Διδάγματα και υποχρεώσεις από την Εθνική μας Παλιγγενεσία

Ο ελληνισμός πολυπαθής και πολυώδυνος δεν υποτάχτηκε, έπαλλε από τον πόθο του λυτρωμού, τη στερεά απόφαση «ελευθερία ή θάνατος» το σύνθημα του 1821, έσχιζε τους αιθέρες κι ακούστηκε σ’ άκρη γης. Με κρατημένη αναπνοή οι λαοί παρακολουθούσαν τη δράκα των Ελλήνων αγωνιστών, το μεγαλείο δεν είναι πάντοτε αριθμητικό, που προξένησε ανεξάλειπτη εντύπωση, προκάλεσε βαθύτατο θαυμασμό και δύναται να φωτίσει τα ασταθή, παραπαίοντα, ολισθηρά βήματά τους.

Τα ιδανικά περιφρονούν τον αριθμό του εχθρού. Μας χρειάζεται να σκεπτόμαστε ελληνικά, να βλέπουμε ελληνικά, να δημιουργούμε ελληνικά. Η περίλαμπρη ηρωική μας ιστορία πολλαπλά χρήσιμη, ζωοποιός δυνατή φωνή, φέρνει δάκρυα ευγνωμοσύνης στα μάτια. Πυροδοτεί την ανέλκυση από τα έγκατα της μνήμης πολλών σκέψεων, είναι «παγά λαλέουσα» (πηγή που μιλάει), που εξακολουθεί να υδρεύεται η ανθρωπότητα, πάντοτε παρούσα.

Είναι ο Πυρφόρος Προμηθέας. Ο ηρωισμός κατά τον Πλάτωνα είναι ένα από τα τρία βασικά στοιχεία της ψυχής. Τα άλλα δυο που χρησιμοποιεί ως ταυτόσημες έννοιες είναι η φρόνηση και η σοφία. Η λέξη ιστορία παράγεται από το ίστωρ και αυτό από το ειδέναι (οίδα = γνωρίζω) που σημαίνει βλέπειν και κατ’ επέκταση νοείν. Άρα από ετυμολογική άποψη σημαίνει βλέπω, εξετάζω, μαθαίνω.

Περιώνυμο το δίδαγμα ότι και στη στυγνή δουλεία ο Έλληνας φύσει και θέσει ελεύθερος, δεν παραδέχεται τη σκλαβιά και μάχεται εναντίον της, επιθυμεί βαθιά το ξαναφούντωμα της πραγματικής δημοκρατίας, δύσκολο αγώνισμα. Πολίτευμα το οποίο αντιμάχεται τον οπορτουνισμό, τον πυρετό του χρυσού, το χυδαίο πνεύμα της υλοφροσύνης, την κραυγαλέα οικονομική ανισότητα που οδηγεί προς κατώτερη σκέψη, παραφροσύνη, κακοσήμαδες χρονιές, προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στο επίπεδο της πολιτείας, της κοινωνίας. «Η δ’ αν ποτέ ξυνοικία μήτε πλούτος ξυνοική μήτε πενία, σχεδόν αν ταύτη γενναιότατ’ ήθη γένοιτ’ αν˙ ούτε γαρ ύβρις, ούτε ζήλοι τε και φθόνοι ουκ εγγίγνονται». Πλάτωνα.

[Όπου δεν υπάρχει (μέγας) πλούτος ούτε (μεγάλη) φτώχια, εκεί διαμορφώνονται και οι καλύτεροι χαραχτήρες, γιατί ούτε αλαζονείες ούτε ζήλιες και φθόνοι γεννιούνται]. «Κρατίστην είναι δημοκρατίαν την μήτε πλουσίους άγαν μήτε πένητας έχουσαν». Θαλή. (Η δημοκρατία είναι άριστη εκεί που δεν υπάρχουν ούτε πάρα πολύ πλούσιοι, ούτε πάρα πολύ φτωχοί). Ακρογωνιαίος λίθος η κοινή ευημερία, συντροφιά με τον εξανθρωπισμό που αφαιρεί τις επικίνδυνες σκιές της.

