Το καλοκαίρι θα είναι έτοιμα τα αντίγραφα των ιταλικών πλακών της Φιλερήμου

Βαρβάρα Μπογδάνου

Σε ένα χρόνο και όχι σε έξι μήνες, όπως ήταν ο αρχικός σχεδιασμός, θα παραδοθούν τελικά τα αντίγραφα των ορειχάλκινων ανάγλυφων ιταλικών πλακών, τα οποία θα τοποθετηθούν στα προσκυνητάρια που βρίσκονται στον αρχαιολογικό χώρο της Φιλερήμου και οδηγούν προς τον Σταυρό του Μαρτυρίου.

Προ ημερών, τροποποιήθηκε η προγραμματική σύμβαση που υπέγραψε τον περασμένο Αύγουστο το υπουργείο Πολιτισμού με την περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου για το έργο που έχει τον τίτλο «Αναπαραγωγή εκμαγείων (αντιγράφων) των ορειχάλκινων ανάγλυφων ιταλικών πλακών και επανατοποθέτησή τους στον αρχαιολογικό χώρο της Φιλερήμου Ρόδου» και η οποία πλέον θα έχει διάρκεια δώδεκα μήνες.

Αυτό σημαίνει ότι τα αντίγραφα θα είναι έτοιμα το καλοκαίρι, ώστε στη συνέχεια να τοποθετηθούν στα κενά προσκυνητάρια. Υπενθυμίζεται ότι οι πλάκες μετά την κλοπή τους από τον χώρο στον οποίο βρίσκονταν και την ανεύρεσή τους στη συνέχεια από την Αστυνομία απομακρύνθηκαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία μαζί με όσες είχαν απομείνει στο σημείο εκείνο. Τελικά, όπως αποφασίστηκε, οι πλάκες αυτές δεν πρόκειται να… επιστρέψουν στη Φιλέρημο και στη θέση τους θα τοποθετηθούν… αντίγραφα!

Στη σχετική σύμβαση που υπεγράφη, αναφέρονταν τα εξής:

«Τον Φεβρουάριο του 2024 αποσπάστηκαν βίαια από τον λόφο της Φιλερήμου επτά ορειχάλκινες ανάγλυφες πλάκες από τις δεκατέσσερις (14) συνολικά που απεικονίζουν σκηνές από τα Πάθη του Ιησού. Οι πλάκες αυτές είχαν τοποθετηθεί από τους Ιταλούς το 1935 σε λίθινα προσκυνητάρια που κατασκευάστηκαν για τον σκοπό αυτό ως μια πορεία που οδηγούσε σε υπερμεγέθη σταυρό στο πλαίσιο της διαμόρφωσης του βόρειου πλατώματος του αρχαιολογικού χώρου.

Οι ορειχάλκινες ανάγλυφες πλάκες είναι έργο του περίφημου Ιταλού γλύπτη Antonio Maraini (1886-1963), στον οποίο η κυβέρνηση είχε αναθέσει δέκα χρόνια πριν (1925) να φιλοτεχνήσει δεκατέσσερα ανάγλυφα από πέτρα του Arezzo, με την απεικόνιση των Σταθμών του Πάθους, γνωστής στους καθολικούς ως Via Crucis, με σκοπό να διακοσμηθεί ο καθεδρικός ναός του Αγίου Ιωάννη της Ρόδου, σημερινός Ευαγγελισμός. Τα λίθινα ανάγλυφα φαίνεται κάποια στιγμή μεταφέρθηκαν στην εκκλησία του Αγίου Φραγκίσκου και ακολούθως στη Santa Mariadella Vittoria στο Νιοχώρι, όπου σήμερα είναι ανηρτημένα τους εξωτερικούς τοίχους. Οι ορειχάλκινες πλάκες της Φιλερήμου, για σχεδόν ενενήντα χρόνια κοσμούσαν τον αρχαιολογικό χώρο της Φιλερήμου, αποτελώντας τοπόσημο της περιοχής και σημείο αναφοράς τόσο της τοπικής κοινωνίας όσο και των χιλιάδων επισκεπτών, ιδιαίτερα των καθολικών.

Ευτυχώς, με την άμεση κινητοποίηση των διωκτικών αρχών οι ορειχάλκινες πλάκες διασώθηκαν και παραδόθηκαν στο Αστυνομικό Τμήμα Ιαλυσού για τις κατά νόμο ενέργειες. Ακολούθως, η Αρχαιολογική Υπηρεσία απομάκρυνε για προληπτικούς λόγους και τις υπόλοιπες επτά και το σύνολο πλέον των δεκατεσσάρων ορειχάλκινων ανάγλυφων πλακών φυλάσσεται σήμερα στις αποθήκες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου.

Σκοπός του προγράμματος είναι η αναπαραγωγή (κατασκευή) συνολικά δεκατεσσάρων εκμαγείων (αντιγράφων) των ιταλικών ορειχάλκινων ανάγλυφων πλακών και η τοποθέτησή τους στις αρχικές θέσεις (προσκυνητάρια) στον αρχαιολογικό χώρο της Φιλερήμου Ρόδου. Δεδομένου ότι οι πλάκες αυτές, αποτελούν μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και αναπόσπαστο τμήμα της τοπικής μας ιστορίας, με τη σύμφωνη γνώμη του υπουργείου Πολιτισμού, η περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου προτίθεται να συνδράμει οικονομικά στην κατασκευή των εκμαγείων και στην επανατοποθέτησή τους στην αρχική τους θέση, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην προστασία, διαφύλαξη, ανάδειξη και αισθητική αποκατάσταση ενός πολύ αγαπητού μνημειακού χώρου του νησιού με διεθνή ακτινοβολία.

Η Προγραμματική Σύμβαση αφορά την εκτέλεση του έργου “Αναπαραγωγή εκμαγείων (αντιγράφων) των ορειχάλκινων ανάγλυφων ιταλικών πλακών και επανατοποθέτησή τους στον αρχαιολογικό χώρο της Φιλερήμου Ρόδου”, όπως προβλέπεται από την Τεχνική Έκθεση.

Φορέας υλοποίησης ορίζεται το υπουργείο Πολιτισμού, δια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στο ποσόν των 35.888,00€ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.). Το έργο θα χρηματοδοτηθεί από το Τεχνικό Πρόγραμμα της περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου».