Γιώργος Πισσάκας: «Μεγάλωσα στη Ρόδο τότε που τα πράγματα ήταν πολύ πιο αυθεντικά»

Rodiaki NewsRoom

Ο Ροδίτης γιατρός σε μια εκ βαθέων συνέντευξη

Συνέντευξη στο ιστολόγιο Δέκατος Τέταρτος

Ο Ακτινοθεραπευτής-Ογκολόγος, Αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας Γιώργος Πισσάκας απαντάει στο ερωτηματολόγιο του ΔΕΚΑΤΟΥ ΤΕΤΑΡΤΟΥ.

Μπορείτε να θυμηθείτε παραδείσιες στιγμές από την παιδική σας ηλικία;
Μεγάλωσα στη Ρόδο τότε που τα πράγματα ήταν πολύ πιο αυθεντικά και ο τουρισμός δεν είχε αρχίσει να ασκεί την επιρροή του. Ήταν η εποχή που οι ανασφάλειες της καθημερινότητας ήταν πολύ λίγες, που ακόμα και τα σπίτια δεν χρειαζόταν ούτε καν να τα κλείσεις φεύγοντας και οι γονείς δεν είχαν τις σημερινές αγωνίες για τα παιδιά, αφήνοντας όλο τον χώρο που χρειάζεται ένα παιδί που μεγαλώνει. Έτσι θεωρώ πολύ μεγάλη ευλογία τα χρόνια της παιδικής μου ηλικίας και είναι άπειρες οι στιγμές που θα μπορούσα να σας περιγράψω. Θα εστιάσω όμως στα καλοκαίρια στη Λίνδο, στο σπίτι της γιαγιάς και μια εικόνα από εκεί. Τα βράδια ο μπαμπάς και η μαμά έβγαζαν τα στρωματάκια, του αδερφού μου και το δικό μου στην ταράτσα του σαλονιού και εμείς κοιμόμασταν κάτω από τον γεμάτο αστέρια ουρανό. Χωρίς φώτα πόλης η μαγεία των αστεριών και των φάσεων του φεγγαριού μας ταξίδευε στο απέραντο. Όμως δεν μας ξύπναγε η ανατολή του ηλίου γιατί, πριν ξημερώσει, ο μπαμπάς μάς είχε σηκώσει και μας είχε μεταφέρει μαζί με το στρωματάκι μέσα, χωρίς να μας ξυπνήσει.

Ποιο γεγονός σας έφερε για πρώτη φορά σε επαφή με τη σκληρότητα του κόσμου;
Στη Ρόδο κάθε χρόνο στις Απόκριες γινόταν σε ένα μεγάλο ξενοδοχείο διαγωνισμός για την καλύτερη μεταμφίεση και μετείχαν όσα παιδιά ήθελαν. Πολύ μικροί εμείς τότε παίρναμε μέρος και πάντα η μαμά μάς ετοίμαζε πολύ ιδιαίτερες μεταμφιέσεις. Όμως η μαμά καλούσε και έντυνε στο σπίτι μας κάθε φορά και 5 παιδιά από το ορφανοτροφείο αρρένων και 5 από το ορφανοτροφείο θηλέων και ερχόντουσαν και αυτά μαζί μας. Η συνθήκη αυτών των παιδιών, που από τόσο μικρή ηλικία ζούσαν χωρίς τη ζεστασιά των γονιών και ζούσαν όλα μαζί σε ένα οίκημα σε σχέση με τις δικές μας ιδανικές θα έλεγα συνθήκες, με συγκλόνιζε βαθύτατα.

Πότε και πώς αποφασίσατε αυτό που ακολουθήσατε για την υπόλοιπη ζωή σας;
Μετά από πολύ ώριμη σκέψη στην ώριμη για μεγάλες αποφάσεις ηλικία των τριών χρόνων. Η αλήθεια είναι ότι μάλλον δούλεψε το μοντέλο του πατέρα που ήταν γιατρός. Βέβαια και ο αδελφός μου στην ίδια ηλικία αποφάσισε να φτιάχνει σπίτια και τελικά έγινε πολιτικός μηχανικός και ας μην είχαμε κανένα τέτοιο μοντέλο στην οικογένεια. Όσο μεγάλωνα και όσο έβλεπα τον τρόπο που ασκούσε την Ιατρική και την ιδιαίτερη σχέση που ανέπτυσσε με τους ασθενείς τόσο πιο σίγουρος γινόμουν για την απόφασή μου. Και ακόμη και τις φορές που ξανασκεπτόμουν αν είχα πάρει τη σωστή απόφαση, ποτέ δεν υπήρξε κάτι πιο δυνατό από την Ιατρική.

