Κωνσταντίνος Χριστοδούλου: ο άνθρωπος που «μεταμορφώνει» τον χώρο με το φως

Ελευθερία Πελλού

Υπάρχουν ιστορίες που δεν γράφονται με λέξεις, αλλά με φως. Ιστορίες που γεννιούνται «τυχαία στο Γυμνάσιο», μέσα από μια σπίθα έμπνευσης, και εξελίσσονται σε μια πορεία όπου η επιστήμη συναντά την τέχνη. Ο Κωνσταντίνος Β. Χριστοδούλου, ηλεκτρολόγος μηχανικός και δημιουργός της εταιρείας Radical Light Studio, ανήκει σε εκείνους που δεν βλέπουν το φως απλώς ως μέσο, αλλά ως μια «ζωντανή οντότητα», μια δύναμη που μεταμορφώνει, αποκαλύπτει και τελικά συγκινεί.

Η διαδρομή του, που ξεκίνησε από μια παιδική περιέργεια και ωρίμασε μέσα από σπουδές και διεθνείς εμπειρίες, τον οδήγησε σε μια παγκόσμια αναγνώριση, η οποία όπως ο ίδιος επισημαίνει στη «Ροδιακή»: «Ήταν ένα φυσικό επακόλουθο αυτής της διαδρομής». Όμως, πίσω από τη διάκριση στα LIT Design Awards του 2025 (έναν από τους πιο έγκυρους και αναγνωρισμένους διεθνείς θεσμούς στον χώρο του σχεδιασμού φωτισμού (Lighting Design), δεν βρίσκεται μόνο η τεχνική αρτιότητα, αλλά μια βαθύτερη φιλοσοφία: Το φως ως μέσο που «μετουσιώνει» την αόρατη ενέργεια σε συναίσθημα και εμπειρία.

Στο έργο του για το ψηφιδωτό στην εκκλησία της Θεοτόκου στην Κρεμαστή της Ρόδου, αυτή η φιλοσοφία γίνεται πραγματικότητα. Εκεί, το φως δεν λειτουργεί απλώς για να φωτίσει, αλλά για να αποκαλύψει σταδιακά ένα μυστήριο, να οδηγήσει τον επισκέπτη σε μια εσωτερική διαδρομή, όπου «το φωτιζόμενο δημιούργημα δεν αποκαλύπτει αμέσως τα μυστικά της τεχνοτροπίας του». Είναι η ίδια η έννοια του «Φως άνωθεν καταβαίνον και έσωθεν καταυγάζον» που αποκτά υλική υπόσταση.

Για τον Κωνσταντίνο Χριστοδούλου, ο φωτισμός είναι «ένας κατεξοχήν δημιουργικός τομέας». Είναι η δύναμη που μπορεί να «μεταμορφώνει» την ύλη, να «αναδεικνύει» λεπτομέρειες, αλλά και να επηρεάζει βαθιά την ανθρώπινη ψυχολογία. Άλλωστε, όπως ο ίδιος τονίζει στη συνέντευξη του στη «Ροδιακή», το φως «δημιουργεί το συναίσθημα μέσα στον χώρο», γεφυρώνοντας αυτό που είναι με αυτό που νιώθουμε.

Σε μια εποχή όπου οι χώροι συχνά σχεδιάζονται με βάση την εικόνα και όχι την εμπειρία, η προσέγγιση του Κωνσταντίνου Χριστοδούλου υπενθυμίζει κάτι ουσιαστικό: ότι κάθε χώρος κρύβει μια ιστορία και το φως είναι εκείνο που καλείται να την αφηγηθεί. Γιατί τελικά, όπως ο ίδιος απαντά, το φως δεν επιλέγει ανάμεσα στο να αποκαλύπτει ή να δημιουργεί. Κάνει και τα δύο. Είναι «ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε αυτό που «είναι» ένας χώρος και σε αυτό που «νιώθουμε» μέσα σε αυτόν».

