Μαρία Καρίκη: Γιατί κάποιοι άνθρωποι αντιδρούν τόσο έντονα;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, Msc

Οι ανθρώπινες σχέσεις δοκιμάζονται καθημερινά. Δεν είναι μόνο οι ατομικές διαφορές, τα διαφορετικά βιώματα, η ιδιοσυγκρασία ή οι οικογενειακές καταβολές μας, αλλά και η νοοτροπία ζωής του καθενός που οδηγούν σε αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις. Και ενώ θεωρείται υγιές να διαφωνούμε στις σχέσεις μας, το ζήτημα είναι πώς επιλύεται κάθε φορά αυτή η διαφωνία και μέχρι που κλιμακώνεται. Κάποιοι άνθρωποι μπορούν να παραμείνουν ήρεμοι και διαλλακτικοί, ενώ κάποιοι άλλοι αντιδρούν έντονα με το παραμικρό...!

Γιατί ένας άνθρωπος, άραγε, δεν μπορεί να “αντέξει” μια διαφορετική τοποθέτηση από τη δική του; Γιατί μπορεί να θεωρεί ότι μόνο η δική του άποψη είναι η “σωστή”; Υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορούν να οδηγούν σε μια τέτοια αντίδραση: ανασφάλειες, συμπλέγματα, χαμηλή αυτοπεποίθηση, τραυματικές εμπειρίες του παρελθόντος, συνεχής κριτική και σύγκριση με άλλους κατά την παιδική ηλικία ή έλλειψη προσοχής και εκδήλωσης αγάπης από τους γονείς, αισθήματα κατωτερότητας, προσωπικές αποτυχίες, ναρκισσιστικά στοιχεία, υπόδηλη ζήλια προς άλλους που τα καταφέρνουν καλύτερα κάπου ή μπορεί και να περνά απλά μια δύσκολη φάση της ζωής του (κούραση, άγχος, θέματα δισεπίλυτα)...

Συνήθως, όσοι αντιδρούν έντονα δεν μπορούν πάντα να αντιληφθούν ότι το κάνουν. Όταν τους το επισημάνει κανείς, μπαίνουν σε άμυνα και δεν το αναγνωρίζουν ή θεωρούν υπερβολικό εκείνον που το λέει ή του αποδίδουν μάλιστα και την ευθύνη ότι ο αυτός φταίει για τη δική του έντονη αντίδραση. Σε αυτό το στάδιο είναι εξαιρετικά δύσκολο να μπορείς να κάνεις έναν εποικοδομητικό διάλογο με το άτομο αυτό. Αρνείται αυτό που συμβαίνει, αποποιείται την ευθύνη και κατηγορεί τον συνομιλητή του ότι εκείνος ή εκείνη προκάλεσε την έντονη αντίδρασή του με όσα είπε ή έκανε.

Δεν είναι εύκολο να δεχτείς αυτά που σου λένε οι άλλοι, ιδιαίτερα όταν είσαι ένας απόλυτος άνθρωπος. Δεν μπαίνεις στη θέση τους και σε εκνευρίζει οποιαδήποτε ένστασή τους ή διαφορετική άποψη. Συνήθως, τους χλευάζεις, τους υποτιμάς και μέσα από φωνές προσπαθείς να επιβληθείς προσβάλλοντάς τους ή κάνοντάς τους να νιώσουν ότι είπαν κάτι “λάθος”. Οι άλλοι αρχίζουν και σε φοβούνται σιγά-σιγά, σε χαρακτηρίζουν περίεργο και αποφεύγουν να εμπλακούν μαζί σου σε οποιαδήποτε αντιπαράθεση, όσο αυτό είναι εφικτό.

Χωρίς διάθεση για αυτοκριτική, χωρίς ενσυναίσθηση και χωρίς διαλλακτικότητα και ανοχή στη διαφορετικότητα του άλλου (και σαν άτομο και σαν κοσμοθεωρία) δεν μπορεί να διατηρηθεί αρμονικά μια σχέση. Η έντονη ανάγκη να έχει κάποιος δίκιο και να πείσει τους πάντες ότι αυτό είναι το “σωστό” δεν θα φέρει καλά αποτελέσματα. Η σχέση θα δοκιμάζεται από συνεχείς αντιδράσεις, καβγάδες, εκρήξεις, κάτι που θα τη μετατρέψει σε βάθος χρόνου σε μια τοξική σχέση. Και το πιθανότερο έτσι είναι να μην έχει διάρκεια...

Παρατηρώντας τους ανθρώπους να αντιδρούν έντονα, και χωρίς απαραίτητα κάποιον σοβαρό λόγο, αναρωτιέται κανείς κατά πόσο τα έχουν βρει με τον εαυτό τους. Μήπως μέσα τους επικρατεί “χάος” και για αυτό συμπεριφέρονται με αυτό τον τρόπο; Μήπως δεν έχουν λύσει ή τακτοποιήσει μέσα τους διάφορα που τους απασχολούν ή έχουν περάσει στο παρελθόν; Πολλές φορές, οι συμπεριφορές μας προς τους άλλους προβάλλουν σε ένα βαθμό κι αυτό που επικρατεί μέσα μας. Μπορεί, για κάποιο λόγο, οι κοντινοί τους άνθρωποι να τους “ξυπνούν” παλιά βιώματα και να ξεσπούν και για αυτό έτσι, χωρίς να το συνειδητοποιούν.

Είναι σημαντικό στον καθένα από εμάς να υπάρχει η αυτοπαρατήρηση. Να παρατηρούμε και το πώς φερόμαστε, αλλά και το τι αντίκτυπο μπορεί να έχει η συμπεριφορά μας πάνω στους άλλους. Αν μας ενδιαφέρει να διατηρήσουμε υγιείς και ισορροπημένες σχέσεις, θα πρέπει να λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη και τα συναισθήματα των άλλων. Η συνεχής έντονη αντίδραση δεν δικαιολογείται. Δεν μπορεί πάντα εμείς να έχουμε μόνο δίκιο. Δεν μπορεί όλοι οι λόγοι διαφωνίας να είναι πάντα τόσο σοβαροί. Δεν φταίνε οι άλλοι που εμείς βγαίνουμε εκτός εαυτού. Είναι αποκλειστικά δική μας ευθύνη η συμπεριφορά μας! Όπως και να μας κάνει κάποιος να αισθανόμαστε, μπορούμε να επιλέξουμε πιο ενσυνείδητα κι όχι παρορμητικά το πώς θα αντιδράσουμε. Η έντονη αντίδραση δεν είναι κυριαρχία, δεν είναι ανωτερότητα, δεν είναι “φωνάζω γιατί έχω δίκιο”. Η έντονη αντίδραση δηλώνει αδυναμία διαχείρισης μιας κατάστασης...κι αυτό μπορεί να αλλάξει αν θέλει κάποιος να το “δουλέψει” με τον εαυτό του!