Η επέτειος του Εικοσιένα, κατάφαση της ελληνικής αρετής και πλαστουργός της εθνικής ελευθερίας, φωτίζει πολυδιάστατα, παρέχει πρωτοφανείς πολλαπλές ωφέλειες. Είναι η αιώνια φωτιά που ζεσταίνει την ψυχή του έθνους, γι’ αυτό χρειάζεται η εναρμόνιση με το πνεύμα που γαλβάνισε το 1821 και θα μάθουν όλοι ότι η Εθνική μας Παλιγγενεσία φωτίζει πολυδιάστατα, προσφέρει διδάγματα ανεξάντλητα προς κάθε ευήκοο αποδέχτη.

Ο ελληνικός κοσμοϊστορικός λαός, πρωτολάτης του αγώνα, εκφραστής της αντίστασης στην απολυταρχική εξουσία, ο αιώνιος έφηβος της ιστορίας, δίνει το αγωνιστικό του παρόν στο προσκλητήριο της ιστορίας. Δεν ανέχεται να τον διοικούν εκείνοι οι οποίοι με φοβερή και ανελέητη αμάχη, με ειδή εν είδει αγγέλου, έντεχνη προσποίηση, ουρλιάζουν για ιστορική αναγκαιότητα και υπονομεύουν, καταβροχθίζουν την ελευθερία και η απώλειά της ανοίγει το δρόμο για πόλεμο. Οι επιφάνειες μπορεί να αστράφτουν, αλλά στο βάθος υπάρχει έρεβος. Κάποια αφιονισμένα θεριά, φρικτοί δικτάτορες που κάνουν καταχτητικούς πολέμους, ποτέ δε δικαιώνονται.

Ο πόλεμος αφορίζεται σαν το πρώτο μεγάλο κακό, γιατί οι χειρότεροι εφιάλτες γίνονται πραγματικότητες, φέρνει το θάνατο, άσπλαχνη θεότητα, μοίρα ολέθρου, ο πόλεμος του φιλόσοφου Ηράκλειτου (περίπου 540-480 π.Χ.). «Πόλεμος πάντων μεν πατήρ έστι, πάντων δε βασιλεύς, και τους μεν θεούς έδειξε τους δε ανθρώπους, τους μεν δούλους εποίησε, τους δε ελευθέρους». (Ο πόλεμος είναι πατέρας κι εξουσιαστής όλων˙ κι άλλους τους ανέβασε ψηλά και τους έκανε θεούς, άλλους πάλι ανθρώπους˙ κι άλλους τους έκανε δούλους, άλλους πάλι ελεύθερους). Προφανώς ανάλογα με τα είδη πολέμων : Αμυντικοί, Απελευθερωτικοί, Κατακτητικοί, Εμφύλιοι.

Η πανάρχαια κοιτίδα, σπορέας των πολιτισμών Ελλάδα, διέκοψε για τέσσερις αιώνες την παγκόσμια ακτινοβολία της. Η αδούλωτη ελληνική ψυχή έδειξε απέραντη καρτερία ως υπομονή και επιμονή. Οι δυο αυτές έννοιες προσδίδουν σφύζοντα δημιουργικό παλμό, καταξιώνουν τόσο την προσωπική, όσο και την κοινωνική ομάδα. Ο συνδυασμός αυτός των αρετών, έχει αναπόφευκτη συνέπεια την επιτυχία.

Άλλο δίδαγμα είναι η αδάμαστη, χαλύβδινη θέληση η οποία φλογίζει τις δυνάμεις της συνείδησης, σκορπίζει τις καθημερινές σκληρές δοκιμασίες, όπως η νυχτερινή αχλύς σκορπίζει του ήλιου το φανέρωμα. Η δύναμή της κατορθώνει ό,τι μεγαλόπρεπο, συντροφεύει το ξέχωρο εθνικό γόητρο, μεγαλείο. Δύσκολο στην εφαρμογή τους και οι τρεις, υπομονή, επιμονή, θέληση, αυτές έννοιες.

Είναι πικρό το φάρμακο που μ’ αυτό ο γιατρός θεραπεύει τον άρρωστο. Σε πολλές ιστορικές περιόδους οι Έλληνες αναπόλησαν τις λαμπρές πράξεις των προπατόρων τους, ιδανικός πλοηγός, και ανεφλέγησαν από τη θέληση να εξισωθούν μαζί τους, να γίνουν καλύτεροί τους. Αυτός είναι ο βέλτιστος φόρος τιμής στο έργο των προγόνων τους, προμηνώντας και κελαηδώντας πως μια καινούργια ζωή θα ανθίσει, έτοιμοι για κάποιο καινούργιο θαύμα.


