Ολοκληρώνονται οι εργασίες ανάδειξης και διαμόρφωσης στη Φιλέρημο

Βαρβάρα Μπογδάνου

Στον αρχαιολογικό χώρο και την ευρύτερη περιοχή του κατασκευάστηκαν νέες τουαλέτες και πεζόδρομοι, τοποθετήθηκε νέα περίφραξη, σύστημα πυρόσβεσης και φωτισμός σε όλα τα σημεία

Στο τέλος τους βρίσκονται οι εκτεταμένες εργασίες ανάδειξης και διαμόρφωσης του αρχαιολογικού χώρου της Φιλερήμου που πραγματοποιούνται με σκοπό την προστασία και ανάδειξη της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής.

Το έργο είναι ενταγμένο στο επιχειρησιακό πρόγραμμα Νοτίου Αιγαίου 2014-2020 και θα έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μέχρι το τέλος Ιουνίου οπότε και κλείνει το πρόγραμμα ώστε μέχρι το τέλος του χρόνου να γίνει και η παραλαβή του.

Ο αρχικός προϋπολογισμός του ανερχόταν στο ποσό των 1.100.000 ευρώ, όμως ζητήθηκε αύξηση του ποσού καθώς έπρεπε να πληρωθεί η δημιουργία δικτύου για τη μεταφορά του ηλεκτρικού ρεύματος από την Παστίδα μέχρι το Σταυρό της Φιλερήμου, προκειμένου να φωτιστεί η περιοχή όπως περιλαμβάνεται στη μελέτη. Έτσι ο τελικός προϋπολογισμός ανήλθε σε 1.280.000 ευρώ.

Το έργο ξεκίνησε στο τέλος του 2018 και βασίστηκε στην αρχική μελέτη που έγινε το 2002 από την Αρχαιολογική Υπηρεσία η οποία περιλάμβανε και άλλες παρεμβάσεις εκτός από αυτές που γίνονται τώρα.

Η είσοδος στον ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο δεν επιτρέπεται ακόμα λόγω των εργασιών που βρίσκονται σε εξέλιξη ώστε να ολοκληρωθούν με την έναρξη της σεζόν, όμως από τις αεροφωτογραφίες φαίνεται ότι γίνεται εξαιρετική δουλειά. Το έργο υλοποιεί η Εφορία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου.

Όπως δήλωσαν στη «Ροδιακή» εκφράζοντας την ικανοποίησή τους, ο ειδικός σύμβουλος της περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου για τεχνικά θέματα και πρώην δήμαρχος Ιαλυσού Σάκης Στάγκας αλλά και η πρόεδρος της κοινότητας Ιαλυσού Στεφανία Στάγκα, πολύ σύντομα και όταν το έργο τελειώσει θα δώσει μία διαφορετική εικόνα στον αρχαιολογικό χώρο αλλά και στη γύρω περιοχή του λόφου της Φιλερή

Οι παρεμβάσεις θα τους αναδείξουν, αλλά παράλληλα θα προστατέψουν αυτό το μοναδικό αρχαιολογικό χώρο καθώς έχει δημιουργηθεί και σύστημα πυρόσβεσης πέρα από τα κτίσματα στο βυζαντινό κάστρο που θα αποκατασταθούν πλήρως και θα δοθούν προς χρήση, ενώ θα δημιουργηθεί ένα θέατρο χωρητικότητας 200 ατόμων για τη φιλοξενία εκδηλώσεων και ο περιβάλλων χώρος θα αποκτήσει νέα δέντρα και φυτά καθώς και περιπατητικά μονοπάτια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι και τα 14 προσκυνητάρια που βρίσκονται στο δρόμο που οδηγεί στο Σταυρό και περιγράφουν τα πάθη του Χριστού θα φωτιστούν, ενώ και ο δρόμος που οδηγεί στο σταυρό η «οδός Γολγοθά» όπως είναι πιο γνωστή, καθώς και όλη η ανάβαση προς την εκκλησία μέχρι και το βυζαντινό φρούριο, θα αποκτήσουν επίσης φωτισμό.

