Εκπονήθηκε η περιβαλλοντική μελέτη για τις περιοχές Natura 2000 στα Δωδ/σα

Rodiaki NewsRoom

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) έχει αναθέσει την εκπόνηση 23 Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και Σχεδίων Διαχείρισης για τις 446 περιοχές του δικτύου Natura 2000 της χώρας, μοιρασμένων σε 11 ομάδες περιοχών.

Το έργο προβλέπει την οριοθέτηση και θεσμοθέτηση διαβαθμισμένων ζωνών προστασίας των περιοχών Natura 2000 και αντίστοιχους όρους και περιορισμούς στις χρήσεις γης και στην άσκηση δραστηριοτήτων, με πολλαπλά οφέλη τόσο ως προς την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος όσο και προς την ανάπτυξη της χώρας.

Οι ΕΠΜ θα υποδείξουν τις ζώνες και τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης εντός των ορίων τους, σε συνάρτηση με τα προστατευόμενα είδη και οικοτόπους κάθε ομάδας περιοχών και σε αρμονία με τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες της ευρύτερης περιοχής. Τα Σχέδια Διαχείρισης θα επιτρέψουν τη θέσπιση κανόνων άσκησης των επιτρεπόμενων ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στις περιοχές της μελέτης. Το έργο της εκπόνησης των ΕΠΜ, ΠΔ και Σχεδίων Διαχείρισης για περιοχές του Δικτύου Natura 2000, το οποίο για πρώτη φορά υλοποιείται στη χώρα μας, είναι εξαιρετικά σημαντικό τόσο για την προστασία του φυσικού μας περιβάλλοντος, όσο και σε σχέση με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για την υλοποίηση του έργου των ΕΠΜ το ΥΠΕΝ (Δ/νση Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας / Τμήμα Προστατευόμενων Περιοχών, ως διευθύνουσα υπηρεσία) ανέθεσε το έργο σε ιδιώτες μελετητές μέσω σχετικών συμβάσεων, μετά τη διενέργεια ανοιχτού διεθνούς διαγωνισμού.

Στο πλαίσιο αυτό εκπονείται Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) με τίτλο «Εκπόνηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και Σχεδίων Διαχείρισης για τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000 στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου», του έργου «Εκπόνηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, Σύνταξη Προεδρικών Διαταγμάτων Προστασίας και Σχεδίων Διαχείρισης για τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000».

Αναθέτουσα Αρχή είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), και Διευθύνουσα Υπηρεσία το Τμήμα Προστατευόμενων Περιοχών της Διεύθυνσης Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας. Η ΕΠΜ της 3ης Ομάδας αφορά τις προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου Natura της Ομάδας 8γ (Περιοχή Μελέτης) των Περιφερειακών Ενοτήτων Καλύμνου, Κω, Καρπάθου και Ρόδου. Στόχος του έργου είναι η εκπόνηση ΕΠΜ και η έκδοση Προεδρικών Διαταγμάτων (ΠΔ) και Σχεδίων Διαχείρισης (ΣΔ) για όλες τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000, προκειμένου να εφαρμοστούν οι διατάξεις των νόμων και οι διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας για τη θεσμοθέτηση των προστατευόμενων περιοχών.

Η Μελέτη 8 ανατέθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με την από 14/2/2019 σύμβαση και την από 14/12/2020 τροποποίηση αυτής, στην μελετητική εταιρεία με την επωνυμία «ΥΛΗ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Η. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ – Ν. ΠΑΓΚΑΣ & ΣΙΑ ΕΕ)». Το συντονισμό της Μελέτης 8 έχει αναλάβει η εταιρεία περιβαλλοντικών συμβούλων NCC ΕΠΕ. Η μελέτη έχει τεθεί σε διαβούλευση μέχρι τις 24 Οκτωβρίου και πολύ σύντομα θα πραγματοποιηθεί ημερίδα στη Ρόδο για την ενημέρωση του κοινού.