Το οικουμενικό έθνος μας ευαγγελίστηκε την ελευθερία και αποτίναξε τη βδελυρή, ανυπόφορη του τυράννου δεσποτεία, συντελέστηκε ο νόστος της ελευθερίας στην κλασική μητρική γη. Γι’ αυτήν οι Έλληνες υποβάλλονται στην πιο μεγάλη θυσία, όταν η ώρα το καλέσει, καύχημα μέγα της ονειροπλέχτρας φυλής μας. Γι’ αυτό το υψηλό αγαθό, από το λυκαυγές της ιστορίας, ακατάπαυστη είναι η πάλη των πανελλήνων.

Η ελευθερία πραγματοποιείται την πάσα στιγμή, πρώτα μέσα μας και ύστερα γύρω μας. Η έννοια άνθρωπος βρίσκει την καταξίωσή της στην ελευθερία και του άλλου. Η σχέση ελληνισμού και ελευθερίας είναι άρρηκτη, δε χαρίζεται αλλά κερδίζεται.

Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Σολωμού, νέου Πινδάρου, απέδειξαν ότι η ελευθερία είναι υπόθεση που πηγάζει από την πίστη του ανθρώπου στη ζωή, χαρούμενο ρίζωμα στη γη. Ακόμη ο πατριάρχης του νεοελληνικού ποιητικού λόγου, ο πνευματικός πολέμαρχος του Εικοσιένα, γράφει ότι η ελευθερία όπου ήταν κρυμμένη στα μαύρα χρόνια της σκλαβιάς, ξεπετάχτηκε «απ’ τα κόκκαλα (βγαλμένη) των Ελλήνων τα ιερά», ολόβαθη εθνική παράδοση. Ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» γράφτηκε το Μάη του 1823, κυκλοφόρησε το 1825, μελοποιήθηκε από το μουσουργό Νικόλαο Μάντζαρο το 1829, αποτελείται από 158 τετράστιχες στροφές και το 1865 καθιερώθηκε ως ο Εθνικός Ύμνος της πατρίδας μας. Οι δυο πρώτες στροφές έχουν συμπυκνωμένο το νόημα του Ύμνου.

Το κοσμολάλητο ιστορικό γεγονός της εθνεγερσίας απέκτησε μια ιδιαίτερη βαρύτητα, γιατί προξένησε το πρώτο ρήγμα στο οικοδόμημα της Ιερής Συμμαχίας. Ενθουσίασε τους Ελλαδολάτρες, προκάλεσε ατέλειωτες στρατιές φιλελλήνων οι οποίες αγωνίστηκαν να ανατρέψουν τα απολυταρχικά καθεστώτα της εποχής, να δημιουργήσουν τη φιλελεύθερη Ευρώπη. Ο έμπρακτος φιλελληνισμός εκδηλώθηκε στις αρχές του 1823 με τη σύσταση στο Λονδίνο του Φιλελληνικού Κομιτάτου. Ο δεύτερος με το Πρωτόκολλο της Πετρούπολης στις 9 Απριλίου 1826. Ο τρίτος με τη Συνθήκη του Λονδίνου στις 6 Ιουλίου 1827 και με τη ναυμαχία του Ναυαρίνου 20 Οκτωβρίου 1827.

Η οφειλή μας προς την ανθρωπότητα όχι μόνο δεν εξαντλήθηκε, αλλά και περιμένει πολλά ακόμη από εμάς, μιας και είναι γνωστό ότι αρωγός μας είναι η αμείωτη ένταση της υπεύθυνης αναδημιουργίας. Εμείς να είμαστε το καλό παράδειγμα, ώστε να γίνει σεβαστότερο σε εχθρούς το μεγάλο όνομα της μαγικής χώρας της Ελλάδας και θα οδηγηθούμε σε μια νέα ακαταμάχητη ακτινοβολία, κεφαλαιώδη φάση της ιστορίας, μια διάσταση επική.

Οι Έλληνες είχαν μέσα τους τις αξίες του ουμανισμού, νωτιαίος μυελός της προσωπικότητας, οι οποίες, όπως η φύση, δεν έχουν σύνορα, με ταχύτητα φωτός αποβάλλουν το θλιβερό ηλιοβασίλεμα του πολιτισμού και παρορμούν προς το ανέβασμα την οικουμένη. Παρέχουν εφόδια για να διαπλεύσει κάποιος τον αγριεμένο, πολυκύμαντο ωκεάνιο βίο, έχουν ασύγκριτα πιο μεγάλη δύναμη από τα όπλα, τα οποία είναι ανίσχυρα μπροστά τους. Πάντα επίκαιρες που η τήρησή τους, όσο δύσκολη είναι, τόσο μεγαλειώδης είναι η κοινωνία την οποία κτίζουν οι άνθρωποι.

