Ηλ. Καραβόλιας: Ιστορική «δυσπραξία»: η αυτοαναίρεση της πολεμικής και οικονομικής «μηχανής παραγωγής»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Ηλίας Καραβόλιας

Η σημερινή γεωπολιτική κατάσταση φέρει μαζί της περισσότερο παρά ποτέ μια σημαίνουσα ιστορική αλυσίδα: μια «ηγεμονική επιθυμία» που διαπερνά την οικονομία, την πολιτική, ακόμη και τη «θεολογία» των αντιμαχόμενων ιμπεριαλισμών.

Το σκηνικό που ζούμε δεν είναι παρά μια ιστορική κίνηση αυτοαναίρεσης: το χθες επαναλαμβάνεται ακόμη και ως «το αντίθετό του».

Και οι ταχείες μεταβολές σε μέτωπα και αντιμαχόμενες πλευρές μοιάζουν με σειρά επεισοδίων σε πλατφόρμες όπως το Netflix.
Το δε όριο της «πολεμικής παραγωγής» μοιάζει πάντα πεπερασμένο ενώ στην πραγματικότητα κινείται στη ζώνη του θεατρικού πλεονάσματος (αφού, θεωρητικά, παντού μπορεί να ξεσπάσει σύγκρουση άνευ περιορισμών).
Από μόνη της, η αρχέγονη βία (π.χ. Μέση Ανατολή) αναζητά τον καπιταλιστικό φονταμενταλισμό του «παραγωγικού» πολέμου.

Και αυτή η αθόρυβη σχεδόν ιστορική κίνηση πυροδοτεί συνεχώς νέους κύκλους πολυπολικού ανταγωνισμού.
Εδώ απαιτείται μια δύσκολη κάπως επισήμανση: η «ακρατική» κοινότητα/φυλή, το θεοπατριαρχικό κράτος και το χρηματικό κεφάλαιο υπήρξαν πάντοτε οι τρεις πιο ισχυρές μορφές φετιχιστικής οργάνωσης της πολεμικής παραγωγής.
Πιο συγκεκριμένα: Η Μέση Ανατολή, κατά το εύρος στο οποίο είναι ισλαμοκρατούμενη, προβάλλει στην κριτική οπτική μας πλέον ως «πολεμική επικράτεια» και όχι ως γεωπολιτική ή γεωγραφική «έκταση».

Η πολλαπλή και μεταβαλλόμενη πολεμική σύγκρουση εκεί είναι κυριαρχούμενη από το πνεύμα του globalism όπως αυτό αντιτίθεται εννοιολογικά και σημειολογικά στο οικονομικό κυρίως πνεύμα της παγκοσμιοποίησης.
Ο δε διεθνισμός των πολέμων της περιοχής δεν είναι ο διεθνισμός των ιμπεριαλισμών ή των ηγεμονικών ανταγωνισμών.
Εάν δανειστούμε την εγελιανή διαλεκτική φόρμα του «ιστορικού σχετικισμού» (βλ. Φαινομενολογία του Πνεύματος) τότε ίσως διολισθήσουμε στην υιοθέτηση της εικόνας του παλαιού «ανεστραμμένου κόσμου».

Και όμως: τα πολιτικά πράγματα διεθνώς μοιάζουν ολοένα και πιο βυθισμένα στην πολεμική, μιλιταριστική συνθήκη.
Κι όσο αυτό παγιώνεται τόσο η φαινομενολογία τους μοιάζει ότι τραβιέται πίσω στις εποχές των Σταυροφοριών.
Αλλά μήπως έτσι απωθούμε τελικά το ιστορικό σημαίνον σε κάθε περιοχή συγκρούσεων;
Π.χ.: η πολιτική και πολιτισμική δυναμική των Mεσανατολικών χωρών είναι άραγε προϊόν της εγγενούς δυναμικής και των αντιφάσεών τους, και όχι τόσο μιας βολικής έξωθεν ιμπεριαλιστικής επέμβασης;

Μήπως όροι και σημαίνοντα όπως «τζιχαντιστές, σουνίτες/σιίτες, εξτρεμιστές ή/και καθεστωτικοί» συνθέτουν μάλλον ένα ελλιπές συνεκτικό νήμα κριτικής κατανόησης της ευρύτερης περιοχής του αχανούς Αραβικού κόσμου; Μάλλον όμως κάθε αντι-ιμπεριαλιστική ανάλυση για τη Μέση Ανατολή (ακόμη και για τη ζώνη της Ευρασίας και το ουκρανικό ζήτημα) δεν απομακρύνει από την ιστορία τους μικροηγεμονικούς πρωταγωνιστές (Νετανιάχου) ή τις αθέατες ηγεμονίες και τους μικρό ιμπεριαλισμούς.
Η Ιστορία παραμένει όμως πάντα εκτιθέμενη ως διαμεσολαβημένο αποτέλεσμα αποφάσεων ατόμων ή συστημάτων που κουβαλούν φορτίο παράδοσης και ισχύος (τσαρικό καθεστώς και Ρωσια, Θεοκρατικό καθεστώς και Ιράν, εβραϊκό ζήτημα και Παλαιστίνη).

Η σημερινή γεωπολιτική τελικά αναπαράγει τις ίδιες δομές μίας μάλλον μαρξιστικής συνθήκης: ο ιστορικισμός του πολέμου είναι η διάχυση του ταξικού πολέμου θέσεων, δικαιώνοντας και τον Μαρξ και τον Γκράμσι.
Και αυτό καθίσταται εμφανέστερο τώρα (με τον Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ) αλλά και με τη διαφαινόμενη αλλαγή ισορροπίας δυνάμεων και συσχετισμού ισχύος στη δυνητική πό-παγκοσμιοποιητική συνθήκη.
Είναι τελικά ο νέου τύπου «αμερικανικός τεχνοβιομηχανισμός» (με τη συμμαχία Ρεπουμπλικάνων και μεγάλων τμημάτων της εργοστασιακής εργατικής τάξης αλλά και με τη συμμαχία Μασκ/Τραμπ) που αξιώνει την ειρηνευτική δήθεν αμερικανική ηγεμονία ως παρούσα στη Μέση Ανατολή.

Το δίλημμα όμως τίθεται ξανά συνολικά και για την Ευρώπη: είναι η Μέση Ανατολή αποσπασματικό πεδίο εμπλοκής εν όψει πιθανολογούμενων ή επαπειλούμενων αμερικανικών δασμών;
Είναι το ουκρανικό μέτωπο σχετικό με τον εμπορικό ανταγωνισμό μεταξύ ΕΕ, ΗΠΑ, Κίνας;
Δηλαδή: είναι το οικονομικό ζήτημα καλά καλυμμένο πίσω από ανατροπή καθεστώτων και ψευδό επαναστάσεις που σε ελάχιστες μέρες στήνονται ανατρέποντας ολιγαρχίες δεκαετιών (Άσαντ- Συρία) λειτουργώντας ως βαλβίδα εκτόνωσης της φρακαρισμένης πολεμικής και οικονομικής μηχανής;
Αλήθεια: ποια παραγωγή «προηγείται» τελικά στο γεωπολιτικό θέατρο της «δυσπραξίας» του καπιταλιστικού ασυνείδητου;