Δεν αντέχω άλλο bullying

Μαρία Καρίκη

Πόσο εύκολο έχει γίνει σήμερα να επικρίνει, να χλευάζει, να εξευτελίζει κάποιος κάποιον; Πόσο κυνικό, ωμό, κανιβαλιστικό και χαιρέκακο γίνεται ολοένα και περισσότερο; Είτε είσαι ανήλικος, είτε ενήλικας δεν έχει πια σημασία.

Ο «νταής» και η ομήγυρής του θα απαξιώσουν και θα εκθέσουν με αθέμιτα μέσα τον «αδύναμο», τον ευάλωτο, τον εσωστρεφή. Παιχνίδια δύναμης, εξουσίας και ηθικολογίας απέναντι στο διαφορετικό, στο «αποκλίνον», στο κοινωνικά αντισυμβατικό. Σχόλια σκόπιμα καυστικά, αλλά και πράξεις που κουρελιάζουν την αξιοπρέπεια του ανθρώπου που τα δέχεται και καταρρακώνουν την ψυχική του ισορροπία.

Στον κόσμο των ανηλίκων, που συμβαίνει άραγε κάτι τέτοιο; Πρωτίστως στο σχολείο, αλλά και οπουδήποτε αλλού μπορεί να δράσει η ομάδα των συμπλεγματικών «συνομιλήκων»: στο φροντιστήριο, στη γειτονιά, στα χόμπι, στον αθλητισμό, στις ομαδικές «επικοινωνίες». Ως προς το σχολείο, έχουμε άραγε τον «νου» μας ως εκπαιδευτικοί περισσότερο στα παιδιά τα ντροπαλά, τα «διαφορετικά», εκείνα που μοιάζουν απομονωμένα, που είναι συνήθως μόνα στα διαλείμματα; Μπορούμε άραγε να αφουγκραστούμε πιο βαθιά τις αλληλεπιδράσεις των παιδιών σε μια ομάδα και να ανιχνεύσουμε τις μη υγιείς;

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μόνο το προφανές -σοβαρό επεισόδιο, αλλά να αποκωδικοποιούμε από καιρό πριν τις (κατ’εξακολούθηση) «περίεργες» συμπεριφορές, τα περίεργα σχόλια, τις ειρωνείες προς συγκεκριμένα παιδιά. Να ρωτάμε κατ’ ίδίαν αυτά τα παιδιά αν συμβαίνει κάτι και να μην περιμένουμε να έρθουν εκείνα σε εμάς. Υπάρχει κάποιο σαφές «πρωτόκολλο» που ακολουθείται σε περίπτωση που εντοπιστεί ένα περιστατικό bullying, χωρίς εξαιρέσεις ή διακρίσεις; Όλες οι περιπτώσεις εκφοβισμού και ευτελισμού της προσωπικότητας του παιδιού είναι σοβαρές και δεν επιδέχονται εξαιρέσεις.

Μπορούν τα παιδιά μας να αισθανθούν ασφάλεια και σιγουριά αν απευθυνθούν σε κάποιον στον χώρο του σχολείου, χωρίς να αμφισβητηθούν, να ματαιωθούν ή να εκτεθούν; Τι γίνεται με τους συμμαθητές-παρατηρητές των συμβάντων;

Έχουν εκπαιδευτεί να παίρνουν θέση; Να συσπειρώνονται γύρω από το θύμα; Να ειδοποιούν εκείνους που πρέπει να ειδοποιήσουν; Να στέλνουν ένα ηχηρό μήνυμα στους θύτες καταδικάζοντας τη συμπεριφορά τους;
Κάθε παιδί που δέχεται bullying αισθάνεται απειλή από τους λίγους εκείνους που του βάζουν «ετικέτες» και χαρακτηρισμούς που πληγώνουν, μπουκώνουν, θλίβουν, αλλά και θυμώνουν. Ιδιαίτερα το παιδί που δυσκολεύεται να απαντήσει και να υπερασπιστεί τον εαυτό του, «βουλιάζει» και υποφέρει συνεχώς.

Προκειμένου μην έχει φασαρίες, για να μην χειροτερέψουν τα πράγματα ή να μην πραγματοποιήσουν οι «άλλοι» την όποια απειλή εξαπέλυσαν εναντίον του (αποκάλυψη προς γονείς) προτιμά να σιωπήσει να αποκρύψει, να υποστεί, να υποφέρει. Δεν γνωρίζει, όμως, ότι η σιωπή του ταϊζει τη μεγαλομανία και τον εγωκεντρισμό τους, ώστε να συνεχίσουν να δρουν κατά τον ίδιο τρόπο, αντλώντας δύναμη από την «υπακοή» και την υποτέλεια των θυμάτων τους.

Μπορεί κανείς να αισθανθεί πώς νιώθει το παιδί που δέχεται όλα αυτά τα οποία τον θίγουν και τον μειώνουν ξανά και ξανά; Απόγνωση, αδιέξοδο, απελπισία, φόβο, άγχος, απαξίωση, μοναξιά, θλίψη, ντροπή…

Bullying, όμως, μπορεί να κάνει και ο ενήλικας προς τον ανήλικο, αλλά και ο ενήλικας προς τον ενήλικο. Οι έκδηλες και υπόδηλες διαδικασίες είναι ακριβώς οι ίδιες. Σε μια κοινωνία προκαταλήψεων, στερεοτύπων και άκαμπτων απολυτοτήτων, αλλά και έλλειψης παιδείας, ενσυναίσθησης και σεβασμού οι ανθρώπινες σχέσεις περνούν βαθιά κρίση.

Έχουμε φτάσει στο σημείο να αυτοκτονούν άνθρωποι που δεν αντέχουν πια τα κακόβουλα σχόλια, τις απειλές και τον ανελέητο χλευασμό. Έχουμε φτάσει στο σημείο να κάνουμε αυτούς τους ανθρώπους να αισθάνονται τον θάνατο ως τη μόνη λύση, τη μόνη διαφυγή, τη μόνη λύτρωση από ένα τσούρμο «αναμάρτητων» κριτών - αμέμπτου ηθικής- που «απολαμβάνουν» σχεδόν τον πόνο και την οδύνη που προκαλούν στις ζωές εκείνων που έγιναν ο στόχος των κακοφορμισμένων συμπλεγμάτων τους…