Προσδιορισμός περιοχής μελέτης
Η περιοχή μελέτης, δηλαδή οι προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου Natura 2000 των νησιών της Ομάδας Natura 8γ περιλαμβάνει περιοχές που ανήκουν στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, στην πρώην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δωδεκανήσου και συγκεκριμένα στις Περιφερειακές Ενοτήτες (ΠΕ) Καλύμνου που περιλαμβάνει το νησί της Καλύμνου, της Πάτμου, των Λειψών, του Αγαθονησίου και τις γύρω νησίδες καθώς και τα Ίμια, ΠΕ Κω που περιλαμβάνει το νησί της Κω, της Νισύρου και τις γύρω νησίδες, ΠΕ Καρπάθου που περιλαμβάνει το νησί της Καρπάθου, της Κάσου, της Σαρίας και τις γύρω νησίδες και ΠΕ Ρόδου που περιλαμβάνει τα νησιά: Ρόδο, Χάλκη, Τήλο, Αντίτηλο, Σύμη, Καστελόριζο, Ρω και τις γύρω νησίδες. Η περιοχή μελέτης καταλαμβάνει συνολική έκταση 3.064.483 στρέμματα .Γενικότερα, η φυσιογνωμία της περιοχής είναι νησιωτική, θαλάσσια και από άποψη αναγλύφου ορεινή και ημιορεινή.

Το μεγαλύτερο τμήμα της χερσαίας έκτασης καταλαμβάνεται από φρύγανα και θαμνώνες και ακολουθούν τα ημιφυσικά οικοσυστήματα και καλλιέργειες. Οι περιοχές, οι οποίες καλύπτονται από νερά και δάση αποτελούν μικρό μέρος της επιφάνειας. Ως προς τις γεωργικές καλλιέργειες, οι μόνιμες καλλιέργειες και η αρόσιμη γη αποτελούν ένα μικρό ποσοστό. Οι βοσκότοποι θεωρούνται περιορισμένης βοσκοϊκανότητας. Ένα μεγάλο μέρος των καλλιεργειών αναπτύσσεται σε μικρές κοιλάδες και σε τμήματα των πλαγιών και ένα πολύ μικρό μέρος στις ορεινές περιοχές (Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων ΠΕΠ Νοτίου Αιγαίου περιόδου 2014-2020).

Στόχοι προστασίας του προστατευτέου αντικειμένου
Ο σκοπός προστασίας αφορά στη διασφάλιση του καθεστώτος διατήρησης για τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000. Για τις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ), ο σκοπός αφορά στην προστασία και διατήρηση των τύπων οικοτόπων του Παραρτήματος I, καθώς των ειδών χλωρίδας και πανίδας των Παραρτημάτων II και IV της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), ο σκοπός αφορά στην προστασία και διατήρηση των ειδών Ορνιθοπανίδας (ΖΕΠ) του Παραρτήματος I της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ και των μεταναστευτικών με τακτική έλευση, δηλαδή αυτών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ειδών χαρακτηρισμού ΖΕΠ στην Ελλάδα. Βάσει αυτού, οι επιμέρους στόχοι προστασίας περιλαμβάνουν:

• Τη διατήρηση στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος που είναι μοναδικά σε διεθνές, κοινοτικό, εθνικό και τοπικό επίπεδο.
• Τη διατήρηση στοιχείων του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος που προσδιορίζουν την ιστορική ταυτότητα της περιοχής.
• Την υποστήριξη της ανάπτυξης ήπιων ανθρώπινων δραστηριοτήτων συμβατών με τα δυο παραπάνω σημεία.