Στο όνομα της πολυκύμαντης, πολυαίωνης ιστορικής του συνέχειας ο λαϊκός οπτασιασμός με σφιχτή γροθιά, καρδιά λιονταριού, ύψωσε το λάβαρο της ανταρσίας κατά του δυνάστη του. Το έθνος μας, έχει περπατήσει δύσκολους δρόμους με επιτυχία, αναγκαία η κοινωνική συναίνεση για κάθε καλό, παλεύει και δεν περιμένει το σωτήρα «από μηχανής θεό». «Πολλοί λόγον μη μαθόντες ζώσι κατά λόγον».

(Πολλοί που δεν έχουν γνώση της λογικής, ζουν σύμφωνα με τη λογική). Αβδηρίτη φιλόσοφου Δημόκριτου. Στις μέρες μας η φίλεργη διασπορά των Ελλήνων σε πολλές χώρες, επέτρεψε την οικονομική άνθηση πλειάδας φιλοπάτριδων, έγιναν εθνικοί ευεργέτες, ζουν με το όραμα της γης που τους γέννησε. Ήρωας είναι και ο αγωνιστής στο στίβο της ζωής, για τα κοινά αγαθά. Οι ήρωες του πολέμου ευεργετούν την πατρίδα, οι ήρωες της ειρήνης είναι απέραντα παραγωγικοί. Η φιλοπατρία συνισταμένη πολλών επί μέρους αρετών.

Οι λόγιοι υπέρλαμπροι, ανυπόταχτοι διανοητές χαλύβδωσαν το εθνικό φρόνημα των Ελλήνων, το κήρυγμά τους βρίσκει μεγάλη απήχηση ανάμεσα στον ελληνισμό. Με την εγκυρότητα της πένας, γραφίδας, το ξεγυμνωμένο σπαθί, το γιαταγάνι, βοηθούσαν το αγωνιζόμενο έθνος. Με ένθερμο ενθουσιασμό υποβληθήκαν σε αφάνταστες θυσίες και η δράση τους, η συμβολή, η προσφορά τους είναι αξιοθαύμαστη.

Το καθήκον τους έκαναν και οι φλογεροί σοφοί της διασποράς οι οποίοι εκπατρίστηκαν εκόντες, άκοντες. Στη διαστημική εποχή μας, η ανθρωπότητα προχωρά προς ένα κοσμογονικό μέλλον. Οι χιλιάδες τηλαυγείς αστέρες της επιστήμης, πέτυχαν την εκτόξευση επανδρωμένων διαστημόπλοιων, προαιώνιος πόθος του ανθρώπου να βρεθεί στους ουρανούς, επίτευγμα επιστημόνων ανώτατης τάξης.

Ανάμεσά τους καταξιωμένοι μελετητές, με βαρύ όνομα, περγαμηνές Έλληνες, τους οποίους ο πειρασμός της ομφαλοσκοπίας αφήνει αδιάφορους. Όσο πιο απαιτητικό και δύσκολο είναι κάτι, όσο πιο ψηλά ανεβαίνει ο πήχης, τόσο πιο ενδιαφέρον είναι το αποτέλεσμα. Η τεράστια κυρίως τεχνολογική πρόοδος με την ορθή χρήση της, την έλλογη διδαχή του παρελθόντος, θα σπάσει τον ιστό της αράχνης των κατεστημένων συμφερόντων και θα αλλάξει προς το καλύτερο τον κόσμο.

Οι αρχαίοι Έλληνες, (6ος αι. π.Χ.) πειναλέοι για γνώση, είναι οι πρώτοι οι οποίοι αποπαγιδεύουν από τη μαγεία, τα ιδεολογήματα, τη δουλική υποταγή στους μύθους που χειραγωγούν και αναπτύσσουν επιστήμες. Επιστήμη, τέκνο της γνώσης, υπέρτατη βαθμίδα τέλειας, ακριβούς, έγκυρης γνώσης. Οι εννέα Μούσες (απ’ το μανθάνω) μυθολογικές θεότητες, αντιπροσωπευτικές της καλλιέργειας της γνώσης. Επιστάμενος υποδηλώνει τον ειδήμονα, ειδικό, προσεκτικό, εξονυχιστικό, διεξοδικό. Η επιστήμη ταπεινή από τη φύση της, είναι παράλογο να εξυπηρετεί την αλαζονεία της δύναμης.

