Μαρία Καρίκη: Άνθρωποι που δεν μπορούν να κάνουν διάλογο

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, Msc

Η επικοινωνία είναι η απαραίτητη βάση για μια υγιή σχέση. Νομίζουν οι άνθρωποι ότι αρκεί να μιλάς και να ακούς. Τα πράγματα, όμως, δεν είναι τόσο απλά! Ακούς πραγματικά τον άλλο; Ή περιμένεις απλά να τελειώσει για να πεις αυτά που θες έτσι κι αλλιώς; Μπαίνεις καθόλου στη θέση του συνομιλητή σου ή είσαι απόλυτος και μόνο η δική σου «αλήθεια» είναι αυθαίρετα η «σωστή», γιατί έτσι απλά το νομίζεις εσύ; Είσαι ικανός να κάνεις διάλογο ή μήπως απλά αναπαράγεις τον μονόλογό σου; Πολλές φορές, νομίζουμε ότι συζητάμε, αλλά δυστυχώς δεν ισχύει πάντα αυτό.

Πριν καν φτάσουμε στην επικοινωνία προηγείται ο σεβασμός. Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα του άλλου και στο δικαίωμά του να μιλήσει από τη δική του θέση επί ίσοις όροις. Η ειρωνεία, η υποτίμηση, η απολυτότητα, η προσβολή, η πρόκληση ενοχής και ό,τι άλλο χειριστικό χρησιμοποιεί ως μέσο για να ενδυναμώσει τη θέση του κάποιος δεν είναι επικοινωνία. Δεν είναι απαραίτητο να έχει μόνο ο ένας δίκιο. Αυτό είναι και το πρόβλημα! Ψάχνουμε ποιος είναι αυτός που είναι ο σωστός, ώστε ο άλλος αυταπόδεικτα να είναι λάθος. Δεν είναι, όμως, αυτό επικοινωνία.

Μπορεί και οι δύο άνθρωποι να έχουν δίκιο, ο καθένας από τη μεριά του. Σε μια αυστηρή δυϊστική συλλογιστική κάτι τέτοιο ακούγεται παράλογο. Σε μια βαθιά δημοκρατική σχέση, όμως, όπου ο καθένας στέκεται απέναντι στον άλλο με σεβασμό, καλή προαίρεση, ειλικρινή διάθεση για ενεργητική ακρόαση και κατανόηση, τίποτα δεν αντιμετωπίζεται με φωνή, έπαρση και επιθετικότητα.

Οι άνθρωποι που δεν μπορούν να κάνουν διάλογο είναι καταρχήν εκείνοι που δεν «ακούνε» τους άλλους. Φορούν παρωπίδες και ισχύει μόνο η δική τους εκδοχή των πραγμάτων. Και μάλιστα αυτή η εκδοχή είναι συνήθως «επιλεκτική». Απομονώνουν κομμάτια της ιστορίας από το σύνολό της και ανάλογα με τη θεωρία που στηρίζουν ή το πόσο από το “εγώ” τους θέλουν να προστατεύσουν, επικαλούνται τα σημεία που ταιριάζουν με τη δική τους θέση και μόνο!

Απομονώνουν το λάθος ή το σφάλμα των άλλων ανθρώπων και βασίζονται αποκλειστικά σε αυτό για να παρουσιάσουν αυτό που θέλουν. Κομμάτια της ιστορίας που έχουν συμβεί, αλλά δεν ταιριάζουν στη θεωρία τους είτε δεν αναφέρονται καθόλου, είτε προσπερνιούνται ως ασήμαντα, είτε διαστρεβλώνονται και αυτά.

