«Ελληνικός Τουρισμός: Επιτεύγματα, Προκλήσεις, Προοπτικές» η νέα μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 317 ΦΟΡΕΣ
Ο ελληνικός τουρισμός εισέρχεται σε έναν νέο κύκλο ανάπτυξης από θέση ωριμότητας και ισχύος. Η ίδια, όμως, η επιτυχία του καθιστά σαφές ότι η επόμενη φάση δεν μπορεί να είναι απλή επανάληψη της προηγούμενης: η ανταγωνιστικότητα του τομέα θα κριθεί λιγότερο από τον αριθμό των επισκεπτών και περισσότερο από την αξία που δημιουργείται, την ποιότητα της εμπειρίας, τη διάχυση των ωφελειών στις τοπικές κοινωνίες και την ικανότητα προσαρμογής του.
Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της εκδήλωσης για την παρουσίαση της μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ «Ελληνικός Τουρισμός: Επιτεύγματα, Προκλήσεις, Προοπτικές», η οποία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026.
Η μελέτη εξετάζει τον ελληνικό τουρισμό συνολικά, μέσα από την αξία που δημιουργεί, τους ανθρώπους του, την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, τις αντοχές των προορισμών, τις υποδομές, το περιβάλλον και τη σχέση του με την κοινωνία. Συνθέτει έτσι σε μια ενιαία εικόνα ζητήματα που συχνά συζητούνται αποσπασματικά, με στόχο να αναδείξει τα κρίσιμα ερωτήματα και να στηρίξει έναν πιο τεκμηριωμένο δημόσιο διάλογο.

Σύνοψη της μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ
Ο τουρισμός αποτελεί διαχρονικά μία από τις ισχυρότερες και πιο δυναμικές οικονομικές δραστηριότητες διεθνώς. Παρά τις επιπτώσεις της πανδημίας, τις γεωπολιτικές κρίσεις και τον πληθωρισμό, οι διεθνείς αφίξεις ανέκαμψαν και ξεπέρασαν τα προ πανδημίας επίπεδα. Το 2025 καταγράφηκαν παγκοσμίως περίπου 1,52 δισεκατομμύρια αφίξεις, αύξηση 4% σε σχέση με το 2024, ενώ οι προβλέψεις του UNWTO κάνουν λόγο για έως 1,9 δισεκατομμύρια αφίξεις έως το 2030.
Η Ελλάδα παραμένει ένας από τους πλέον επιθυμητούς προορισμούς παγκοσμίως. Το 2025 αποτέλεσε χρονιά ιστορικών υψηλών για βασικά μεγέθη του ελληνικού τουρισμού, επιβεβαιώνοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητα του κλάδου. Παράλληλα, αναδείχθηκαν σημαντικές προκλήσεις που αφορούν τη βιωσιμότητα, την ανθεκτικότητα, τις υποδομές, τη διαχείριση των προορισμών και την ενίσχυση της διεθνούς εικόνας της χώρας.
Βασικά μεγέθη του ελληνικού τουρισμού το 2025
• Διεθνείς αφίξεις: 43,3 εκατομμύρια τουρίστες επισκέφθηκαν την Ελλάδα το 2025, ενώ οι αφίξεις χωρίς την κρουαζιέρα ανήλθαν σε 37,98 εκατομμύρια.
• Τουριστικές εισπράξεις: Οι εισπράξεις χωρίς την κρουαζιέρα έφτασαν τα 22,6 δισ. ευρώ, ενώ η κρουαζιέρα συνεισέφερε περίπου 1 δισ. ευρώ.
• Συνεισφορά στην οικονομία: Η άμεση συνεισφορά του τουρισμού στο ΑΕΠ εκτιμάται στο 13%, ενώ η συνολική συνεισφορά, με βάση πολλαπλασιαστή 2,2 έως 2,65, αποτυπώνεται σε εύρος 28,7%–34,6%.
• Εμπειρία επισκεπτών: Η βαθμολογία της εμπειρίας των επισκεπτών διαμορφώθηκε σε 9,1/10 και ο δείκτης Net Promoter Score σε 54, αυξημένος κατά 3 μονάδες έναντι του 2024.
• Απασχόληση: Η απασχόληση σε καταλύματα και εστίαση έφτασε περίπου τους 475.200 εργαζομένους το τρίτο τρίμηνο, αντιστοιχώντας στο 10,8% της συνολικής απασχόλησης.
• Διεθνής ανταγωνιστικότητα: Η Ελλάδα κατατάχθηκε στην 21η θέση στον Δείκτη Τουριστικής Ανταγωνιστικότητας του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, 38 θέσεις υψηλότερα από τη γενική οικονομική ανταγωνιστικότητά της.
