«Έχε τον νου σου στο παιδί»: 143 Εισαγγελικές παραγγελίες για ανήλικα στη Ρόδο, το 2025

Κυριακή Πετρίδου

«Δίχτυ προστασίας» απλώνουν οι υπηρεσίες του δήμου

Σοκαριστικοί είναι οι αριθμοί που έχουν καταγραφεί επίσημα από τις αρμόδιες αρχές και υπηρεσίες για τις Εισαγγελικές παραγγελίες για ανήλικα, τις οποίες κλήθηκαν να διεκπεραιώσουν οι κοινωνικοί λειτουργοί της Διεύθυνσης Κοινωνικής Πολιτικής και Υγείας του δήμου της Ρόδου, καθώς, αυτές το 2025 έφθασαν τις 143 και αφορούν σχεδόν όλες το νησί της Ρόδου!

Πρόκειται για 143 περιπτώσεις ανηλίκων που οι συνθήκες διαβίωσής τους έφθασαν μέχρι την Εισαγγελία, η οποία και παρενέβη καθώς αφορούν κακοποίηση, παραμέληση, σεξουαλική κακοποίηση και από εκεί και πέρα, αφότου υπάρξει δηλαδή Εισαγγελική παραγγελία, ξεκινάει η έρευνα από τους κοινωνικούς λειτουργούς.

Ο παραπάνω αριθμός, όπως και τα στοιχεία που έχουν καταγραφεί από το 2022 και μετά, δηλαδή κατά την μετά-covid εποχή μέχρι σήμερα, αναδεικνύουν ένα πρόβλημα «διαταρακτικό» για την τοπική κοινωνία. Τα στοιχεία αυτά έχει συγκεντρώσει η διεύθυνση κοινωνικής πολιτικής του δήμου στο πλαίσιο της έναρξης υλοποίησης του προγράμματος «Νοιάζομαι και προσφέρω για το παιδί», στο οποίο υπήρξε πρωτοπόρος σε επίπεδο χώρας (σ.σ. η πράξη θα υλοποιηθεί σε ακόμη πέντε δήμους του Νοτίου Αιγαίου) και παρουσιάστηκαν προχθές στους εταίρους του προγράμματος (σ.σ. εκτός από τον δήμο), το Πανεπιστήμιο Αιγαίο και την «Κολοσσός 2047». Την παρουσίαση έκανε η αναπληρώτρια διευθύντρια της Διεύθυνσης Κοινωνικής Πολιτικής, κα Χριστίνα Καραγιάννη» η οποία, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στις ενέργειες και τις δομές που διαθέτει ο δήμος και αποτελούν ένα «δίχτυ προστασίας» για το παιδί ενώ εξήγησε, βήμα-βήμα, πως θα γίνει η υλοποίηση του προγράμματος. Αναλυτικά:

Η διάρθρωση του πληθυσμού

Τα παρακάτω λόγια της κας Καραγιάννη περιγράφουν μία κατάσταση η οποία, δυστυχώς, είναι πραγματικότητα και στη Ρόδο: «Η αλήθεια είναι ότι, τα τελευταία χρόνια, ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα αποτελούν οι εισαγγελικές παραγγελίες, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου αυξάνονται, όχι μόνο ποσοτικά ως προς τον αριθμό αλλά κυρίως ποιοτικά. Δηλαδή, η ένταση και η βία την οποία συναντάμε κάθε φορά μας τρομάζει. Κάθε φορά με τους συνεργάτες μου λέμε “είναι το τελευταίο βαρύ επεισόδιο” αλλά συνεχίζει αυτό το επεισόδιο και εντείνεται παραπάνω. Λοιπόν, αυτό το πρόβλημα, αυτός ο στόχος, ότι αν στηρίξουμε τα παιδιά, γιατί ήταν πιστεύω μας, από τα πρώτα βήματά τους και στην παιδική τους ηλικία θα μπορέσουμε να οικοδομήσουμε μια βιώσιμη, ισότιμη, συμπεριληπτική και δίκαιη κοινωνία, μας οδήγησε να σκεφτούμε και να προτείνουμε στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου το συγκεκριμένο πρόγραμμα».