Κύριε Χριστοδούλου, το 2025 διακριθήκατε σε έναν διεθνή διαγωνισμό φωτισμού (LIT Design Awards). Ποια ήταν η διαδρομή που σας οδήγησε σε αυτή την παγκόσμια αναγνώριση;

Η πορεία μου στον κόσμο του φωτισμού ξεκίνησε τυχαία στο Γυμνάσιο. Μια τηλεοπτική εκπομπή της δημόσιας τηλεόρασης και η παρουσίαση του έργου ενός φωτιστή τηλεοπτικών στούντιο, λειτούργησαν ως καταλύτης για τη μετέπειτα πορεία μου. Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου ως ηλεκτρολόγος μηχανικός, ανακάλυψα την τεχνική διάσταση του φωτισμού. Αυτή η ανακάλυψη με οδήγησε σε μεταπτυχιακές σπουδές στον «Σχεδιασμό Φωτισμού» (Lighting Design), ενώ παράλληλα η συμμετοχή μου σε διεθνές “Light Festival”, αποτέλεσε το ιδανικό πεδίο, όπου η τεχνική αρτιότητα συναντά την καλλιτεχνική έκφραση. Σήμερα, προσεγγίζω κάθε έργο ως ένα δημιούργημα ανάμεσα στην αρτιότητα της μηχανικής και τη γοητεία του φωτός. Συνεπώς, η διεθνής διάκριση ήταν ένα φυσικό επακόλουθο αυτής της διαδρομής.

Το έργο που σας έδωσε τη διεθνή αυτή διάκριση είναι το ψηφιδωτό στην εκκλησία της Παναγίας, στην Κρεμαστή. Μιλήστε μας για αυτό.

Είναι ένα έργο μωσαϊκής τέχνης μέσα από το οποίο αποδίδεται η έννοια της φράσης «Φως άνωθεν καταβαίνον και έσωθεν καταυγάζον». Μια έννοια βαθιά ριζωμένη στον χριστιανικό θεολογικό και φιλοσοφικό λόγο, όπου το φως συμβολίζει τη θεία χάρη και τον πνευματικό φωτισμό. Η φράση δείχνει ότι το φως αυτό φέρεται «άνωθεν», δηλαδή προέρχεται από τον ουρανό ή το θεϊκό επίπεδο, και συγχρόνως «έσωθεν καταυγάζει», φωτίζοντας και μετασχηματίζοντας τον πιστό εσωτερικά. Η συγκεκριμένη προσέγγιση μελέτης φωτισμού έχει έναν βασικό στόχο: το φωτιζόμενο δημιούργημα δεν αποκαλύπτει αμέσως τα μυστικά της τεχνοτροπίας του, παρά μόνον όταν ο επισκέπτης πλησιάσει σε αυτό.

Υπήρξε κάποια στιγμή που καταλάβατε ότι αυτό το έργο είχε κάτι ξεχωριστό, ή το ανακαλύψατε μέσα από την ανταπόκριση των άλλων;

Το ψηφιδωτό της Παναγίας, που βρίσκεται στον Ιερό Ναό Κρεμαστής Ρόδου, αποτέλεσε για μένα πηγή έμπνευσης από την πρώτη στιγμή. Ο Αρχιμανδρίτης Δρ. Μελίτων Μπέλλος, μού ανέθεσε να επιμεληθώ τον σχεδιασμό φωτισμού του ψηφιδωτού. Το τελικό αποτέλεσμα του φωτισμού δικαίωσε τις προσδοκίες μου, αποτυπώνοντας με ακρίβεια την αρχική μου ιδέα. Ωστόσο, το γεγονός ότι, η σκέψη που είχα ο ίδιος στο μυαλό μου, γινόταν αντιληπτή και από τους άλλους, αποτέλεσε βασικό παράγοντα για τη συμμετοχή μου στον διεθνή διαγωνισμό “Lit design Awards”

.

Τι είναι αυτό που σας τράβηξε αρχικά στον φωτισμό, σε έναν τομέα που οι περισσότεροι δεν αντιλαμβάνονται ως τόσο «δημιουργικό»;

Η απάντηση βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη φράση: ο φωτισμός είναι ένας κατεξοχήν δημιουργικός τομέας. Αυτό που με γοήτευσε εξαρχής είναι η ικανότητά του να «μεταμορφώνει» την ύλη και να αναδεικνύει κάθε λεπτομέρεια.

Πόσο διαφορετικός μπορεί να γίνει ο ίδιος χώρος αν αλλάξει μόνο ο φωτισμός του;

Η αλλαγή στον χώρο μπορεί να είναι θεαματική. Το φως έχει την ιδιότητα να επαναπροσδιορίζει τα όρια, να αλλάζει τις αναλογίες, να λειτουργεί ως δομικό στοιχείο, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να μεταβάλλει πλήρως την ατμόσφαιρα και τη λειτουργικότητα ενός περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, ένας χώρος αυστηρός και παραγωγικός, μπορεί να μετατραπεί σε ένα περιβάλλον που θα αποπνέει οικειότητα και ηρεμία. Ουσιαστικά, το φως «δημιουργεί» το συναίσθημα μέσα στον χώρο.

