικά μου χρόνια στο Πολυτεχνείο.

Η εκλογή μου σήμερα δεν είναι επιβράβευση δική μου: είναι η επιβράβευση της επκαιδευτικής υποδομής της Ρόδου, όταν μεγάλωνα σαν μαθητής στο Πρότυπο Δημοτικό Σχολείο και μετά στο Βενετόκλειο Γυμνάσιο Ρόδου. Ειναι επιβράβευση της εκπαίδευσης μου στο Μετσόβειο Πολυτεχνείο της δεκαετίας 1968-1973- μιας «γενιάς του Πολυτεχνείου» που επίσης διακρίθηκε χωρίς αυτό να διατυμπανίζεται, με διαφορετικές, πνευματικές, επιδόσεις.

Και είναι επιβράβευση της ερευνητικής κουλτούρας και διανοητικής πρωτοπορίας του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνιας στα μεταπτυχιακά μου χρόνια. Χωρίς αυτή τη βασική υποδομή, σίγουρα αυτή η στιγμή σήμερα δεν θα συνέβαινε”.
Με αυτά τα λόγια ξεκίνησε την ομιλία του ο κ. Γιώρτσος που είναι σήμερα ο παγκοσμίως διασημότερος ερευνητής στο χώρο του με περισσότερες από 150 δημοσιεύσεις σε έγκριτα περιοδικά και 130 προσκεκλημένες ομιλίες, συνεχίζοντας ως εξής:

“Σκεπτόμενος το θέμα της ομιλίας μου σήμερα αποφάσισα να μην περιοριστεί σε ένα θέμα της στενής μου τεχνικής ειδικότητας (αν και η έρευνα και ανακάλυψη στην περιοχή αυτή είναι εξίσου συναρπαστικές). Προτίμησα να σας παρουσιάσω τις απόψεις μου σχετικά με κάτι πιο γενικό, κάτι που όλοι ζούμε με ιδιαίτερα επιταχυνόμενο ρυθμό: Την Εξέλιξη της Τεχνολογίας - που σε μεγάλο βαθμό επηρεάζει την ανθρώπινη εξέλιξη.

Σχεδόν όλες οι απόψεις που θα σας παρουσιάσω (ελπίζοντας την ίδια στιγμή να κρατήσω το ενδιαφέρον σας μέχρι το τέλος!) είναι νέες, στο βαθμό που γνωρίζω, αν και έχω παρουσιάσει κομμάτια από αυτή την ομιλία τους τελευταίους μήνες σε ένα - δύο άλλες περιστάσεις. Βέβαια, όπως είπε ο Νεύτων κάποτε, “όλοι στεκόμαστε στους ώμους γιγάντων”, και η επίδραση πολλών απ’ αυτούς τους γίγαντες θα φανεί σε όλη την ομιλία μου, όπου πρέπει.

Θα παρατηρήσει κανείς ότι στον ορισμό μου για την τεχνολογία δεν χρησιμοποίησα λέξεις όπως μαθηματικά, ή υπολογιστές, ή συσκευές, ή μηχανήματα. Για μένα τεχνολογία αποτελεί επίσης, και μάλιστα σε πολύ σημαντικό βαθμό, ο τρόπος σκέψης - και πάνω απ’ όλα η λύση προβλημάτων, όπως κι αν αυτή επιτυγχάνεται.

Η τεχνολογία σήμερα είναι πολύ περίπλοκη, και σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες. Είναι προφανές ότι τόσο η χρησιμότητα (και μη) και οι πιθανές απρόβλεπτες συνέπειες θα επηρεάσουν (και επηρεάζονται) από την εκάστοτε πολιτική κρατών και κοινωνιών.

Είμαστε μάρτυρες αυτού του φαινομένου καθημερινά (στο θέμα της ασφάλειας προσωπικών δεδομένων, στη Διασφάλιση του Κυβερνοχώρου, και όλο πιο αυξανόμενα στην Αντίστροφη της Λειτουργίας του Εγκεφάλου). Τέλος, η τεχνολογία πάντα οδηγεί σε νέα κοινωνικά φαινόμενα- πολλά από τα οποία είναι απρόβλεπτα, με πολύ σημαντικές συνέπειες.

Σκεφθείτε την τεχνολογία στις τηλεπικοινωνίες, την παγκοσμιοποίηση που ακολούθησε και τις ανατρεπτικές συνέπειες τόσο για τις αναπτυσσόμενες όσο και τις αναπτυγμένες χώρες. Τα ερωτήματα που τίθενται είναι θεμελιακά και κρίσιμης σημασίας. Προφανώς, αυτό θα χρειαστεί μια ολόκληρη άλλη (ή περισσότερες) ομιλίες.

Το μόνο που θα προσέθετα σ’ αυτό το θέμα, στο μικρό χρόνο που έχω, είναι ότι απαντήσεις σ’ αυτά τα θεμελιώδη ερωτήματα θα πρέπει να δοθούν κάτω από το πρίσμα των διαχρονικών αξιών του πολιτισμού (και ειδικά του Ελληνικού) και των ανθρωπιστικών επιστημών. Η άρρηκτη σχέση μεταξύ τεχνολογίας και ανθρωπιστικών επιστημών δεν μπορεί να μην τονισθεί”.

Η ΠΡΟΤΑΣΗ
Στο τέλος της ομιλίας του κατέθεσε και μία πρόταση αναφορικά με την κρίση στη χώρα μας, εκτιμώντας ότι η Ακαδημία Αθηνών θα πρέπει να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο. Συγκεκριμένα είπε τα εξής: «Πριν κλείσω, θα τολμήσω να κάνω μια πρόταση. Όπως πολλοί, τόσο εδώ όσο και στο εξωτερικό, βλέπουμε την συνεχιζόμενη κρίση στην Ελλάδα και την πολυφωνία- θα έλεγα άγονη τις περισσότερες φορές- για αποτελεσματικούς στόχους για την λύση της.

Η πρότασή μου είναι γι’ αυτό το διανοητικό Σώμα όπως η Ακαδημία των Αθηνών, να συγκαλέση μια ομάδα μελέτης με σκοπό να αρθρώση σημαντικές και τολμηρές (ας πούμε 10) Μεγάλες Προκλήσεις για την Ελλάδα αυτού του αιώνα, αυτής της εποχής.

Προκλήσεις που θα παροτρύνουν, θα εμπνεύσουν σε βαθμό περισσότερο από ποτέ άλλοτε, κυρίως τις νέες γενεές, και θα δώσουν την ευκαιρία και την δυνατότητα να φτιάξουν μια αισιόδοξη και δυναμική Ελλάδα και ένα καλύτερο κόσμο. Προκλήσεις ανάλογες με το πνεύμα που ανέφερα σήμερα, προσαρμοσμένες στις ειδικές συνθήκες μας. Με τεχνολογικό υπόβαθρο πιθανόν, αλλά με κοινωνικούς πάντα στόχους. Μια τέτοια πρωτοβουλία, πιθανόν πρώτη στον κόσμο για μια Ακαδημία, θα βοθήση να αλλάξουμε τη Συζήτηση (Changingofthe Conversation).

Θα χαράξη ένα χάρτη που θα εμπνεύση, θα δικαιολογήση και θα είναι ένα κάλεσμα σε πολιτκούς, νομοθέτες και ηγέτες, και στην κοινωνια γενικώτερα για μια πραγματική και αισιόδοξη αλλαγή. Ίσως ακόμα μας βοηθήση να ανακαλύψουμε ένα ελληνικό νόμο του Moore, που θα αλλάξει ριζικά και προς το καλύτερο την ελληνική κοινωνία».