Αν δεν γνωρίζεις, όμως, τι γίνεται στην τοπική πραγματικότητα, τότε δεν μπορείς να πεις και τι χρειάζεσαι και πώς γίνεται. Οπότε ξεκινώντας από την τελευταία απογραφή, από την οποία προέκυψε ότι ο μόνιμος πληθυσμός του νησιού μας είναι 125.112 κάτοικοι, εκείνο που αποτυπώνεται ως προς τα ποσοστά ηλικιών, είναι ότι οι ηλικίες από 0 έως 19 αποτελούν το 21% του πληθυσμού μας, ηλικίες από 20 μέχρι 59 που είναι και το εργατικό μας δυναμικό καταλαμβάνει το 55%, αλλά ο πληθυσμός που είναι πάνω από 60 ετών είναι το 24, οπότε μιλάμε για έναν πληθυσμό στάσιμο, για έναν πληθυσμό που έχει τάση να γερνάει.

Τα παιδιά από 0 έως 9 χρονών είναι περίπου 12.500 ενώ από 10 έως 19 είναι 14.000 περίπου. Από αυτά το 51% είναι αγόρια και το 48,3% είναι κορίτσια. Σημείωσε, μάλιστα, ότι είμαστε η πρώτη ελληνική μεγάλη πόλη στην οποία ο ανδρικός πληθυσμός υπερτερεί από το γυναικείο!

«Έτσι, η τοπική μας κοινωνία χαρακτηρίζεται από πολύ χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, μεγαλώνουμε ως προς τις ηλικίες προς τα πάνω και αυξάνεται ο μη παραγωγικός πληθυσμός με αρκετούς ρυθμούς, παρόλο που η οικονομία είναι καλή και συνήθως όταν έχεις μια καλή οικονομία δεν υπάρχει αυτή η συσχέτιση», ανέφερε ακόμη.

Τα ανήλικα παιδιά

Το πρόγραμμα ξεκίνησε πρώτα σε σχεδιαστικό επίπεδο, το δούλεψαν περίπου ένα χρόνο με τη διαχειριστική αρχή, στη συνέχεια το παρουσίασαν στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, καθώς και στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης, το ΕΚΑ.

Τα ανήλικα παιδιά, λοιπόν, τα οποία φτάνουν στη διεύθυνση κοινωνικής πολιτικής και υγείας από τα στοιχεία που έχουν καταγράψει την περίοδο 2022-2023 ήταν ότι είχαμε 87 ανήλικα παιδιά καταγεγραμμένα στο Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους (ΤΕΒΑ), δηλαδή παιδιά που η οικογένειά τους είχε πολύ χαμηλά εισοδήματα και δίναμε τρόφιμα μία φορά το μήνα.

Στο παράρτημα Ρομά-και εδώ είναι ένα πολύ μεγάλο στοίχημα της διεύθυνσής-είναι καταγεγραμμένα 191 ανήλικα. Εδώ τα ανήλικα τα έχουν λογαριάσει με τη δική τους πολιτική σκέψη, δηλαδή είναι τα παιδιά μέχρι και τα 18 χρονών. Γιατί για τη δική τους κοινότητα από τα 10-11 σταματούν να είναι ανήλικα και γίνονται ενήλικες.

Όσο αφορά στις δομές υποστήριξης γυναικών, ο ξενώνας έχει φιλοξενήσει 35 ανήλικα μέσα σε αυτή τη διετία, ενώ στο συμβουλευτικό κέντρο οι γυναίκες που προσέφυγαν και ζήτησαν υποστήριξη μέσα σε αυτή τη διετία, είχαν συνολικά 83 ανήλικα.

Και τέλος, από το στέγαση και εργασία που αφορά ανθρώπους οι οποίοι είναι άστεγοι, μένουν, δηλαδή, σε μη σωστές συνθήκες διαβίωσης, στα 20 νοικοκυριά που είχαν στο τότε πρόγραμμα είχαμε καταγράψει 23 ανήλικα. Το συμπέρασμα είναι ότι οι αριθμοί είναι αρκετά μεγάλοι για τη δική μας, μικρή, τοπική κοινωνία.