Οι ευέλπιδες νέοι μας, έχοντας οδηγό τα τρόπαια της εθνικής μας ανάτασης προσπαθούν να τα υπερβούν, να ξετυλίξουν το νήμα μιας εξαίρετης εξέγερσης. Το κάλεσμα του Γένους εμπνέει ενθουσιασμό, ανανεώνει. Οι γνώσεις που κατέχουν συνεπάγονται αυτόματα και αυξημένες ευθύνες, γίνονται σταυροφόροι των ιδεών, κι αν χρειαστεί θα ποτίσουν με το άλικο αίμα τους, το αμάραντο δένδρο της ελευθερίας, προγονικής θεάς. Το πάγιο αίτημα της αλλαγής, χρωματίζει τη ζωή, στοιχείο προοδευτικότητας. Το παλιό δεν εξαφανίζεται, συνυπάρχει με το καινούργιο.

Όσοι βλέπουν μόνο προς το παρελθόν βραδυπορούν, συνθλίβονται, καταρρέουν. Η γονιμοποιημένη με νέες αξερίζωτες ιδέες νιότη με την καθημερινή της χάρη, τη φυσική της δύναμη για ζωή, με όραμα ενός δημοκρατικού αύριο, παλεύει στους στίβους των ευγενών αγώνων με σθένος απέναντι σε κάθε αντιξοότητα, φουρτουνιασμένη από γεγονότα εποχή, να βελτιώσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούμε, διορθώσει τα κακώς κείμενα.

Έφθασε η ώρα της νέας ευαίσθητης γενιάς, για να φέρει καινούργιες φεγγοβολούσες μέρες, που δε ξεχνά τα ιστορικά διδάγματα. Η μνήμη θεμέλιο της ταυτότητας προσώπων, λαών. Έθνος χωρίς μνήμη είναι άλογος οργανισμός. Τα έθνη προκόβουν, όταν στην ατέρμονη λαμπαδηφορία η φλόγα της λαμπάδας στο κάθε νεότερο χέρι, φουντώνει όλο και πιο πολύ. Ο νέος υπακούει στο σχήμα: Νέος = μέλλον = ελπίδα = ιδανικό = έθνος. Όταν η μια γενιά γίνεται παράδειγμα για την άλλη, τότε μπορούμε να μιλάμε για πρόοδο.

Το εθνικό φέγγος ορθώνει μέσα μας ένα βασικό προορισμό, να εργαστούμε για καλές διαπροσωπικές σχέσεις, αξιόλογη κοινωνική πρόοδο. Αναντίλεκτο ότι το μεγαλείο του ανθρώπου βρίσκεται στην ταπεινοφροσύνη με την έννοια της σεμνότητας, μετριοφροσύνης, που ενδιαφέρεται να ανυψώσει το διπλανό του σαν συνάνθρωπο και βλέπει στους άλλους τη λάμψη της συνδημιουργίας. Ανυψώνεται όποιος ταπεινώνεται. Μπορεί με την καρδιά του να σταθεί σ’ ένα κουτούκι, αλλά και σε ένα σαλόνι και να είναι απλός, ειλικρινής.

Ο άφθαρτος, ο αμόλυντος μέσα στον ανεμοστρόβιλο των αδικιών, ανομιών, πηγαίνει παντού για να υπερασπιστεί το καθολικό, πανανθρώπινο συμφέρον, τους κανόνες του δικαίου, να φτερώσει ελπίδες, γνωρίζοντας τι μέταλλο ηθικής αποκαλύπτει ο λόγος. Η όποια αμφιβολία για τις θετικές αυτές επιδιώξεις, η απάντηση έρχεται από τα βάθη του προγονικού μας παρελθόντος. «Προς τον ονείδίζοντα ως εις τόπους ακαθάρτους εισίοι.