Οι παλιές τουαλέτες κατεδαφίστηκαν και στη θέση τους κατασκευάστηκαν νέες σύγχρονες έκτασης 70 τ.μ. ενώ ολοκληρώθηκε και η περίφραξη μήκους 2.500 χιλιομέτρων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο των εργασιών επισκευάστηκε η αρχαία δεξαμενή χωρητικότητας 400 κυβικών που βρίσκεται στο οροπέδιο και από εκεί το νερό μεταφέρεται με πιεστικό και περιμετρικά με ειδικό σύστημα σωληνώσεων το οποίο παρέχει το νερό στους κρουνούς που δημιουργήθηκαν και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Το έργο που βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης, περιλαμβάνει συγκεκριμένα τα εξής:

- Την πλήρη διαμόρφωση των κτηρίων που περικλείονται στο βυζαντινό φρούριο το οποίο χρησιμοποιήθηκε διαχρονικά από τους ιππότες, τους Τούρκους και από τους Ιταλούς μέχρι την απελευθέρωση, στα οποία προβλέπεται να δημιουργηθεί ένα εκθετήριο για την αρχαιολογική τοποθεσία της Φιλερήμου, χώρος εκδηλώσεων για 200 άτομα, χώρος ενημέρωσης, προβολών και πλήρης κατασκευή βοηθητικών χώρων.

- Την τοποθέτηση σύγχρονου φωτισμού, ο οποίος θα ξεκινά από το σημείο που βρίσκεται ο σταυρός προς την οδό του Γολγοθά, και θα φτάνει μέχρι και το βυζαντινό φρούριο.

- Την αντικατάσταση της παλιάς περίφραξης και την τοποθέτηση νέας μήκους 2,5 χλμ.
- Τη δημιουργία πυροπροστασίας στο πλαίσιο της οποίας θα τοποθετηθεί ανά 55 μέτρα πυροσβεστικός κρουνός. Η τροφοδοσία με νερό θα γίνεται από ιταλική-αρχαία δεξαμενή χωρητικότητας 400 κυβικών.

- Τη δημιουργία παρτεριών με δέντρα και λουλούδια τα οποία θα ποτίζονται από την ίδια δεξαμενή. Επίσης θα αφαιρεθούν τα παλιά και ξερά δέντρα, ενώ θα γίνει και καθαρισμός όλου του χώρου.
- Τη δημιουργία πεζοδρόμων οι οποίοι θα είναι προσβάσιμοι ακόμα και από άτομα με αναπηρίες.

- Την κατασκευή νέων τουαλετών εντός του αρχαιολογικού χώρου.
- Την ανάδειξη του μικρού αρχαιολογικού χώρου έξω από το σημερινό έγκλειστο χώρο που περιλαμβάνει εκκλησία του 10ου αιώνα.
- Τη διαμόρφωση του υπάρχοντα χώρου στάθμευσης.

- Τη δημιουργία νέου γραφείου (κιόσκι) για τους αρχαιοφύλακες

Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο του έργου τοποθετήθηκαν ήδη δύο αλεξικέραυνα για την προστασία των μνημείων και του περιβάλλοντα δασικού χώρου, στον οποίο έγιναν εργασίες καθαρισμού και κοπής δέντρων.

Αξίζει να αναφερθεί ότι στην περιοχή γίνεται μία ολοκληρωμένη παρέμβαση καθώς η περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου ήδη έχει επισκευάσει και αναδείξει το καμπαναριό της μονής που ήταν ετοιμόρροπο από το 2008. Οι πλαγιές του δρόμου που οδηγούν στον αρχαιολογικό χώρο και στις οποίες είχε σημειωθεί κατολίσθηση στην περιοχή του προφήτη Ηλία αποκαταστάθηκαν με έργο αντιστήριξης, τοποθετήθηκε φωτισμός στους πρόποδες, ενώ κάθε χρόνο πραγματοποιείται καθαρισμός από ίδιους πόρους της περιφέρειας.

Άγιος Γεώργιος Χωστός

Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο της μελέτης ολοκληρώθηκαν και τα έργα που αφορούσαν την αποκατάσταση της σκεπής και την πλήρη συντήρηση στις ιπποτικές τοιχογραφίες και το πάτωμα στο εσωτερικό του μονόχωρου καμαροσκεπαστού ναού του Αγίου Γεωργίου του Χωστού

Ο ναός βρίσκεται στα αριστερά ανεβαίνοντας την κεντρική είσοδο προς τον αρχαιολογικό χώρο και μάλιστα η παράδοση λέει ότι στην κρύπτη του φυλασσόταν η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Φιλερήμου. Το προσωνύμιο «Χωστός» προέκυψε από τη θέση του ναού ως προς το φυσικό ανάγλυφο του εδάφους καθώς το κτίσμα είναι ημιυπόγειο και το επίπεδο δώμα του ίσα-ίσα που διακρίνεται από το έδαφος γύρω του.

Η ανέγερσή του τοποθετείται στο β’ μισό του 15ου αιώνα και φαίνεται να πρόκειται για το ταφικό παρεκκλήσι επιφανούς φράγκικης οικογένειας συνδεδεμένης με αυτήν ή τον στενό κύκλο του μεγάλου μάγιστρου Pierre d’ Aubusson.