Ποια ήταν εκείνα τα κριτήρια που σας έκαναν να επιλέξετε τον άνθρωπο της ζωής σας;
Το βασικότερο κριτήριο για αυτή την επιλογή είναι η αγνότητα της ψυχής. Όχι βέβαια ότι είσαι σίγουρος από την πρώτη στιγμή γι’ αυτό. Στην αρχή εκτός από την εικόνα που είναι και ο αρχικός λόγος έλξης, είναι η αύρα της, αυτό που εκπέμπει, αυτό που σε κάνει να χάνεις τον χρόνο μιλώντας μαζί της. Και μετά η στάση ζωής της, ο σεβασμός και η αγάπη για τον άνθρωπο γενικά, γιατί αν δεν έχει μάθει να σέβεται τον άνθρωπο, δεν θα σεβαστεί και εσένα στα δύσκολα. Και για τον λόγο αυτό είναι αποκαλυπτικές μικρές κινήσεις που όμως δείχνουν πολλά. Όλα αυτά θέλουν χρόνο για να αποκαλυφθούν με δεδομένο ότι ο έρωτας ξέρει στην αρχή να τα παρουσιάζει όλα με τα δικά του φωτεινά χρώματα. Αυτά είναι για μένα απαραίτητα αλλά μη επαρκή θεμέλια για να επιλέξω τον άνθρωπο της ζωής μου. Γιατί στη συνολική εκτίμηση της καθημερινότητας (με τις καλές και τις κακές στιγμές) πρέπει να περνάμε όμορφα μαζί, να μπορούμε να γελάμε και να ελαφρώνει την ψυχή ο ένας του άλλου όταν βαραίνει και βυθίζεται. Και όσο κι αν στην αρχή φαίνεται δύσκολο, έχει μεγάλη σημασία, να βρεθεί η καλύτερη αναλογία εγγύτητας και απόστασης.

Τι πιστεύετε για τον θεσμό της οικογένειας;
Η οικογένεια ως θεσμός είναι απόλυτα συνδεδεμένη με τα πιστεύω του κάθε ανθρώπου. Σίγουρα η ελληνική οικογένεια παλαιότερα είχε μια ευρεία έννοια με πολλές ιδιαιτερότητες, με τα καλά και τα κακά της. Και για αυτό μας ξένιζε ο τρόπος που οι Βορειοευρωπαίοι βίωναν την έννοια της οικογένειας. Όσο όμως περνά ο καιρός οι άνθρωποι κυρίως των μεγάλων πόλεων κλείνονται όλο και περισσότερο. Κι έτσι κι εμείς στην Ελλάδα αρχίζουμε να περιοριζόμαστε στον βασικό πυρήνα γονείς-παιδιά όσον αφορά τις στενές πραγματικές σχέσεις οικογένειας και όχι τις απλώς κοινωνικές. Πιστεύω ότι αυτός ο βασικός πυρήνας είναι πολύ σημαντικό να λειτουργεί, γιατί διαμορφώνει τις ψυχές των παιδιών στην πιο σημαντική περίοδο της ζωής τους αν σκεφτούμε ότι η Ψυχολογία θεωρεί τα πρώτα 3 χρόνια πολύ καθοριστικά για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου.