Και γαρ ο ήλιος, έφη Διογένης, εις τους αποπάτους, αλλ’ ου μιαίνεται». [Σ’ αυτόν που τον κατηγορούσε, γιατί έμπαινε σ’ ακάθαρτα μέρη, είπε ο (κυνικός φιλόσοφος, γνωστός για το λυχνάρι του,) Διογένης: Μα κι ο ήλιος μπαίνει στους απόπατους, αλλά δε λερώνεται]. Ακριβό το κόστος της οίησης που σ’ αυτή συναντιώνται πολλά αλογικά πάθη, θηλιά για τον εαυτό μας. Ο Σωκράτης πήγαινε παντού και συζητούσε με τον ένα και με τον άλλο, ήθελε να τους αφυπνίσει, να τους κεντρίσει, όπως κεντρίζει ο οίστρος τα ζώα.

Για να αποκομίσουμε πολύτιμα διδάγματα από τις εθνικές μας επετείους, χρειάζεται γνώση των προτερημάτων μας, αλλά και γνώση των ελαττωμάτων μας. Είναι μοίρα της χώρας μας να θυσιάζει τα πλέον επίλεκτα τέκνα της. Σε πολλά η στάση αντίκρυ στη μοίρα της εποχής τους δε στάθηκε καταφατική, γιατί υπάρχουν η ζηλοτυπία, η λερωμένη, χαμηλωμένη ζωή, οι χλευαστές, οι είρωνες της αρετής, κυριαρχούν ο πρωτογονισμός, ο μανιερισμός. Τα αρνητικά παραδείγματα είναι διδακτικά, το σοφότερο μάθημα, η ωραιότερη συμβουλή. Διπολικό το φως του παρελθόντος το οποίο εκπορεύεται από τα θετικά έργα και το φως που αναδύεται από τα παθήματα. Έτσι το παρόν φωτισμένο απ’ το παρελθόν, σοφία των αιώνων, είναι δημιουργός του μέλλοντος.

Οι πρόγονοί μας δημιούργησαν ένα Μιλτιάδη και Θεμιστοκλή για να τους καταδικάσουν και εξορίσουν. Το Φειδία για να ενσαρκώσει την έννοια του θείου και να τον περάσουν κατόπιν από δίκη. Το Σωκράτη για να δοξάσει το ανθρώπινο πνεύμα και μετά να πιει το κώνειο. Ο ενάρετος Φωκίων όχι μόνο καταδικάστηκε, αλλά και υποχρεώθηκε να πληρώσει ο ίδιος τις δεκατρείς δραχμές, τις οποίες χρειαζόταν ο δήμιος, για να προμηθευτεί το φάρμακο. Κανένας τους δε μνησικάκησε, έφθασαν στη θέωση.

Η διχόνοια του 1824-1825 εξαιτίας της έξαψης των πολιτικών παθών και των τοπικιστικών αντιθέσεων, ο φυλακισμός του Κολοκοτρώνη και όλων σχεδόν των Πελοποννησίων πρωτοκαπεταναίων και οπλαρχηγών στον Προφήτη Ηλία της Ύδρας, είχε επιφέρει γενικό μαρασμό. Πληγιασμένοι από αυτά, παραμένει ο πιο πιστός σύμμαχος η ομόνοια. Αλλά ο χρόνος, ο ασταμάτητος αυτός ποταμός, με την ακαταγώνιστη δύναμη, την αντικειμενικότητα της απόστασης, διαλύει τις πλάνες, δαμάζει τα πάθη, καθαρίζει την κρίση.

Η «Φαρμακωμένη» του Σολωμού, πέθανε συκοφαντημένη. Αναντίρρητα στην έκταση του χρόνου διασαλπίσθηκε το ποίημα αυτό και έγινε στο στόμα του κόσμου τραγούδι της αγνότητάς της. «Η δόξα δεξιά συντροφεύει τον άνδρα που τρέχει με κόπους της φήμης τους δύσβατους τόπους κι ο φθόνος του στέκει ζερβά με μάτια, με χείλη πικρά». Δ. Σολωμού.

Οι θυσίες για την πατρίδα δικαιώνονται στις ιστορίες των εθνών, θεωρείται κάθε χώρα, χώρα του καθένα και κάθε άνθρωπος αδελφός. «Η δ’ (πόλη – πατρίδα) εστίν η σώζουσα και ταύτης έπι πλέοντες ορθής τους φίλους ποιούμεθα». Σοφοκλή. [Και αυτή είναι (η πολιτεία) η οποία μας προστατεύει, κι αν (όταν) πλέουμε πάνω σ’ αυτήν όρθια δημιουργούμε (αποχτούμε) τους φίλους].