• Την ανταπόκριση της χώρας στις κοινοτικές δεσμεύσεις όσον αφορά στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Στην περιοχή μελέτης περιλαμβάνονται αξιόλογοι χερσαίοι και θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων, όπου ενδιαιτούν σπάνια, ενδημικά, απειλούμενα είδη ζώων και φυτών με ιδιαίτερο βιογεωγραφικό ενδιαφέρον και τα οποία θα πρέπει να προστατευθούν, είτε με εφαρμογή άμεσων μέτρων περιορισμού και ελέγχου των δραστηριοτήτων που επιδρούν αρνητικά σε αυτά, είτε έμμεσα με μέτρα διατήρησης/διαχείρισης συγκεκριμένων περιοχών-ζωνών στις οποίες τα εν λόγω στοιχεία εντοπίζονται. Η συγκεκριμένη προσέγγιση προστασίας συμβαδίζει με το πνεύμα της Οδηγίας 92/43 του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Για τη θεσμοθέτηση της προστασίας και το σχεδιασμό των μέτρων διαχείρισης, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα κύρια στοιχεία του προστατευτέου αντικειμένου και ειδικότερα:
Στη Μεσογειακή φώκια (Monachus monachus), το σπανιότερο είδος φώκιας στον κόσμο και το υπ' αριθμόν 1 απειλούμενο θαλάσσιο θηλαστικό στην Ευρώπη και το σύνολο των οικοτόπων που αυτή χρησιμοποιεί εντός της περιοχής μελέτης.
• Στην υπόλοιπη αξιόλογη θαλάσσια πανίδα που περιλαμβάνει σπάνια και προστατευόμενα είδη όπως το Ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus), το κοινό Δελφίνι (Delphinus delphis) και οι θαλάσσιες χελώνες Caretta caretta και Chelonia mydas (Πρασινοχελώνα).

• Στην αξιόλογη σπηλαιοπανίδα, που περιλαμβάνει αρκετά είδη χειρόπτερων που περιλαμβάνονται στο Κόκκινο Βιβλίο Απειλούμενων είδών πανίδας της Ελλάδας, όπως η Πυρρομυωτίδα (Myotis emarginatus), ο Τρανορινόλοφος (Rhinolophus ferrumequinum) και ο Μικρορινόλοφος (Rhinolophus hipposideros) που βρίσκονται στη Ρόδο ή ο Αιγυπτιακή Φρουτονυχτερίδα (Rousettus aegyptiacus) που βρίσκεται στο Καστελόριζο.

• Στην αξιόλογη ορνιθοπανίδα της περιοχής, που περιλαμβάνει σπάνια και προστατευόμενα είδη πουλιών, μεταξύ των οποίων ο Μαυροπετρίτης (Falco eleonorae), ο Αιγαιόγλαρος (Larus audouinii), ο Θαλασσοκόρακας (Phalacrocorax aristotelis), ο Αρτέμης (Calonectris diomedea), ο Μύχος (Puffinus yelkouan), ο Σπιζαετός (Hieraaetus fasciatus), ο Πετρίτης (Falco peregrinus), η Αετογερακίνα (Buteo rufinus), το Όρνιο (Gyps fulvus) ο Υδροβάτης (Hydrobates pelagicus) και το Φρυγανοτσίχλονο (Emberiza caesia).

• Στην παρουσία χερσαίων ερπετών όπως ο Κυρτοδάκτυλος (Mediodactylus kotschyi) στο Καστελόριζο, o Λαφιάτης (Elaphe quatuorlineata), το Σπιτόφιδο (Zamenis (Elaphe) situla), ο Αβλέφαρος (Ablepharus kitaibelii) και το Αγιόφιδο (Telescopus fallax) στην Κάσο και η Ποταμοχελώνα (Mauremys rivulata).

• Στην υπόλοιπη αξιόλογη θαλάσσια πανίδα που περιλαμβάνει σπάνια και προστατευόμενα είδη όπως το Ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus), το κοινό Δελφίνι (Delphinus delphis) και οι θαλάσσιες χελώνες Caretta caretta και Chelonia mydas (Πρασινοχελώνα).
• Στα αμφίβια όπως ο Βάτραχος της Καρπάθου (Pelophylax cerigensis), ο οποίος αποτελεί τοπικό ενδημικό είδος της Καρπάθου, αλλά και το είδος Pelophylax (Rana) bedriagae, όπως επίσης η Κοχυλίνα/Σαλαμάνδρα της Καρπάθου (Lyciasalamandra helverseni).

