Γιάννης Σαμαρτζής: Η συμβολή της επιχειρηματικότητας στην οικονομική ανάπτυξη: Η περίπτωση της χώρας μας

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Γιάννης Σαμαρτζής

Oικονομολόγος

Η επιχειρηματικότητα αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες που συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας.

Με τον όρο επιχειρηματικότητα εννοούμε τη διαδικασία κατά την οποία άτομα ή ομάδες δημιουργούν και αναπτύσσουν επιχειρήσεις με στόχο την παραγωγή προϊόντων ή υπηρεσιών και την επίτευξη κέρδους. Παράλληλα, όμως, η επιχειρηματική δραστηριότητα δεν ωφελεί μόνο τους ίδιους τους επιχειρηματίες, αλλά και το σύνολο της κοινωνίας.

Αρχικά, ένας από τους σημαντικότερους ρόλους της επιχειρηματικότητας είναι η δημιουργία θέσεων εργασίας. Κάθε νέα επιχείρηση χρειάζεται εργαζομένους για να λειτουργήσει, είτε πρόκειται για μικρή οικογενειακή επιχείρηση είτε για μεγάλη εταιρεία. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η ανεργία και αυξάνονται τα εισοδήματα των πολιτών. Όσο περισσότερες επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε μια χώρα, τόσο περισσότερες ευκαιρίες εργασίας προσφέρονται, κάτι που συμβάλλει στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.

Επιπλέον, η επιχειρηματικότητα προωθεί την καινοτομία και την τεχνολογική πρόοδο. Οι επιχειρήσεις, προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές στην αγορά, προσπαθούν συνεχώς να βελτιώνουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους. Αυτό οδηγεί στην ανάπτυξη νέων ιδεών, στην αξιοποίηση της τεχνολογίας και στη δημιουργία πιο αποδοτικών μεθόδων παραγωγής. Η καινοτομία αυτή δεν ωφελεί μόνο τις ίδιες τις επιχειρήσεις, αλλά και την κοινωνία συνολικά, καθώς προσφέρει καλύτερα και πιο ποιοτικά προϊόντα στους καταναλωτές.

Παράλληλα, η επιχειρηματικότητα ενισχύει τα δημόσια οικονομικά. Οι επιχειρήσεις καταβάλλουν φόρους στο κράτος, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση βασικών τομέων, όπως η υγεία, η παιδεία, οι υποδομές και η κοινωνική πρόνοια. Επομένως, η ανάπτυξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας συμβάλλει έμμεσα στη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών.

Επιπρόσθετα, η επιχειρηματικότητα συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας, μέσω της αύξησης της παραγωγής και των εξαγωγών. Όταν οι επιχειρήσεις παράγουν περισσότερα προϊόντα και τα εξάγουν σε άλλες χώρες, αυξάνεται το εθνικό εισόδημα και ενισχύεται η θέση της χώρας στην παγκόσμια αγορά. Αυτό οδηγεί σε μεγαλύτερη οικονομική σταθερότητα και ανάπτυξη.

Τέλος, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι για να αναπτυχθεί η επιχειρηματικότητα χρειάζεται ένα σταθερό και υποστηρικτικό περιβάλλον. Το κράτος πρέπει να παρέχει κίνητρα, όπως φορολογικές ελαφρύνσεις, χρηματοδοτήσεις και απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης επιχειρήσεων. Επίσης, η εκπαίδευση παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς καλλιεργεί δεξιότητες και ενθαρρύνει τη δημιουργικότητα των νέων.

Ενδεικτικά, αναφέρω ότι, η επιχειρηματική οικονομία των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιλαμβάνει περίπου 31 εκατομμύρια επιχειρήσεις, οι οποίες απασχολούν περίπου 156 εκατομμύρια εργαζόμενους και δημιουργούν προστιθέμενη αξία ύψους 9,4 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι μικρομεσαίες (ΜΜΕ), αλλά οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις παράγουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος της συνολικής αξίας.

Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις επιχειρηματικότητας μεταξύ των χωρών της ΕΕ:

• Χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία και η Σουηδία εμφανίζουν υψηλή επιχειρηματικότητα, λόγω ισχυρής βιομηχανικής βάσης, καινοτομίας και υψηλής τεχνολογικής έντασης.
• Χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, παρουσιάζουν χαμηλότερη επιχειρηματικότητα, κυρίως λόγω μικρότερου μεγέθους επιχειρήσεων, χαμηλότερων επενδύσεων και περιορισμένης τεχνολογικής αναβάθμισης.