Στις δομές συσσιτίου εξυπηρετούνται περίπου κατά μέσο όρο 160 άτομα το μήνα τα οποία έχουν 15 ανήλικα, ενώ στις δομές αστέγων που ήταν ο πρώτος χρόνος λειτουργίας τους, είναι για μόνο ένα χρόνο, είχαν οικογένειες που είχαν βρει και είχαν φιλοξενηθεί στο υπνωτήριο και είχαν φέρει μαζί τους και 7 ανήλικα. Δηλαδή 7 ανήλικα έμεναν στους δρόμους σε κάτι από άσχημες συνθήκες.

Εισαγγελικές παραγγελίες

Δεν είναι, όμως, μόνο όσοι φτάνουν στη διεύθυνση κοινωνικής πολιτικής. Η υπηρεσία έκανε και μία βιβλιογραφική έρευνα στην Ελληνική Αστυνομία, που και εδώ οι δείκτες δεν είναι και τόσο ενθαρρυντικοί. Οι ανήλικοι δράστες, λοιπόν, ανήλθαν το 2022 σε 101 άτομα που αντιστοιχούσαν στο 6% των δραστών! Αυτό αφορά στην παραβατικότητα ανηλίκων.

Επίσης, είδαν από την υπηρεσία επιμελητών ανηλίκων και της κοινωνικής αρωγής του υπουργείου Δικαιοσύνης, ότι ο αριθμός που είχαμε κατηγορούμενους σε δικαστήρια έφτασαν το 2023 έφθασαν στα 202 άτομα ενώ το 2022 ήταν 255, οπότε και εδώ έχουμε πολλούς που οδηγούνται στα δικαστήρια για παραβάσεις και είναι αυξημένοι αριθμοί γιατί τα δικαστήρια πάντα γίνονται πολύ αργότερα από τη σύλληψη.

Και ενώ οι εισαγγελικές παραγγελίες, ειδικά από τον κορωνοϊό και μετά, έχουν πάρει την ανιούσα, το 2022 ήταν 83 περιπτώσεις, το 2023 ήταν 73 περιπτώσεις, πέρυσι, το 2025, κατέγραψαν 143 περιπτώσεις! Όταν αυτές είναι κατόπιν Εισαγγελικής παραγγελίας, αυτό σημαίνει κακοποίηση, παραμέληση, σεξουαλική κακοποίηση η οποία φτάνει στον Εισαγγελέα και από εκεί και πέρα παίρνει τον δρόμο του για να γίνει η έρευνα.

«Δίχτυ ασφαλείας» από τον δήμο

«Αυτά λοιπόν ήταν όλα «καμπανάκια». Αυτά ήταν όλα καμπανάκια που χτυπούσανε για το τι πρέπει να κάνουμε ως Δήμος», είπε στο σημείο αυτό η κα Καραγιάννη και ανέφερε:

Μέχρι σήμερα ο δήμος έχει ένα πολύ μεγάλο αναπτυγμένο ιστό προφύλαξης των παιδιών που ξεκινάει από την προσχολική αγωγή αφού λειτουργούν δημοτικοί παιδικοί σταθμοί σε όλη την έκτασή του. Υπάρχουν δύο κέντρα δημιουργικής απασχόλησης (σ.σ. τώρα έχει γίνει ένα) και δύο ΚΔΑΠ-ΜΕΑ για παιδιά με αναπηρίες. Έχει ένα κέντρο παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών για παιδιά, εφήβους και οικογένειες. Αυτό αναλαμβάνει ψυχικές διαταραχές, προβλήματα στην εξέλιξη των νοητικών λειτουργιών, ειδικές διαταραχές, όμως να γνωρίζουμε ότι απευθύνεται, λόγω των πολύ μεγάλων ελλείψεων, σε όλα τα Δωδεκάνησα, άρα είναι υποστελεχωμένο.