1. Διαχείριση και ανάπτυξη των προορισμών
Η τουριστική δραστηριότητα κατανέμεται άνισα στον χώρο και στον χρόνο. Οκτώ από τις δεκατρείς Περιφέρειες συγκεντρώνουν μόλις το 10% των εσόδων, ενώ πέντε νησιά δέχονται το 47% των διεθνών αφίξεων. Παρά τη σχετική μείωση της συγκέντρωσης στο τρίτο τρίμηνο σε σχέση με το 2019, η εποχικότητα παραμένει βασική αδυναμία.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αύξηση ή η μείωση του συνολικού αριθμού επισκεπτών, αλλά η καλύτερη διαχείριση των τουριστικών ροών, ώστε να περιοριστεί ο συνωστισμός στους δημοφιλείς προορισμούς και να ενισχυθούν περιοχές με αναξιοποίητο δυναμικό. Για τον σκοπό αυτό προτείνεται η δημιουργία ισχυρών Οργανισμών Διαχείρισης Προορισμών, οι οποίοι θα σχεδιάζουν και θα αναπτύσσουν ολοκληρωμένα και «έξυπνα» τουριστικά προϊόντα. Παράλληλα, χρειάζεται να αντιμετωπιστεί η μείωση της μέσης διάρκειας παραμονής, η οποία υποχώρησε από 7,4 διανυκτερεύσεις το 2019 σε 6,1 το 2025.
2. Οι άνθρωποι του τουρισμού
Ο τουρισμός είναι κατεξοχήν ανθρωποκεντρικός κλάδος. Το 2025 καταγράφηκαν βελτιώσεις στην ποιότητα της απασχόλησης: το ποσοστό πλήρους απασχόλησης έφτασε το 90,4%, έναντι 82,1% το 2019, ενώ για πρώτη φορά καταγράφηκε ισορροπία φύλων 50/50 και περιορίστηκε η ανασφάλιστη εργασία.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις προσωπικού στα ξενοδοχεία, που το 2025 αντιστοιχούσαν στο 14% των θέσεων εργασίας, καθώς και σημαντικά κενά δεξιοτήτων. Μόλις το 24% των εργαζομένων στα ξενοδοχεία είναι απόφοιτοι τουριστικών σχολών. Η εποχικότητα δυσκολεύει τη δημιουργία σταθερών επαγγελματικών διαδρομών, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση μεταβάλλουν τις απαιτούμενες δεξιότητες. Η στοχευμένη κατάρτιση, η αναβάθμιση δεξιοτήτων και η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες.
3. Ανταγωνιστικότητα
Η 21η θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο δείκτη τουριστικής ανταγωνιστικότητας καταδεικνύει τη δύναμη του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, αλλά και την απόσταση από ανταγωνιστές όπως η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Πορτογαλία. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι βασικές αδυναμίες εντοπίζονται κυρίως στις υποδομές και στη διακυβέρνηση και όχι στην ίδια την ποιότητα του προϊόντος. Πρόσθετη πίεση ασκεί η φορολογική επιβάρυνση, μεταξύ άλλων μέσω του ΦΠΑ και του Τέλους Ανθεκτικότητας στα καταλύματα. Η υψηλή φορολογία περιορίζει τη δυνατότητα επανεπένδυσης, αναβάθμισης των υπηρεσιών και λειτουργίας των επιχειρήσεων εκτός της περιόδου αιχμής.
4. Βιωσιμότητα
Η κοινωνία αναγνωρίζει σε μεγάλο βαθμό την οικονομική συνεισφορά του τουρισμού, αλλά εκφράζει ανησυχίες για τα ενοίκια και το κόστος ζωής. Η διαχείριση των αρνητικών επιπτώσεων είναι απαραίτητη για τη μακροχρόνια κοινωνική αποδοχή και ανθεκτικότητα του κλάδου.
Στο περιβαλλοντικό πεδίο, μόνο το 8% των ξενοδοχείων διαθέτει πιστοποίηση βιωσιμότητας, ενώ το 73% των επιχειρήσεων δεν έχει θέσει στόχο μείωσης εκπομπών έως το 2030, παρότι αναφέρεται σχετική υποχρέωση μείωσης κατά 30% έναντι του 2019. Η κλιματική αλλαγή καθιστά αναγκαία την προσαρμογή των επιχειρήσεων και την υιοθέτηση αξιόπιστων πρακτικών βιωσιμότητας. Η πρωτοβουλία METRON Sustainable Tourism του ΣΕΤΕ παρουσιάζεται ως πλαίσιο αυτοδέσμευσης και συμμόρφωσης για τον κλάδο.
5. Υποδομές και χωρικός σχεδιασμός
Οι ιδιωτικές επενδύσεις στον τουρισμό εκτιμάται ότι έφτασαν περίπου τα 5 δισ. ευρώ το 2025, εκ των οποίων 2,8 δισ. αφορούσαν τον ξενοδοχειακό κλάδο. Ωστόσο, οι ιδιωτικές επενδύσεις δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις ελλείψεις στις δημόσιες υποδομές.
Προβλήματα εντοπίζονται στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας, στις καθυστερήσεις πτήσεων, στην επάρκεια προσωπικού και στον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού αεροναυτιλίας. Παράλληλα, χρειάζονται καλύτερες οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις, αναβαθμισμένοι συνοριακοί σταθμοί, κατάλληλοι χώροι στάθμευσης, ενίσχυση της ακτοπλοΐας και ανάπτυξη σύγχρονων μαρινών και λιμένων κρουαζιέρας.