• Στα τοπικά ενδημικά είδη ιχθυοπανίδας εσωτερικών υδάτων της Ρόδου, το Γκιζάνι της Ρόδου (Ladigesocypris ghigii – Pisces Cyprinidae), ένα μικρό ψαράκι του γλυκού νερού, το οποίο προστατεύεται τόσο από την Ευρωπαϊκή, όσο και από την Ελληνική Νομοθεσία. Συμπεριλαμβάνεται στο Παράρτημα ΙΙ της Κοινοτικής Οδηγίας για την Προστασία των Βιοτόπων (92/43/EEC), ως είδος προτεραιότητας, καθώς και στο Κόκκινο Βιβλίο Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας. Επίσης προστατεύεται από την Ελληνική Νομοθεσία με το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981, αλλά ο Ζαχαριάς (Aphanius fasciatus) στην Κω.

• Στην παρουσία του είδους ελαφιού Πλατώνι (Dama dama) στη Ρόδο.
• Στην παρουσία των ενδημικών ασπόνδυλων όπως το είδος Tapinopterus ganglbauerianus στην Κάρπαθο, το στενοτοπικό είδος Zonites sariae, στη Σαρία.
• Στην αναγνώριση της οικολογικής αξίας της περιοχής ως προς τα χερσαία και θαλάσσια είδη ασπονδύλων, με έμφαση στα ενδημικά, σπάνια, ευάλωτα ή απειλούμενα με εξαφάνιση είδη

Στα σπάνια και απειλούμενα είδη χλωρίδας των Δωδεκανήσων, μεταξύ των οποίων τα τοπικά ενδημικά είδη των Κυκλάδων, όπως η Παιώνια της Ρόδου (Paeonia clusii ssp. rhodia), το Γιγάντιο Ασύνευμα (Asyneuma giganteum), και ο Δίανθος της Καρπάθου (Dianthus fruticosus ssp. carpathus), που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας 92/43. Έμφαση θα δοθεί στον ιδιαίτερο χλωριδικό χαρακτήρα του Νοτίου Αιγαίου με τον υψηλό βαθμό ενδημισμού, αποτέλεσμα της μακρόχρονης περιόδου γεωγραφικής του απομόνωσης (Strid & Tan 1997).

• Στην παρουσία τύπων χερσαίων και θαλάσσιων οικοτόπων, που αποτελούν σημαντικά ενδιαιτήματα για τη διατήρηση ειδών χλωρίδας και πανίδας της περιοχής, με έμφαση στην παρουσία των τύπων οικοτόπων προτεραιότητας 1120* (Θαλάσσια λιβάδια με Posidonia (Posidonion oceanicae)), 2250* (Θίνες των παραλίων με Juniperus spp.), 3170* (Μεσογειακά εποχικά τέλματα), 6220* (Ψευδοστέπα με αγροστώδη και μονοετή φυτά από TheroBrachypodietea).

• Στο ιδιαίτερο τοπίο των του ηφαιστείου της Νισύρου που περιλαμβάνει τις εκτάσεις λάβας (τ.ο. 8320), οι οποίες αποτελούν κομμάτι της της εξελικτικής διαδικασίας.

• Στην ιδιαίτερη βιογεωγραφική/ οικολογική αξία των ακατοίκητων νησίδων του Αρχιπελάγους, ως ενεργών κοιτίδων διαφοροποίησης/ ειδογένεσης για τη χλωρίδα και πανίδα της περιοχής. Παράλληλα, θα γίνει συναξιολόγηση της οικολογικής αξίας της περιοχής μελέτης ως προς τα είδη χλωρίδας και πανίδας, τους τύπους οικοτόπων και γεωλογικών σχηματισμών σε συνάρτηση με το τοπίο και τα πολιτισμικά και κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία της περιοχής.

Οι θεσμικές, κανονιστικές, διοικητικές και διαχειριστικές προτάσεις που θα προταθούν, θα διέπονται από την αρχή της αειφορικής χρήσης των φυσικών πόρων και θα αποσκοπούν στην πρόταση ενός κατάλληλου μοντέλου διαχείρισης, το οποίο θα εμπεριέχει πρακτικές που δεν αλλοιώνουν και δεν προκαλούν βλάβες στο φυσικό περιβάλλον.