Ταυτόχρονα, είχαν μία πολύ επιτυχημένη συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου στο πλαίσιο του ΤΕΒΑ στο οποίο είχαν δώσει ένα μικρό κονδύλι για μέτρα υποστήριξης. Στο πλαίσιο λοιπόν του πρωτοκόλλου συνεργασίας που έχουν υπογράψει, έκαναν τα κοινωνικά φροντιστήρια, με αρωγούς τη Μητρόπολη και τα Κοινωνικά φροντιστήρια, κάτι που πήγε πολύ καλά στα παιδιά των Ρομά.

Οπότε, έχοντας όλα αυτά στη φαρέτρα τους και κυρίως μέσα από συσκέψεις με τους κοινωνικούς λειτουργούς οι οποίοι «τρέχουν» τα Εισαγγελικά, ξεκίνησαν και σχεδίασαν το ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης του δήμου Ρόδου για την αντιμετώπισης της παιδικής φτώχειας, το «Νοιάζομαι & Προσφέρω στο ΠΑΙΔΙ», στο οποίο και μετέχουν. Μέσα από αυτό θα υποστηρίξουν νήπια, παιδιά και έφηβους ευάλωτων ομάδων ή και ειδικών ομάδων πληθυσμού, μαζί με τις οικογένειές τους, προκειμένου να τους παρέχουν υπηρεσίες πρόληψης, παρέμβασης και αποκατάστασης των μαθησιακών και ψυχοσυναισθηματικών δυσκολιών, με στόχο να αποφύγουμε τον περαιτέρω κοινωνικό αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση των παιδιών. Αυτό θα το κάνουν παρέχοντας υπηρεσίες σχετικές με την προσχολική αγωγή, την εκπαίδευση, τις εξωσχολικές δραστηριότητες, την ψυχοκοινωνική υποστήριξη και την υγιεινή διατροφή. Οπότε εναρμονίζονται με την οδηγία της Ε.Ε. ότι το κάθε παιδί, όσο φτωχό και να είναι, θα πρέπει να έχει τα ίδια δικαιώματα στα θέματα της υγείας και της εκπαίδευσης.

Όμως, όπως σημείωσε η κα Καραγιάννη, εκείνο που σκέφτηκαν είναι ότι θα πρέπει να υπάρχει συμβουλευτική υποστήριξη και στις οικογένειές τους, διότι είναι βασικό να μπορούν να προσαρμοστούν και αυτοί. Για τον λόγο αυτό, θα εφαρμόσουν προγράμματα δημόσιας υγείας και αγωγής ενώ το τρίτο κομμάτι του συγκεκριμένου προγράμματος είναι ότι δεν μπορείς να αφήσεις αμέτοχη την κοινωνία, έξω από όλα αυτά, άρα θα πρέπει να ευαισθητοποιηθεί πάνω σε θέματα κοινωνικού αποκλεισμού, ανισοτήτων, συμπερίληψης, ώστε να οδηγηθούμε σε μία κοινωνία ισότητας.

Το Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης

Οι ομάδες ωφελούμενων (είτε παιδιά είτε γονείς )είναι: άτομα με αναπηρία, άτομα με προβλήματα εξάρτησης, απουσίες ή απεξαρτημένα, παιδιά με παραβατική συμπεριφορά, φυλακισμένοι αποφυλακισμένοι

Οι ειδικές ομάδες είναι: θύματα ενδοοικογενειακής βίας, θύματα παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων στο οποίο υπάρχουν αρκετοί ωφελούμενοι, άστεγοι, άτομα που ζουν σε συνθήκες φτώχειας, οικονομικοί πρόσφυγες και μετανάστες, πρόσφυγες και αιτούντες ασύλου, αρχηγοί μονογονεϊκών οικογένειες, μακροχρόνια άνεργοι έως 25 ετών και άνω των 50 ετών, άτομα με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.