Όσον αφορά την Ελληνική οικονομία, αυτή, χαρακτηρίζεται από τη συντριπτική υπεροχή των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (ΜμΕ), οι οποίες συχνά αποκαλούνται και η «ραχοκοκαλιά» της αγοράς.

Σε μια περίοδο όπου η χώρα μας επιδιώκει τον δομικό μετασχηματισμό της - από ένα μοντέλο που βασιζόταν στην κατανάλωση και τις παραδοσιακές υπηρεσίες, προς ένα εξωστρεφές, επενδυτικό και καινοτόμο παραγωγικό μοντέλο - ο ρόλος της ιδιωτικής πρωτοβουλίας είναι πιο κρίσιμος από ποτέ.

Είναι δεδομένο, ότι οι Μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα αντιπροσωπεύουν πάνω από το 85% της συνολικής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα, που είναι ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση..

Για πολλά χρόνια, η ελληνική επιχειρηματικότητα ήταν συγκεντρωμένη σε κλάδους χαμηλής προστιθέμενης αξίας (π.χ. λιανικό εμπόριο, παραδοσιακή εστίαση κ.ά). Σήμερα, η στροφή προς την ποιοτική επιχειρηματικότητα επανακαθορίζει την παραγωγικότητα της χώρας.

Η ανάπτυξη νέων, σύγχρονων επιχειρήσεων, νεοφυών (startups), τεχνολογίας και εξειδικευμένων υπηρεσιών, προσφέρει σήμερα διέξοδο σε υψηλά καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό, βοηθώντας στην αναστροφή της φυγής επιστημόνων στο εξωτερικό.

Επομένως, οι παραπάνω επιχειρήσεις, καθώς και οι νέες επενδύσεις σε εξοπλισμό, ψηφιοποίηση και υποδομές, είναι αυτές που αυξάνουν την οριακή παραγωγικότητα της εργασίας. (Η οριακή παραγωγικότητα είναι μια έννοια στα οικονομικά, που δείχνει πόση επιπλέον παραγωγή προκύπτει όταν αυξάνουμε έναν συντελεστή παραγωγής κατά μία μονάδα, κρατώντας τους άλλους συντελεστές σταθερούς. Δηλαδή, αν μια επιχείρηση προσλάβει έναν επιπλέον εργαζόμενο, η οριακή παραγωγικότητα της εργασίας είναι, το πόσο αυξάνεται η συνολική παραγωγή, εξαιτίας αυτού του ενός εργαζόμενου).

Εξίσου σημαντική είναι και η εισαγωγή από το εξωτερικό νέων τεχνολογιών, καθώς και η αυτοματοποίηση των διαδικασιών, που επιτρέπουν στις ελληνικές επιχειρήσεις να παράγουν περισσότερα και ποιοτικότερα προϊόντα με το ίδιο κόστος.

Εν τούτοις, μια από τις μεγαλύτερες διαρθρωτικές αδυναμίες της Ελλάδας, είναι το χρόνιο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, όπου εισάγουμε περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες από όσα εξάγουμε. Όμως, η υγιής και εντατική επιχειρηματικότητα, μπορεί να αλλάξει αυτές τις ισορροπίες, όταν με έμφαση η κατανάλωση μετατοπίζεται από την εσωτερική κατανάλωση στις εξαγωγές αγαθών, των οποίων έχουμε τη δυνατότητα παραγωγής, π.χ σε προϊόντα αγροδιατροφής, σε φάρμακα, σε βιομηχανικά υλικά, κ, α.

Επιπρόσθετα, η επιχειρηματικότητα στον τουρισμό, τείνει να ξεφύγει από το μαζικό μοντέλο «ήλιος και θάλασσα» - το οποίο συχνά οδηγεί σε φαινόμενα υπερτουρισμού και πίεσης στις υποδομές - και στρέφεται προς τον θεματικό, υψηλής δαπάνης τουρισμό, προστατεύοντας παράλληλα την τοπική βιωσιμότητα, χωρίς να θυσιάζεται το φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον.