Σημαντικές προκλήσεις αποτελούν επίσης η διαχείριση των υδάτινων πόρων, η έλλειψη μεγάλου συνεδριακού κέντρου διεθνών προδιαγραφών, καθώς και η βελτίωση της καθαριότητας, της σήμανσης και της προσβασιμότητας από τους ΟΤΑ. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί θετικό βήμα, με την αποτελεσματικότητά του να εξαρτάται από την εφαρμογή του και τον τοπικό σχεδιασμό.
6. Τεχνολογία και ψηφιακός μετασχηματισμός
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελεί πλέον προϋπόθεση επιβίωσης για τις τουριστικές επιχειρήσεις. Η Ελλάδα εμφανίζεται τελευταία στην κατάταξη της ΕΕ για τον Δείκτη Ψηφιοποίησης το 2025, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη επιτάχυνσης της προσαρμογής.
Η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο οι ταξιδιώτες ανακαλύπτουν προορισμούς, σχεδιάζουν τις διακοπές τους και λαμβάνουν εξατομικευμένες προτάσεις. Τα έξυπνα συστήματα διαχείρισης προορισμών μπορούν να συμβάλουν στην πρόβλεψη της ζήτησης και στην καλύτερη κατανομή των ροών. Η δημιουργία εθνικού Data Hub για τον τουρισμό, η ανάπτυξη δομημένων δεδομένων και η ψηφιακή κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού προτείνονται ως κρίσιμες επενδύσεις.
7. Νέες αγορές και νέες γενιές ταξιδιωτών
Η γεωγραφική μετατόπιση της οικονομικής ισχύος προς την Ασία και οι αλλαγές στις προτιμήσεις των νεότερων γενεών δημιουργούν νέες ευκαιρίες. Η Κίνα, η Ινδία και η Αυστραλία διαθέτουν μεγάλες αγορές εξερχόμενου τουρισμού, στις οποίες η διείσδυση της Ελλάδας παραμένει σχετικά περιορισμένη.
Η ανάπτυξή τους απαιτεί καλύτερη αεροπορική συνδεσιμότητα και διαφορετική στρατηγική ανά αγορά: ψηφιακή προβολή στην Κίνα, ενίσχυση του brand στην Ινδία και επιμήκυνση της περιόδου στην Αυστραλία. Παράλληλα, οι Millennials, η Gen Z και η Gen Alpha αντιπροσωπεύουν πλέον μεγάλο μέρος της αγοράς. Αναζητούν αυθεντικές, βιώσιμες και εξατομικευμένες εμπειρίες και χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την επιλογή ταξιδιών. Η ψηφιακή ορατότητα των ελληνικών προορισμών είναι επομένως καθοριστική.
8. Το brand «Ελλάδα»
Η υψηλή βαθμολογία εμπειρίας επισκεπτών, 9,1/10, και το Net Promoter Score 54 ενισχύουν τη διεθνή εικόνα της Ελλάδας. Οι επισκέπτες λειτουργούν ως άτυποι πρεσβευτές της χώρας, ωστόσο το ισχυρό brand δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο.
Η απουσία αποτελεσματικής διαχείρισης προορισμών, ο συνωστισμός σε περιόδους αιχμής, η φορολογική επιβάρυνση και η ανεπαρκής ψηφιακή παρουσία ενδέχεται να υπονομεύσουν τη φήμη της χώρας. Η αναβάθμιση του brand προϋποθέτει επενδύσεις σε υποδομές, εμπλουτισμό του τουριστικού προϊόντος με θεματικές μορφές, όπως η γαστρονομία, ο πολιτισμός, η ευεξία, ο αθλητισμός, ο οινοτουρισμός και ο συνεδριακός τουρισμός, καθώς και ανάδειξη νέων προορισμών πέρα από τους καθιερωμένους πόλους.
Συμπεράσματα και προοπτικές
Η εικόνα του 2025 επιβεβαιώνει ότι ο ελληνικός τουρισμός διαθέτει ισχυρό προϊόν, υψηλή ικανοποίηση επισκεπτών και σημαντική συμβολή στην οικονομία και την απασχόληση. Η διατήρηση αυτής της θέσης, όμως, απαιτεί μετάβαση από την έμφαση στην αύξηση των αφίξεων σε ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο ανάπτυξης.
Κεντρικές προτεραιότητες είναι η καλύτερη χωρική και χρονική κατανομή των επισκεπτών, η ενίσχυση των δημόσιων υποδομών, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η προσέγγιση νέων αγορών. Η μακροπρόθεσμη επιτυχία θα εξαρτηθεί από συντονισμένη διακυβέρνηση, στοχευμένες επενδύσεις και πολιτικές που ενισχύουν ταυτόχρονα την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και την κοινωνική αποδοχή του τουρισμού.

Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News