Ένα δυνατό, επίσης, προσόν των ανθρώπων που δεν μπορούν να κάνουν διάλογο είναι ότι πηγαίνουν τη συζήτηση όπου εκείνοι θέλουν. Ανεξάρτητα από το πού ξεκινάει μια κουβέντα, μπορούν να αρχίσουν να αναφέρουν οτιδήποτε «άσχετο», προκειμένου να μην απαντήσουν ή να παραπλανήσουν χειριστικά τον συνομιλητή τους προς την κατεύθυνση που εσκεμμένα επιθυμούν.

Υπάρχει μια εσωτερική ανάγκη να μονοπωλήσουν τη συζήτηση, να κερδίσουν τις εντυπώσεις, να επικρίνουν τη διαφορετική γνώμη και τοποθέτηση του άλλου, να πουν την τελευταία λέξη. Το σύνηθες είναι ότι δεν μπορείς να ολοκληρώσεις σχεδόν ποτέ μια συνομιλία μαζί τους, γιατί δεν παραδέχονται ποτέ ότι εκείνοι μπορεί επίσης να κάνουν κάπου λάθος...

Πώς νιώθει άραγε το άτομο που βρίσκεται απέναντι σε εκείνον που κυριαρχεί σε μια συζήτηση; Το άτομο νιώθει να «πνίγεται», να μην γίνεται σε τίποτα από όσα λέει κατανοητό. Συχνά, μάλιστα, νιώθει ματαιωμένο, κακοποιημένο ψυχολογικά, εκνευρισμένο. Μπορεί, επιπλέον, να καταφέρει ο επικριτικός συνομιλητής να τον κάνει να νιώσει και ενοχές για πράγματα ή συμπεριφορές που έντεχνα διαστρεβλώθηκαν εναντίον του. Όλα αυτά μπορεί να επαναληφθούν αμέτρητες φορές και να καταλήξουν οι δυο τους πάλι στο ίδιο σημείο. Στο αδιέξοδο και στη ματαίωση!

Όταν συναντάμε τέτοιους ανθρώπους απόλυτους και ίσως και συμπλεγματικούς, καλό είναι να προστατεύουμε τον εαυτό μας! Δεν πρόκειται ποτέ να εγκαταλείψουν τη δική τους θέση, όσα επιχειρήματα κι αν ακούσουν από τους άλλους. Είναι ένας μάταιος αγώνας. Η απολυτότητα, ο εγωκεντρισμός, η συνεχής κριτική προς τους πάντες, η απόδοση ευθυνών προς όλους τους υπόλοιπους πλην του εαυτού τους δεν αφήνουν κανένα περιθώριο να γίνει ο απέναντι άνθρωπος πραγματικά κατανοητός από μέρους τους. Χωρίς ενσυναίσθηση και με διάθεση εύρεσης μόνο σφαλμάτων των άλλων, ποτέ δεν θα φτάσει κανείς στην αυθεντική αλήθεια.

Θα φτάσει μόνο στην αλήθεια που συμφέρει τον έναν από τους δύο και κάνει μόνο εκείνον να νιώσει καλά! Αν κάτι μπορούμε να κάνουμε οι υπόλοιποι όταν συναντάμε τέτοιους συνομιλητές είναι να απομακρυνόμαστε όσο πιο γρήγορα γίνεται. Δεν έχει νόημα. Η επιλεκτική τους μνήμη και εστίαση θα σε κερδίζουν πάντα. Η χειριστική τους μέθοδος θα βγάζει πάντα τον εαυτό τους αλώβητο και εσένα πάντα λάθος και υπεύθυνο για όλα τα «κακώς κείμενα» που σας συνδέουν.

Δεν υπάρχει αναγνώριση, ούτε εκτίμηση των όποιων θετικών ίσως έχεις προσφέρει. Το σημαντικότερο είναι να βγεις εσύ «σκάρτος»...! Απέναντι σε τέτοιες νοοτροπίες, σκοπιμότητες και απολυτότητες, η μόνη δύναμη που έχει κανείς είναι η αναγνώριση αυτού που συμβαίνει και η όσο το δυνατόν αποφυγή ή αποστασιοποίηση!