Τέλος, ένα δυναμικό εγχώριο επιχειρηματικό οικοσύστημα, μπορεί να λειτουργεί ως μαγνήτης για τα διεθνή κεφάλαια. Όταν οι ξένοι επενδυτές βλέπουν πολιτική σταθερότητα, αναπτυσσόμενες και ώριμες ελληνικές εταιρείες ή ένα ζωντανό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων, τότε προχωρούν σε εξαγορές, συγχωνεύσεις ή στρατηγικές συνεργασίες, εισρέοντας φρέσκο χρήμα στην οικονομία μας.

Οι Σύγχρονες Προκλήσεις

Ωστόσο, παρά τη δυναμική της, η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια που περιορίζουν τη δυναμική της. Αυτά σε γενικές γραμμές είναι:

• Το μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων : Ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός πολύ μικρών επιχειρήσεων δυσκολεύει την επίτευξη οικονομιών κλίμακας, (Οι οικονομίες κλίμακας είναι το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και η εξοικονόμηση κόστους που επιτυγχάνει μια επιχείρηση όταν αυξάνει τον όγκο της παραγωγής της. Ουσιαστικά, καθώς το μέγεθος και η παραγωγή μεγαλώνουν, το μέσο κόστος για την παραγωγή κάθε μονάδας προϊόντος μειώνεται).
• Το Κόστος Χρηματοδότησής τους: Το κόστος τραπεζικού δανεισμού για τις ελληνικές επιχειρήσεις, λόγω του μικρού μεγέθους, δυσκολεύει τη δανειοδοτησή τους και παραμένει συχνά υψηλότερο σε σχέση με τους Ευρωπαίους εταίρους, αν και εργαλεία όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας βοηθούν στη γεφύρωση αυτού του χάσματος.
• Οι Πληθωριστικές Πιέσεις και το Γεωπολιτικό Κόστος: Το αυξημένο ενεργειακό κόστος, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ο επίμονος πληθωρισμός, συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους και δημιουργούν αβεβαιότητα για μακροχρόνιο σχεδιασμό.

Συνοψίζοντας, η επιχειρηματικότητα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες ανάπτυξης και προόδου της ελληνικής οικονομίας. Μέσα από τη δημιουργία νέων- υγιών επιχειρήσεων, την παραγωγή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών και την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της παραγωγικότητας, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών. Παράλληλα, ενδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα της χώρας στις διεθνείς αγορές, προσελκύει επενδύσεις και ενισχύει τις εξαγωγικές δραστηριότητες, στοιχεία που είναι απαραίτητα για τη διατήρηση μιας υγιούς και βιώσιμης οικονομίας.

Ιδιαίτερα, στη σύγχρονη εποχή των ταχύτατων τεχνολογικών εξελίξεων και των συνεχών οικονομικών προκλήσεων, η επιχειρηματικότητα λειτουργεί ως μοχλός προσαρμογής και ανανέωσης. Οι νέοι επιχειρηματίες, αξιοποιώντας τη γνώση, τη δημιουργικότητα και τις ψηφιακές δυνατότητες, μπορούν να συμβάλλουν στην παραγωγή καινοτομίας και στη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας σε ένα πιο εξωστρεφές και ανταγωνιστικό μοντέλο ανάπτυξης. Επιπλέον, η ανάπτυξη της νεοφυούς επιχειρηματικότητας δημιουργεί ευκαιρίες για τους νέους επιστήμονες, περιορίζοντας το φαινόμενο της φυγής ανθρώπινου δυναμικού στο εξωτερικό.

Κατά συνέπεια, η στήριξη της επιχειρηματικότητας από το κράτος και την κοινωνία συνολικά, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την οικονομική ευημερία της Ελλάδας. Η καλλιέργεια επιχειρηματικής κουλτούρας, η ενίσχυση της καινοτομίας και η δημιουργία ενός σταθερού και ευνοϊκού υγιούς επιχειρηματικού περιβάλλοντος, μπορούν να οδηγήσουν σε μια οικονομία πιο ανθεκτική, πιο δυναμική και ικανή, ώστε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του μέλλοντος.

Η επιχειρηματικότητα, τελικά, δεν είναι μόνο μέσο οικονομικής ανάπτυξης και αύξησης των εισοδημάτων, αλλά και βασικός παράγοντας κοινωνικής προόδου και εθνικής ευημερίας.