Ποιος είναι για εσάς ο μεγαλύτερος φόβος;
Τώρα είναι το ιατρικό επάγγελμα...; Είναι η ειδικότητα; Ένα είναι το σίγουρο... Ο φόβος για την υγεία των αγαπημένων μου ανθρώπων και του εαυτού μου. Ο φόβος για τον πόνο, την αδυναμία και την απώλεια της αξιοπρέπειας. Βλέποντας καθημερινά τόσα, όλα τα άλλα προβλήματα μου φαίνονται μικρά και ότι για αυτά με κάποιο τρόπο κάποια λύση θα βρεθεί. Αυτό καταλαβαίνετε είναι και λίγο πρόβλημα γιατί σε πολλούς μπορεί να φαίνεται ότι δεν συναισθάνεσαι τις δικές τους αγωνίες. Η αλήθεια είναι ότι για τους περισσότερους οι προβληματισμοί αφορούν σε αγώνες για καλύτερη ζωή, ενώ για όσους ζουν από κοντά τους ογκολογικούς ασθενείς για την ίδια τη ζωή.

Τι ρόλο παίζει η φιλία στη ζωή σας;
Θεωρώ ότι και σε αυτό τον τομέα ήμουν τυχερός. Ο φίλος πρέπει να μπορεί να ακούει, να μπορείς να ανοίξεις την ψυχή σου και να το σεβαστεί. Δεν είναι εύκολο πράγμα η πραγματική φιλία. Όταν ήμουν μικρός με παραξένευε όταν άκουγα ότι φίλος είναι αυτός που συμπάσχει στα δύσκολα σου και χαίρεται στη χαρά σου. Και καλά για τα δύσκολα το καταλάβαινα αλλά γιατί να είναι δύσκολο να χαρεί ο φίλος στη χαρά σου; Τώρα που μεγάλωσα...λίγο, κατάλαβα τι εννοούσαν.

Η Τέχνη (Θέατρο, ζωγραφική, βιβλία, μουσική, κινηματογράφος, ποίηση...) είναι σημαντική στην καθημερινότητά σας;
Θα σας απαντήσω λίγο μεταφορικά. Όλοι νομίζω ξέρουμε το πώς λειτουργεί μια χύτρα ταχύτητας. Όταν η πίεση εσωτερικά φτάνει σε εκρηκτικό σημείο αρχίζει να λειτουργεί η βαλβίδα ασφαλείας. Η τέχνη λοιπόν για την καθημερινότητά μου έχει αυτόν ακριβώς τον ρόλο. Είναι μια από τις βαλβίδες ασφαλείας για όλο αυτό που σωρεύεται κάθε μέρα μέσα μου.

Έχετε πραγματοποιήσει τα περισσότερα από τα όνειρά σας;
Η έκφραση «όνειρο ζωής» ποτέ δεν υπήρξε στο λεξιλόγιό μου. Όμως αυτά που περισσότερο ήθελα να ζήσω, νομίζω ότι είχα την τύχη να τα ζήσω. Ένα πολύ σημαντικό ήταν να μπορώ να ασκώ την Ιατρική σύμφωνα με τα πιστεύω μου. Και θα μου πείτε είναι σπουδαίο αυτό; Για έναν γιατρό που είναι στο Δημόσιο...ΝΑΙ. Το πόσο το Δημόσιο μπορεί να σου σκοτώσει τα όνειρα είναι πανεύκολο. Θέλει απίστευτη δύναμη, επιμονή και υπομονή. Ακόμη και για τα πιο απλά πράγματα πρέπει να κάνεις αγώνα.

Το πιο δυσνόητο πράγμα στο Δημόσιο... Είναι το αυτονόητο. Ένα άλλο όνειρο ήταν τα ταξίδια. Και πραγματικά μπόρεσα να απολαύσω και να γνωρίσω πολλά από τα πιο όμορφα μέρη του κόσμου από μεγαλουπόλεις έως τροπικά νησιά. Για κάποιο λόγο μέσα μου πίστευα ότι το πιο δελεαστικό ταξίδι θα ήταν αυτό στην Ταϊτή. Και εδώ επιβεβαιώθηκε το όνειρο αφού πραγματοποιήθηκε με ιδανικές συνθήκες. Θυμάμαι ότι όταν έμπαινε το πλοίο στον κόλπο που θα έμενα αρόδο στο νησί Μοορέα και έβλεπα την παραλία με την απίστευτη βλάστηση σκέφτηκα ότι κάπως έτσι θα είναι ο παράδεισος!