Στις μεγάλες ομάδες το συναίσθημα της φιλίας ατονεί, γιατί δύσκολα πραγματοποιείται η αμοιβαία γνωριμία, που δημιουργεί τις ευχάριστες έλξεις, τις θυσίες. Μόνο στις μεγάλες ώρες ο άγνωστος διπλανός γίνεται αγαπημένος αδελφός. Του φίλου το μεγαλείο φαίνεται στο συγκλονιστικό παράδειγμα στέρεης φιλίας του Δάμωνα και Φιντία. Την ημέρα που ο Φιντίας επρόκειτο να εκτελεστεί, επειδή ο τύραννος των Συρακουσών Διονύσιος ο Νεότερος τον κατηγόρησε για συνωμοσία, ζήτησε άδεια να πάει να αποχαιρετήσει τους οικείους του. Εάν δεν ερχόταν την προκαθορισμένη ώρα, τη θέση του θα την έπαιρνε ο φίλος του ο Δάμωνας.

Όμως ο Φιντίας άργησε λίγο και ενώ ο Δάμωνας πήγαινε για εκτέλεση, έφτασε ο Φιντίας τρέχοντας. Ανάμεσα στο σύμβολο της φιλίας της δυάδας των Συρακούσιων αυτών φιλοσόφων, 4ος αι. π.Χ., έγινε ο ανεπανάληπτος, αδευτέρωτος, διδακτικότατος καβγάς που ο καθένας ήθελε να εκτελεστεί για χάρη του άλλου. Βλέποντας το θαυμάσιο διαπληκτισμό ο τύραννος συγκινήθηκε, τους χάρισε τη ζωή και τους παρακάλεσε να γίνει μέλος της παρέας τους.

Η άγρυπνη συμμετοχή στον καθημερινό κοινό βίο του γένους, είναι το βαρύτατο δίδαγμα το οποίο μας κληροδότησε η Εθνική μας Παλιγγενεσία. Μπορεί πολλά να είναι ασταθή, παλίμβολα, όχι όμως και ό,τι οδηγεί στην αθανασία απ’ την οποία τρέφεται και ξεδιψά η ιδεώδης μορφή, σύνθεση ήθους και δύναμης, που βρίσκεται στην αμετάφραστη, σε ξένη γλώσσα, λέξη της λεβεντιάς, όπλου απόλυτης ισχύος. Αμετάφραστα τα θρυλικά «ή ταν ή επί τας», «μολών λαβέ», το «ελευθερία ή θάνατος» του 1821, το «ΟΧΙ» του 1940. Η άθλια, επαίσχυντη, ευτελισμένη επιβίωση, στη λεβεντιά η ζωή είναι θάνατος κι ο θάνατος ζωή. Ο ήρωας περιφρονεί το βιολογικό θάνατο που αναδεικνύεται υπηρέτης της ελευθερίας.

Στον Όμηρο, Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη, δημοτικά μας τραγούδια στους κλάδους τους, Ακριτικά, Ιστορικά, Κλέφτικα, Ξενιτειάς, Παραλογές, Μοιρολόγια, Ερωτικά, πηγαίνει χαρούμενος στον κάτω κόσμο, γιατί ξέρει πως νικώντας το Χάρο, κερδίζει το βαθύτερο νόημα της ζωής. Ο ελληνικός λαός έχει την πιο βαθύριζη και υψηλότερη δημοτική ποίηση, η αναπνοή του, που αιώνια ορθώνει, αξεδίψαστα πάντα, το αίσθημα της ελευθερίας, βρυσομάννα που γαλουχεί γενιές, θερμαίνει καρδιές, ατσαλώνει ψυχές, λειτουργεί σαν ένα τονωτικό μέσα μας. Ο μοσχανθός της παλληκαριάς.

Η προσωπική, δημιούργημα ενός ατόμου, ελληνική ποίηση από των αρχαιοτάτων χρόνων, από του πατέρα της Ομήρου, προέχουσα θέση κατέχει μαζί με το ελεύθερο φρόνημα, η φιλοπατρία, το ίδιο ισχύει εφεξής μέχρι των νεότερων, νεότατων ποιητών. Η ελληνική γλώσσα, με τους αρίφνητους θησαυρούς της στον ποιητικό και πεζό λόγο, φλόγιζε τις ελληνικές καρδιές που γεννούσε ήρωες, σφυρηλατούσε παλληκάρια.