Το σχέδιο υλοποιείται σε κύκλους και τώρα έρχονται να υλοποιήσουν τον πρώτο που έχει διάρκεια δύο έτη και είναι πιλοτικός. Εάν πάει καλά και δουν ότι θα ωφεληθούν άτομα, θα τους ξαναδώσουν άλλη μία διετία. Χρέος τους τα 250 παιδιά που θα είναι ωφελούμενοι του προγράμματος να συνεχίσουν να παρακολουθούνται από την κοινωνική υπηρεσία του δήμου, από την ομάδα προστασίας ανηλίκων και από το κέντρο κοινότητας. Σημειώνεται ότι ο δήμος έχει συστήσει ομάδα προστασίας ανηλίκων που στελεχώνεται από κοινωνικούς λειτουργούς που εκπαιδεύονται.

Η ένταξη στο πρόγραμμα θα γίνεται μέσω κοινωνικής αξιολόγησης και οικονομικών κριτηρίων, με προτεραιότητα σε περιπτώσεις κακοποίησης, παραμέλησης, αστεγίας ή ακατάλληλων συνθηκών διαβίωσης. Για να ενταχθεί ένα παιδί θα γίνεται αξιολόγησή και η παραπομπή του από κοινωνική υπηρεσία, με προτεραιότητα στην κακοποίηση, την παραβατική συμπεριφορά, την παραμέληση και τη διαβίωση σε συνθήκες επισφαλείς.

Παρεχόμενες υπηρεσίες

Η πράξη έχει τρία διαφορετικά υποέργα που θα υλοποιούν ξεχωριστά οι τρεις εταίροι. Δηλαδή, θα συνεργάζονται αλλά ο καθένας θα πάρει το κονδύλι του και θα υπάρχει μία παρακολούθηση από τον δήμο. Για τον λόγο αυτό, μάλιστα, ο δήμος θα προσλάβει το επόμενο διάστημα έξι κοινωνικούς λειτουργούς, έναν παιδοψυχολόγο και έναν οδηγό. Όσο γιατί χρειάζεται αυτός ο τελευταίος, όπως εξήγησε η κα Καραγιάννη, για την αφαίρεση ενός ανήλικου από την οικεία του απαιτείται αυτοκίνητο και αυτός που το οδηγεί μπορεί να είναι μόνο οδηγός. Είπε, ακόμη, ότι όλα αυτά είναι καινούργια και η έντασή τους έχει ξεκινήσει από το 2022 και μετά.

Για κάθε παιδί θα δημιουργείται Εξατομικευμένο Σχέδιο Κοινωνικής Ένταξης (Ε.Σ.Κ.Ε.), το οποίο θα προσαρμόζεται στις ανάγκες του. Οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν: ψυχοκοινωνική υποστήριξη, συμβουλευτική γονέων, εκπαιδευτική υποστήριξη, δράσεις δημιουργικής απασχόλησης, προγράμματα υγείας και πρόληψης, εξωσχολικές δραστηριότητες. Κάθε κοινωνικός λειτουργός θα παρακολουθεί έως 40 ανήλικους και τις οικογένειές τους μέσω συναντήσεων και κατ’ οίκον επισκέψεων.

Τέλος, μέσω κοινωνικών επιταγών (voucher) θα παρέχονται υπηρεσίες για την υγεία (σ.σ. παιδοψυχίατρος, παιδοψυχολόγος, λογοθεραπεία, εργοθεραπεία, φυσικοθεραπεία,

Παιδοδοντίατρος), την εκπαίδευση (ξένες γλώσσες, φροντιστηριακά μαθήματα, υπολογιστές, ρομποτική) και για δημιουργικές δραστηριότητες (χορός, θέατρο, μουσική, εικαστικά, αθλητισμός. Το πρόγαμμα περιλαμβάνει ακόμα και άλλες εκπαιδευτικές δημιουργικές δράσεις που θα πραγματοποιηθούν με τη στήριξη του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, εκπαιδευτικών και συλλόγων ξένων γλωσσών. Ο συνολικός προϋπολογισμός του σχεδίου ανέρχεται σε 904.320 ευρώ και καλύπτει:στελέχωση, κοινωνικές επιταγές, κοινωνικά φροντιστήρια, εργαστήρια δημιουργικής απασχόλησης, δράσεις υποστήριξης και ευαισθητοποίησης.