Πώς αξιοποιείτε τον ελεύθερο χρόνο σας, αν υπάρχει;
Έχω το μεγάλο αβαντάζ να κοιμάμαι αργά. Και όπως έλεγε ο Σαραμάγκου: «Το να κοιμάσαι λίγο δεν ξέρω αν κάνει καλό στην υγεία, σίγουρα όμως ζεις περισσότερο». Έτσι δεν στερούμαι ποτέ τίποτα από αυτά που θέλω να κάνω επειδή την επόμενη θα πρέπει να ξυπνήσω νωρίς. Ένα δείπνο για δύο, ένα κρασί με φίλους, πολύ θέατρο και σινεμά... κατά σειρά σπουδαιότητας.

Σας συγκινεί η φύση;
Όταν μεγαλώνεις σε ένα νησί όπως η Ρόδος που σου προσφέρει θάλασσα με υπέροχες παραλίες και κατάφυτες ορεινές περιοχές, πηγές και κοιλάδες με τα δέντρα ντυμένα με πεταλούδες και...και...και μπορεί να μην σε συγκινεί η φύση; Βέβαια η θάλασσα κατέχει την πρώτη θέση και όταν τη βλέπω και όταν χάνομαι μέσα της. Αλλά πήρε και μια μεταφυσική διάσταση όταν διάβασα την Γκνιάνα Γιόγκα που είναι η γιόγκα της φιλοσοφικής αναζήτησης. Εκεί λοιπόν το Όλον περιγράφεται σαν θάλασσα και κάθε ύπαρξη σαν ένα κυματάκι που σχηματίζεται, ξεχωρίζει και ξανασβήνει μέσα της. Κανένα κύμα δεν μπορεί να είναι ίδιο με το άλλο, είναι μοναδικό, όπως κάθε ύπαρξη έχει τη μοναδικότητά της. Πολλές φορές λοιπόν αφήνομαι σε αυτή τη σκέψη παρατηρώντας άπειρες ζωές να εμφανίζονται, άλλες φορές ήπια, άλλες αγριεμένα, άλλες φορές περνούν απαρατήρητες και άλλες επιβάλλουν θεαματικά την παρουσία τους. Όλες όμως έχουν την ίδια κατάληξη... Ξανασβήνουν στη θάλασσα.

Ποια η σχέση σας με τον χρόνο;
Είναι αλήθεια ότι μέχρι σήμερα ο χρόνος στάθηκε πολύ γενναιόδωρος μαζί μου, γι’ αυτό έχω και καλές σχέσεις μαζί του. Όμως θα ήταν ψέμα αν έλεγα ότι δεν με απασχολεί η έκπτωση, σωματική και πνευματική, που έρχεται με το πέρασμά του. Βέβαια, υπάρχει και η θεωρία κάποιων ψυχολόγων που λένε ότι η πιο ευτυχισμένη περίοδος του ανθρώπου είναι μετά τα 70. Την ασπάζομαι ασυζητητί και περιμένω!