Ο σύγχρονος ελληνισμός μπορεί να λουστεί μέσα στον τεράστιο καταρράκτη του κοσμολάλητου, θρυλικού σταθμού που ξεπερνά τα όρια της εθνικής μας ιστορίας και άλλαξε δρόμο η παγκόσμια κοινότητα, έγινε πανανθρώπινη υπόθεση. Δεν εκπυρσεύεται μόνο ο έρωτας προς την ελευθερία, αλλά μεταλαμπαδεύεται το πάθος για την ποιότητα ζωής. Μακριά από τα δίχτυα της αδυσώπητης αράχνης, της καταστροφικής διχόνοιας, των εσωτερικών και εξωτερικών προκλήσεων.

Μαζί όλοι με τα χέρια δοσμένα, μακριά από πάθη, καθήκον να εμποδίσουμε τις καταραμένες διαιρέσεις, χρειάζεται αδέλφωση στην ψυχή, ο άνθρωπος αυτοσκοπός. Υπέροχο χρέος στις υποχρεώσεις μας. Ποτέ φανατισμός, ψυχική αρρώστια, απόσυρση της σκέψης. Πάντα, όταν διακυβεύονται οι αξίες της ζωής, η αυταπάρνηση, η αυτοθυσία των Ελλήνων καταπλήσσουν τον κόσμο ολόκληρο. Το μεγαλείο ενός ηρωικού θανάτου, αποτελεί δικαίωση της ζωής. Ο άνθρωπος δεν ξέρει να ζει σωστά, αν δεν γνωρίζει σωστά να πεθαίνει.

Οι δάφνες μαραίνονται, αν στις παλιές δεν προσθέσουμε νέες.
Αυτά για το περιούσιο ελληνικό έθνος σε εν τάχει, βραχεία αναδρομή, ωχρή σκιαγραφία, είναι μερικά στοιχεία τα οποία προσφέρει το πολύπλευρο βαθύ χρέος, το χρέος που δεν τελειώνει. Κοντά στους ευάθλους, αγλαούς αγωνιστές του κοσμοϊστορικού γεγονότος, αναπαύονται και οι υψηλές ιδέες. Η Ελλάδα αποτελεί το παγκόσμιο σχολείο, εγκαλλώπισμα της ανθρωπότητας.

Η ένδοξη καταγωγή, Αρχαϊκή εποχή (750-480 π.Χ.), κλασική εποχή (480-323 π.Χ.), αποτελείται αφενός από άϋλα στοιχεία, όλες τις μορφές της διανόησης, αφετέρου από υλικά. Η σύγχρονη Ελλάδα μπορεί να δώσει νόημα και περιεχόμενο στον άνθρωπο, να γίνει φορέας εποποιίας κοινωνικής, οικονομικής ανάπτυξης με παράλληλη προαγωγή της παιδείας, της οποίας γέννημα και έργο ήταν οι αγώνες. Παιδεία το κατ’ εξοχήν ζωντανό φαινόμενο της κοινωνικής ζωής. Οι αιώνες θα κηρύττουν στους αιώνες τον αμίαντο αγώνα της Ελληνικής Παλιγγενεσίας, που βγαίνει από του χρόνου τον τροχό και καταχτά μια στιγμή της αιωνιότητας.

Ο Έλληνας είναι μοίρα σταλμένη στον κόσμο, σαν τον Έρωτα να λειτουργεί σαν το σωστικό αντίβαρο κάθε αναποδιάς. Ο θαλασσινός βυθός παραμένει αμετάβλητος, όταν η επιφάνεια αναταράζεται από αλλεπάλληλα ρεύματα, θύελλες. «Τούτο μονάχα θα σας πω, δεν έχω άλλο κανένα˙ μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα». Κ. Παλαμά. Θα τιμήσουμε περήφανα τα 200 χρόνια ενός ηράκλειου αγώνα, της εθνικής μας ανεξαρτησίας το 2021 και θα συνειδητοποιήσουμε πάλι την πολύχωρη, πολυποίκιλη εθνική μας μοναδικότητα. Ελλάδα, Ελλάδα, τι θα ήταν χωρίς εσένα σήμερα ο κόσμος.

Γράφει ο φιλόλογος Μανόλης Ζουμπάς