Θάνος Ζέλκας: Διαφημιστείτε στον Παρθενώνα

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Γνωστή πολυεθνική εταιρεία αθλητικών αποφάσισε πρόσφατα ότι η Ακρόπολη δεν ήταν αρκετά γνωστή στο σύγχρονο κοινό του διαδικτύου για την εμβληματική της παρουσία και αποφάσισαν να της δώσουν παραπάνω προβολή με έναν πραγματικά εντυπωσιακό τρόπο.

Έβαλαν ένα σμήνος drones να στριφογυρίζουν από πάνω της σαν περιστέρια σε πανηγύρι και να σχηματίσουν το λογότυπο και τα προϊόντα τους πάνω από τον ιερό βράχο. Κάπου στο Ζάππειο ενέκριναν την άδεια με το εξωφρενικό ποσό των 380 ευρώ, χωρίς ποτέ όμως να ρωτήσουν τον Παρθενώνα αν θέλει να γίνει τοπίο ενός διαφημιστικού τρικ.

Ας είμαστε ειλικρινείς: ζούμε στην εποχή που ακόμη και τα μνημεία έπαψαν να έχουν το δικαίωμα να αρνούνται τη μετατροπή τους σε διαφημιστικά σποτάκια. Ο Νόμος 3028/2002, όπως ενοποιήθηκε με τον 4858/2021, είναι σαφής. Απαγορεύει οποιαδήποτε πράξη αλλοίωσης ή εμπορικής εκμετάλλευσης ακινήτου μνημείου χωρίς εκ των προτέρων έγκριση του υπουργείου Πολιτισμού. Και όμως, με μια ανάσα μηδαμινής αντίστασης, αρκετοί πίστεψαν ότι μια «παρένθεση καινοτομίας» δικαιολογεί την οπτική εισβολή στην ιστορία.

Το πιο αστείο; Η κοινή υπουργική απόφαση 46526/2020, που ρητά επιβάλλει σκληρό φρένο σε κάθε είδους υπαίθρια διαφήμιση σε αρχαιολογικούς χώρους και ζώνες προστασίας, θεωρείται πλέον «προτεινόμενο σενάριο» και όχι δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο.

Με άλλα λόγια, έχουμε νόμους και υπουργικές αποφάσεις που γράφουν «απαγορεύεται» με κεφαλαία, αλλά όταν ο «επώνυμος» οίκος ζητήσει την ανοχή μας, όλοι κάνουν τα στραβά μάτια. Όταν όμως ο διεθνούς φήμης Έλληνας σκηνοθέτης Γιώργος Λάνθιμος ζήτησε την άδεια από το υπουργείο Πολιτισμού για να κάνει ένα γύρισμα στην Ακρόπολη, του το αρνήθηκαν, προκειμένου να προστατεύσουν την πολιτιστική μας κληρονομιά. Η υποκρισία ξεχειλίζει.

Η πολιτιστική μας κληρονομιά είναι το άλλοθι για να αποκλείσουμε τους μη υποτακτικούς του συστήματος και για να κάνουμε «τεμενάδες» στις μεγάλες πολυεθνικές που θα έρθουν τάχα με μεγάλα κεφάλαια για να επενδύσουν στη χώρα. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για τον ίδιο ωχαδερφισμό που μας διακρίνει εδώ και χρόνια. Αν η Ακρόπολη γινόταν σκηνικό μιας ταινίας θα βεβηλωνόταν ενώ τώρα που από πάνω της σχηματίζονται αθλητικά παπούτσια σαν να μπήκε πίνακας διαφημίσεων υψηλής τεχνολογίας αναδεικνύεται.

Και στην κορυφή της υποκρισίας, η UNESCO με τις συστάσεις της δυστυχώς όχι μόνο δεν ασκεί πίεση, αλλά απλά υπογραμμίζει ότι τέτοιου είδους εμπορικές παρεμβάσεις «θα πρέπει να απαγορεύονται». Κι ενώ είναι ρητά δηλωμένο στο Εγχειρίδιο Συντήρησης και Προστασίας, άρθρο 24 της σύστασης του 1968, μπροστά στους μεγάλους εμπορικούς κολοσσούς γίνονται κάποιες συστάσεις περί σεβασμού του μνημείου και κάτι «βραζιλιάνικα» που μόνο μεταξύ τους καταλαβαίνουν.

Στην πράξη, η εταιρεία πέτυχε τον σκοπό της. Ακόμα και με την απόσυρση των βίντεο 24 ώρες μετά, ο διεθνής ντόρος έγινε. Πάνω από τον Παρθενώνα σχηματίστηκαν τα προϊόντα και το λογότυπο της. Στην κοινή γνώμη καταγράφηκε, αφού έπαιξε παντού και τώρα όλα τα υπόλοιπα είναι «άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε», όπως λέει και ο λαός μας.

Η καμπάνια αυτή με τα drones δεν ήταν μια άτυχη στιγμή. Ήταν πρόβα τζενεράλε για όσα θα ακολουθήσουν. Αύριο μπορεί να είναι ο Παρθενώνας, μεθαύριο η Ακρόπολη και αργότερα ποιός ξέρει τι. Η λογική θα είναι πάντοτε η ίδια: «Αν μπορούμε να το κάνουμε, γιατί να μην το πουλήσουμε;». Μόνο που οι νόμοι, οι αποφάσεις και οι διεθνείς συστάσεις δεν γράφτηκαν για να είναι χαρτί υγείας στα χέρια όσων κάνουν την τέχνη και την ιστορία μας διαφημιστικό αντικείμενο.

Μια απλή παρατήρηση για την ιστορία. Οι επιχειρήσεις, ακόμη κι αυτές με τα μεγαλύτερα κέρδη, δεν κέρδισαν ποτέ τον σεβασμό διαφημίζοντας μνημεία. Τον κέρδισαν γιατί τα σεβάστηκαν. Κι επειδή σ’ αυτή τη χώρα η έλλειψη σεβασμού και η αλαζονεία ήταν από αρχαιοτάτων χρόνων πράξη ύβρεως και προκαλούσε το μένος των Θεών, ας προσέχουν όλοι αυτοί οι «φωστήρες της σύγχρονης διανόησης» μήπως αυτές οι καινοτομίες τους γυρίσουν εναντίον τους.

Όσο για τους εμπλεκόμενους που επέτρεψαν κάτι τέτοιο, είναι φανερό ότι είναι πολύ μικρότεροι από την ευθύνη που αναλογεί σε αυτές τις θέσεις και αν έχουν τη στοιχειώδη αξιοπρέπεια, θα έπρεπε ήδη να έχουν καταθέσει τις παραιτήσεις τους. Ψιλά γράμματα για μια ακόμα φορά.