Υπάρχει περίπτωση ένας χώρος να είναι αρχιτεκτονικά άρτιος αλλά φωτιστικά «αποτυχημένος»; Επηρεάζει το φως την ψυχοσύνθεσή μας και με ποιο τρόπο;

Ένας αρχιτεκτονικά άρτιος χώρος αντιμετωπίζει το φυσικό φως ως βασικό του στοιχείο. Όμως, η πρόκληση ξεκινά όταν το τεχνητό φως καλείται να αντικαταστήσει το φυσικό φως, ιδίως κατά τις βραδινές ώρες. Αν ο τεχνητός φωτισμός δεν σχεδιαστεί σωστά, μπορεί να «ακυρώσει» την αρχιτεκτονική του χώρου και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον αφιλόξενο. Αντίθετα, όταν μελετηθεί σωστά, μεταβάλλει και αναδεικνύει τον χώρο με αναπάντεχο τρόπο, επιδρώντας άμεσα στην ψυχολογία μας: μπορεί να μας προσφέρει ηρεμία, να ενισχύσει τη συγκέντρωσή μας, ή να δημιουργήσει μια αίσθηση ασφάλειας και οικειότητας.

Όταν αναλαμβάνετε έναν χώρο, τι είναι το πρώτο πράγμα που «διαβάζετε» σε αυτόν; Τι ιστορία μπορεί να πει ένας χώρος μέσα από το φως;

Αρχικά, λαμβάνω υπόψη τις ανάγκες και τις επιθυμίες του ιδιοκτήτη του χώρου. Ο ρόλος μου είναι να μετουσιώσω αυτό που εκείνος έχει φανταστεί σε φως. Για μένα, κάθε χώρος κρύβει μια ιστορία που πρόκειται να αναδειχθεί με την κατάλληλη μελέτη φωτισμού.

Συνεπώς, ο φωτισμός αξιοποιείται για να δοθεί ένταση και βάθος, μετατρέποντας μια απλή ιδέα σε μια φωτιστική εμπειρία, που θα αντανακλά την προσωπικότητα του χρήστη.

Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση που έχει ο κόσμος για τον φωτισμό στο σπίτι του;

Η μεγαλύτερη παρανόηση είναι η πεποίθηση ότι μια κεντρική πηγή φωτός είναι αρκετή. Στην πραγματικότητα, η μαγεία κρύβεται στον πολυεπίπεδο φωτισμό. Χρησιμοποιώντας διαφορετικές πηγές— όπως, φωτισμό εργασίας, ατμοσφαιρικό και αρχιτεκτονικό— δεν καλύπτουμε απλώς τις λειτουργικές μας ανάγκες, αλλά μεταμορφώνουμε πλήρως την αίσθηση του χώρου, δίνοντάς του βάθος, ζεστασιά και χαρακτήρα.

Αν μπορούσατε να δώσετε μία μόνο συμβουλή σε κάποιον για να αλλάξει τον χώρο του, ποια θα ήταν;

Αν κάποιος επέλεγε να αλλάξει τον χώρο του, θα τον συμβούλευα να τοποθετηθούν πολλές και διαφορετικές φωτιστικές πηγές από διαφορετικές γωνίες του χώρου του.

Τελικά κύριε Χριστοδούλου, το φως αποκαλύπτει ή δημιουργεί;

Το φως αποκαλύπτει την αρχιτεκτονική του χώρου, και τις λεπτομέρειες που υπάρχουν ήδη, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί συναισθήματα και νέες οπτικές εμπειρίες που δεν υπήρχαν πριν. Στην πραγματικότητα, είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε αυτό που «είναι» ένας χώρος και σε αυτό που «νιώθουμε» μέσα σε αυτόν.

Αν ο φωτισμός ήταν μια φράση, ποια θα ήταν για εσάς;

«Φῶς ἐκ φωτός, ἔλαμψε τῷ κόσμῳ»!

Επέλεξα αυτή τη φράση από την υμνολογία των Θεοφανείων, γιατί για μένα το φως είναι η αρχή των πάντων. «Φως εκ φωτός» είναι η δύναμη που κρύβεται στο φως και «έλαμψε τω κόσμω» είναι η στιγμή που πατάω τον διακόπτη και ξαφνικά αποκαλύπτεται μια ιστορία, ένας χώρος ή ένα συναίσθημα που προηγουμένως ήταν κρυμμένο.