Τι ήταν αυτό που πολεμήσατε περισσότερο κατά τη διάρκεια της ζωής σας για να κατορθώσετε να φτάσετε εδώ που είστε;
Όταν το 1990 βρέθηκα στο νοσοκομείο Royal Marsden στο Λονδίνο για μετεκπαίδευση, ένιωθα πολύ περήφανος γιατί, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, η Ακτινοθεραπεία που προσφερόταν στους ασθενείς στην Ελλάδα δεν είχε να ζηλέψει τίποτα από αυτήν του Royal Marsden. Όμως καθώς πέρναγαν τα χρόνια η Δημόσια Ακτινοθεραπεία άρχισε να εγκαταλείπεται από το κράτος. Και ενώ η τεχνολογία κάλπαζε εμείς μέναμε όλο και πιο πίσω. Για έναν γιατρό που γνωρίζει τι μπορεί να προσφέρει η ειδικότητά του, αυτό είναι κάτι που δεν αντέχεται. Έτσι άρχισε ο μεγάλος αγώνας από τη μια για την αναβάθμιση της Δημόσιας Ακτινοθεραπείας, μιας που η ιδιωτική αναπτυσσόταν όλο και περισσότερο βλέποντας την υποβάθμιση της Δημόσιας και από την άλλη της εύκολης και με ελάχιστο ή μηδενικό κόστος πρόσβασης των ασθενών στα ιδιωτικά αφού τα μηχανήματα στο Δημόσιο ήταν και εξακολουθούν να είναι λίγα. Ήμουν όμως τυχερός γιατί σ' αυτόν τον αγώνα είχα και σημαντικούς υποστηρικτές... αυτούς που ήταν στην εκάστοτε αντιπολίτευση επιπλήττοντας τους κυβερνώντες για την απάνθρωπη αδιαφορία τους. Μόνο που για έναν μυστηριώδη λόγο όταν αυτοί γίνονταν Κυβέρνηση ξέχναγαν αυτόν τον αγώνα ενώ αυτοί που κυβερνούσαν πριν και δεν έκαναν τίποτα για την ακτινοθεραπεία ξαφνικά γίνονταν σύμμαχοί μου! Είναι εντυπωσιακό πόσο κοινές συμπεριφορές είχαν όλα τα πολιτικά χρώματα. Και επειδή ο αγώνας αυτός έχει διάρκεια πάνω από 15 χρόνια όλοι πέρασαν από όλους τους ρόλους ενώ το σενάριο δεν άλλαζε. Ευτυχώς όταν ζήτησα τη βοήθεια του ΙΣΝ βρήκα άτομα που ακούσαν και έδρασαν και είναι εντυπωσιακό ότι μου ζήτησαν συγγνώμη γιατί τόσο καιρό δεν είχαν συνειδητοποιήσει το πρόβλημα! Μακάρι να ζήταγε συγγνώμη και ένας Υπουργός... Έστω και μετά την αποκαθήλωσή του! Έτσι σήμερα και η Δημόσια Ακτινοθεραπεία ποιοτικά ξαναγύρισε στο επίπεδο του να μην έχει να ζηλέψει τίποτα από τα άλλα προηγμένα κράτη. Και οι ασθενείς (που πρέπει να είναι το κέντρο ενδιαφέροντος κάθε γιατρού) έχουν πλέον ποιοτικά αυτό που δικαιούνται. Πολύ καλή ακτινοθεραπεία που μεταφράζεται σε πιο αποτελεσματική και με πολύ λιγότερες παρενέργειες θεραπεία, δηλαδή σε περισσότερη και καλύτερη ζωή.

Αν ξανά αρχίζατε τη ζωή σας θα ακολουθούσατε την ίδια πορεία;
Αυτή η ερώτηση μου θυμίζει το φιδάκι που παίζαμε μικροί. Εκεί που πλησίαζες στον τερματισμό ένα μεγάλο φίδι σε κατέβαζε και σε έστελνε να αρχίσεις πάλι από την αρχή. Βασικά θα πρέπει να ομολογήσω ότι δεν είμαι καθόλου της άποψης του Yalom όπως αποτυπώνεται στο προτελευταίο του βιβλίο «Αυτή ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά». Αλλά ας ακολουθήσω την υπόθεση της ερώτησης. Πρώτα απ'όλα θα ήμουν τόσο τυχερός να γεννηθώ σε τόσο ευνοϊκές συνθήκες όπως την πρώτη φορά; Και θα ήμουν τόσο τυχερός να έχω κοντά μου ανθρώπους που ο τρόπος ζωής τους και οι αγώνες τους θα με ενέπνεαν ανθρώπινα, ιατρικά, πολιτικά; Θα μου τύχαιναν τόσα είτε εύκολα είτε δύσκολα που στην ουσία μαζί με τα προηγούμενα με διαμόρφωσαν; Αν ξανάρχιζα λοιπόν τη ζωή μου, θα ζήταγα να έχω την ίδια τύχη γιατί όπως λέει και ο Σοπενχάουερ «Η μοίρα μοιράζει τα χαρτιά, αλλά εμείς τα παίζουμε». Και για μένα θα παρακαλούσα να μπορέσω να παίξω με τρόπο αξιοπρεπή όπως πιστεύω ότι τα έχω καταφέρει μέχρι σήμερα τουλάχιστον.