Νέοι κανόνες στις κληρονομιές: Περισσότερο μερίδιο για τον σύζυγο, τέλος στις ουρές στα Πρωτοδικεία

Rodiaki NewsRoom

Αλλάζει ριζικά ο χάρτης των κληρονομιών στη χώρα, καθώς από την 1η Νοεμβρίου 2025 τίθεται σε λειτουργία η ηλεκτρονική πλατφόρμα του Μητρώου Διαθηκών, βάζοντας τέλος σε δεκαετίες καθυστερήσεων, γραφειοκρατίας και αβεβαιότητας για χιλιάδες πολίτες.

Παράλληλα, το υπουργείο Δικαιοσύνης προωθεί ευρείες αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο, με έμφαση στα ποσοστά νόμιμης μοίρας και στα δικαιώματα των επιζώντων συζύγων και συντρόφων.

Η λειτουργία του Μητρώου Διαθηκών σηματοδοτεί μια νέα εποχή στη διαχείριση των κληρονομικών υποθέσεων. Μέσα σε 2-3 ημέρες ο πολίτης θα μπορεί να λάβει πιστοποιητικό δημοσίευσης διαθήκης, όταν η διαδικασία μπορεί να διαρκεί έως και 450 ημέρες.

Κάθε διαθήκη θα αποκτά μοναδικό ηλεκτρονικό αριθμό, που θα την ακολουθεί σε όλη τη νομική της πορεία, ακόμη και σε περίπτωση δικαστικής διαμάχης. Το νέο σύστημα θα λειτουργεί υπό την εποπτεία του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Αθηνών – Πειραιώς – Αιγαίου και Δωδεκανήσου (Ν.Π.Δ.Δ.), με στόχο τη διαφάνεια, την ταχύτητα και την ασφάλεια των διαδικασιών.

Όπως αναφέρουν πηγές του υπουργείου, «μετά από 71 χρόνια από το Νομοθετικό Διάταγμα του 1954, το Μητρώο παίρνει σάρκα και οστά».

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύουν «ΤΑ ΝΕΑ», το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του επιζώντος συζύγου αυξάνεται από 25% σε 33,3% (δηλαδή από το 1/4 στο 1/3 της κληρονομιάς).

Αν ο αποβιώσας δεν έχει αφήσει διαθήκη, ο/η σύζυγος που απομένει θα δικαιούται το ένα τρίτο της περιουσίας, ενώ τα υπόλοιπα δύο τρίτα θα μοιράζονται στα παιδιά.

Το υπουργείο Δικαιοσύνης, με βάση το σχέδιο αναμόρφωσης του κληρονομικού δικαίου, θεωρεί ότι η αύξηση αυτή ενισχύει την προστασία του/της επιζώντος συζύγου, ειδικά σε περιπτώσεις όπου εκείνος/η δεν έχει επαρκή οικονομικά μέσα ή έχει συμβάλει στη δημιουργία της κοινής περιουσίας.

Ριζικές αλλαγές στη νόμιμη μοίρα

Σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», η ειδική Ομάδα Εργασίας για το Κληρονομικό Δίκαιο, υπό τον επίτιμο καθηγητή Αστικού Δικαίου, έχει ήδη «κλειδώσει» τις βασικές ρυθμίσεις του νέου πλαισίου.

Οι σημαντικότερες αλλαγές αφορούν:

• Αύξηση του ποσοστού της νόμιμης μοίρας των συζύγων από 25% σε 33,3%, με αντίστοιχη ανακατανομή του ποσοστού στα τέκνα.
• Εισαγωγή δυνατότητας αποζημίωσης σε χρήμα αντί για παραχώρηση μεριδίου σε ακίνητο, προκειμένου να αποφεύγονται οι συγκρούσεις μεταξύ κληρονόμων.
• Προστασία των συντρόφων χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, που διέμεναν για χρόνια με τον αποβιώσαντα, ώστε να έχουν δικαίωμα προσωρινής παραμονής στην κατοικία και περιορισμένη οικονομική αξίωση.

Η κυβέρνηση προωθεί το νέο πλαίσιο ως μέτρο κοινωνικής δικαιοσύνης, το οποίο επιχειρεί να προσαρμόσει τον θεσμό της κληρονομιάς στα δεδομένα της σύγχρονης οικογένειας.

Σύνδεση με το Ευρωπαϊκό Μητρώο

Το ελληνικό Μητρώο Διαθηκών σχεδιάζεται να συνδεθεί σταδιακά με το Ευρωπαϊκό Μητρώο Διαθηκών (European Network of Registers of Wills), διευκολύνοντας τις διασυνοριακές υποθέσεις για Έλληνες που έχουν περιουσία ή συγγενείς στο εξωτερικό.

Όπως δήλωσε στα «ΝΕΑ» η πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου, Ελένη Κοντογεώργου, «η μετάβαση στη νέα εποχή απαιτεί εκπαίδευση, υποδομές και σαφές θεσμικό πλαίσιο. Ωστόσο, το αποτέλεσμα θα είναι μια πιο δίκαιη, γρήγορη και αξιόπιστη δικαιοσύνη για όλους».